Ayaklarda ve bacaklarda oluşan şişlik özellikle uzun süreli ise dolaşım sistemi, böbrek veya kalp gibi organlarla ilgili ciddi problemlerin belirtisi olabileceğinden şişliklerin nedeni vakit kaybetmeden bulunmalı ve tedaviye hemen başlanmalıdır. Bunun için yapılacak ilk şey ise ayak ve bacak şişmesi için hangi bölüme gidilir sorusunun yanıtlarını araştırmaktır.
Ayak ve bacak şişmelerine sebep olan rahatsızlıklar nedenlerine göre birçok farklı tıbbi disiplini ilgilendirebilir. Şişliğin kaynağı temel alınarak doğru bölüme başvurmak hem tanı hem de tedavi açısından oldukça önemlidir. Ayak ve bacak şişmesi durumunda gidilebilecek bölümler:
1. Dahiliye (İç Hastalıkları)
Dahiliye ayak ve bacak şişmesine neden olabilecek genel sağlık sorunlarının değerlendirilmesi için ilk başvurulacak tıbbi bölümlerden biridir. Özellikle böbrek, karaciğer ve kalp yetmezliği gibi iç organlardan kaynaklı sorunlar, iç hastalıkları uzmanları tarafından ele alınabilir. Dahiliye uzmanı, şişmenin kökenine yönelik kan testleri ve görüntüleme yöntemleri isteyerek tanı koyabilir. Şişliğin böbreklerden kaynaklı olabileceği düşünülüyorsa nefrolojiye, karaciğer ile ilgili ise hepatolojiye yönlendirme yapılabilir.
2. Kardiyoloji
Ayak ve bacak şişmesi, kalp yetmezliği gibi ciddi kalp rahatsızlıklarının belirtisi olabilir. Kalbin kan pompalama fonksiyonundaki bozukluklar, vücudun alt kısımlarında sıvı birikimine yol açarak şişmeye neden olur. Kardiyoloji bölümü, kalp kaynaklı şişliklerin tanı ve tedavisini üstlenir. EKG, EKO gibi kardiyolojik testlerle hastanın kalp fonksiyonları değerlendirilir ve gerekli tedavi süreci yine kardiyologlar tarafından başlatılır.
3. Nefroloji
Böbrekler vücuttaki sıvı dengesini düzenleyen organlar arasında yer alır ve böbreklerdeki sorunlar vücutta sıvı birikimine yol açarak ayak ve bacaklarda şişmeye neden olabilir. Eğer dahiliye uzmanı böbreklerden kaynaklanan bir şüpheye sahipse, hastayı nefrolojiye yönlendirebilir. Nefroloji uzmanları idrar tahlilleri ve böbrek fonksiyon testleri ile böbrek kaynaklı şişliklerin tedavisini yürütür.
4. Ortopedi
Ayaklardaki ve bacaklardaki şişme yaralanma, travma ve varis gibi damar problemlerine bağlı olarak ortaya çıkabilir. Özellikle spor yaralanmaları, burkulmalar veya kireçlenme gibi nedenlerden dolayı oluşan ayak ve bacak şişmeleri ortopedi bölümü tarafından ele alınır. Ortopedi uzmanları gerekirse röntgen veya MR gibi görüntüleme yöntemlerini kullanarak tanı koyar ve tedavi planlar. Travma kaynaklı şişliklerde fizik tedavi ya da daha ciddi bir sorunsa ameliyat da gerekebilir.
5. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Kronik ayak ve bacak şişmeleri, bazı hastalıkların uzun dönemli etkilerinden kaynaklanabilir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanları, kas ve iskelet sistemi ile dolaşım sorunlarından kaynaklanan şişliklerde egzersiz ve fiziksel tedavi yöntemleri ile semptomları hafifletmeye yardımcı olabilir. Özellikle lenfödem gibi kronik rahatsızlıklarda lenf drenaj tedavileri uygulanarak şişlikler azaltılarak hastanın yaşam kalitesi artırılır.
6. Enfeksiyon Hastalıkları
Enfeksiyon ayak ve bacaklarda şişmeye neden olabilen yaygın bir sorundur. Ayak ve bacak bölgesinde oluşan apseler, deri enfeksiyonları veya lenf bezleri iltihapları ilgili bölgede şişliğe yol açabilir. Bu durumda enfeksiyon hastalıkları bölümü, uygun antibiyotik tedavisi veya cerrahi müdahale ile enfeksiyonun tedavisini sağlar.
Ayak ve bacak şişmesi, pek çok farklı nedene bağlı olarak ortaya çıkabilen bir rahatsızlıktır. Gidilecek tıbbi bölümler şişmenin nedenini belirleyip uygun tedaviyi başlatmak için farklı uzmanlıklara sahiptir.