Özkan ekibinin küresel zaferi

Uşak'ta 12 gün önce trenin altına atlayarak intihara kalkışan ve beyin ölümü gerçekleşen 45 yaşındaki Ahmet Kaya'nın tüm organları ailesi tarafından bağışlandı. Kaya'dan alınan yüz, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde 60 kişilik ekibin gerçekleştirdiği 9 saatlik operasyonla 19 yaşındaki Uğur Acar'a; iki kol ve bacak ise 11.5 saatte 34 yaşındaki Ali Kavdır'a nakledildi. Böylece Türkiye'nin ilk yüz nakli, dünyanın ise ilk aynı anda çift kol ve bacak nakli gerçekleştirildi. Dünya tıp tarihine geçen nakil Uşak'taki bir intiharla başladı. 6 çocuklu Ahmet Kaya 5 yıl önce eşi tarafından maddi sorunlar nedeniyle terk edildi. Çocuklardan 4'ünü alan anne Antalya'ya yerleşti. 21 yaşındaki Emine ve 19 yaşındaki Leyla burada evlendi. Anne, 8 yaşındaki Serhat ve 5 yaşındaki Efe'yi, maddi sorunlar nedeniyle bakamadığı için Çocuk Esirgeme Kurumu'na bıraktı. 15 yaşındaki Zülfü ile 14 yaşındaki Nuran ise babalarıyla birlikte kalıyordu. İnşaatlarda çalışan 45 yaşındaki Kaya, geçtiğimiz yıl imam nikâhıyla ikinci evliliğini yaptı. Ancak bu evlilik de 5 ay sürdü. Yine terk edilen ve bunalıma giren Kaya, 12 gün önce kendini trenin altına attı. Ağır yaralanan Kaya, kaldırıldığı Uşak Devlet Hastanesi yoğun bakım servisinde tedavi altına alındı. Ancak 2 gün önce beyin ölümü gerçekleşti.

UÇAĞIN KANATLARI DONDU
Hemen devreye giren Uşak Organ Nakil Koordinatörü Dr. Zafer Aydın, Kaya'nın ailesini organları bağışlamaları için iki gün ikna etmeye çalıştı. Sonunda aile önceki akşam saat 17.00'da Kaya'nın tüm organlarını bağışladı. Bu andan itibaren de zamana karşı büyük bir yarış başladı. Önce Antalya, İzmir ve Ankara'dan çıkan 3 ayrı ekip, Uşak'a geldi. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Plastik ve Rekonstrüktif ve Estetik Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ömer Özkan'ın yönettiği organları alma ameliyatı sırasında Ahmet Kaya'nın kalbi durdu. Bu nedenle iç organlar alınamadı. Böbrekler, kalp, karaciğer ve pankreas için Ankara'dan gelen ekip eli boş dönmek zorunda kaldı. Operasyona devam eden İzmir ekibi, korneaları alıp Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne götürürken, Antalya ekibi de 2 kolu, sağ bacağı ve yüzü alıp yola çıktı. Ancak ekibin geldiği ambulans uçağın kanatların da aşırı soğuk nedeniyle dondu. Kanatlar alkolle yıkandıktan sonra Uşak'tan havalanan ambulans uçak, 45 dakika sonra Antalya'ya ulaştı.

ÇİFTE OPERASYON
Bu sırada, yüz nakli yapılacak olan 19 yaşındaki Uğur Acar Manavgat'tan, kolların ve sağ bacağın nakledileceği 34 yaşındaki Atilla Kavdır da Kepez ilçesinden çağrılarak ameliyata hazırlandı. Tüm hazırlıklar bitince başta Prof. Dr. Ömer Özkan ile Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Tüzüner, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necmiye Hadimoğlu ile Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi ve Estetik Anabilim Dalı Başkanı Yrd. Doç. Özlenen Özkan (Prof. Özkan'ın eşi) olmak üzere toplam 60 kişilik ekip, saat 03.15 sıralarında dünyada bir ilki gerçekleştirmek için büyük bir heyecanla nakil operasyonlarına başladı. Başarıyla geçen operasyonların sonunda ekip, yüz naklini 9 saatte, kolların ve bacağın naklini de 11.5 saatte tamamladı.

İŞTE O GÖRÜNTÜLER...

PROTEZ VE MASKEYLE DEFİN
Ameliyatlar 4 kişilik bir ekip tarafından hem kameraya kaydedildi, hem de fotoğraflandı. Nakillerin tüm aşamaları kaydedilirken, görüntülerin uluslararası tıp yayınlarında paylaşılacağı öğrenildi. İsteyen üniversitelere de servis edilecek. Operasyonlar, sabahın ilk saatlerinden itibaren yabancı internet sitelerinde geniş yer buldu. Haber ve tıp siteleri, nakilleri ajanslardan aldıkları bilgilerlerle dakika dakika okuyucularına duyurdu. Ailesi, yüzü ve uzuvları alınan Ahmet Kaya'nın vücudunun eksik gömülmesini istemeyince ilginç bir yöntem bulundu. Doktorlar, kesilen kollar ve bacağın yerine protez kol ve bacak, yüzün yerine de maske taktı. Uşak İli Organ Nakil Koordinatörü Dr. Zafer Aydın, cansız mankenden temin edilen bacak ve kolların Kaya'nın bedenine, yüzüne ise özel bir slikondan maske yapıldığı söyledi. Uşak Müftüsü Fuat Altındaş, Kaya'nın cesedine monte edilen parçalarla ilgili olarak, İslam dinine göre böyle bir zorunluluğun olmadığını, organ bağışının caiz olduğunu, kişinin eksik organlarla gömülmesinde de hiç bir sakınca bulunmadığını kaydetti.

11'İNDE ELEKTRİK ÇARPAN ATİLLA KAVDIR 34 YAŞINDA İKİ KOL VE BİR BACAĞA KAVUŞTU
Kepez'de yaşayan Atilla Kavdır ise 11 yaşındayken Kırkpınar güreşlerinde "tozkoparan" kategorisinde birinci olmuştu. Aynı yıl, yani 1989'da evlerinin önündeki elektrik tellerine konan güvercinleri demir çubukla uçurmaya çalışırken elektrik akımına kapıldı. İki kolu dirseğin 7 santimetre altından, sağ bacağı da diz üstünden kesildi. 12 yıl Varsak Belediyesi'nde çalıştıktan sonra Kepez Belediyesi'nin çay ocağında işe girdi. 10 yaşında erkek ve 7 yaşında kız çocuğu bulunan Kavdır, iki kolu ve bir bacağı olmamasına rağmen bilgisayar ve motosiklet kullanıyor, zeybek oynuyordu. Ameliyat öncesi röportajda, çocuklarına sürpriz yapmak istediğini belirten Kavdır, onları ellerinden tutmak ve kullandığı otomobille gezdirmek istediğini söyledi.

40 GÜNLÜKKEN YÜZÜ YANAN UĞUR ACAR'A 19 YAŞINDA AHMET'İN YÜZÜ NAKLEDİLDİ
Manavgat'a bağlı Gebece köyünde yaşayan Uğur Acar, 40 günlükken beşiğinde uyuduğu sırada evlerinde çıkan yangında yüzünü kaybetti. Alev alan battaniye üzerine düşünce, Acar'ın yüzünün yüzde 90'ı yandı. Mermer atölyesinde çalışan Acar, bugüne kadar onlarca ameliyat oldu. Nakil haberini bizzat Prof. Dr. Ömer Özkan'dan gelen telefonla aldığında ise "Başka bir aleme gidiyor gibi heyecanlıyım. Allah'ım bana bu günü de gösterdi" dedi. Acar'ın dayısı onun evlenmeyi ve askere gitmeyi hayal ettiğini söyledi.

DÜNYANIN EN İYİSİYİZ
Ekibiyle tarihe geçen Prof. Dr. Ömer Özkan, nakillerin tamamının tahminlerinden kısa sürdüğünü ve çok başarılı geçtiğini, dünyada ilkleri içeren bir operasyon yaptıklarını söyledi. Bunun da ekiplerinin ne kadar başarılı olduğunu gösterdiğini vurgulayan Özkan, "Türkiye'de yüz naklini ilk kim yapacak şeklinde tartışmalar vardı. Tabii ki ilk biz yapacaktık ve yaptık. Son iki yıl içinde dünyada birçok ilki içeren ameliyatlar yaptık. Nakiller için önümüzdeki 10-15 gün çok kritik. Bu süre atlatıldığında tarihe altın harflerle yazılacak. Kısım kısım ele alırsak 3 ay, 6 ay ve bir yıllık aşamaların geçilmesi de önemli. Tam yüz naklini vücudun kabul etmemesi halinde de tüm önlemleri aldık. Hastalarımız psikolojik takibe devam edeceğiz. Akdeniz Üniversitesi bir marka haline geldi" dedi.

ZOR OLDU AMA MUTLUYUZ
Bağış yapılmadığı için yüz nakli konusunda zorlandıklarını da anlatan Özkan, "Kaya'nın yakınlarının organları bağışlaması bizim için nakil kadar önemliydi. İzin alma ve dokuları getirilme aşaması da bizi zorladı. Türkiye'de en fazla doku grupları belirlenmiş yüz, kol ve bacak nakli yapabilecek durumdaydık. Bunu da gerçekleştirdik. Biz öncü olduk. İnşallah devamı gelir. Dünyada ilk defa bir aile hem yüzü hem de uzuvları bağışlıyor. Bu bizim başarımız kadar onların da erdemi. Onlara teşekkür ediyoruz" diye konuştu. Başhekim Doç. Dr. Abdullah Erdoğan ile üniversitenin rektörü Prof. Dr. İsrafil Kurtcephe ise Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin dünyada bir ilki gerçekleştirdiğini söyleyerek, "Buradan tüm ekibi Türk milleti huzurunda kutluyorum" dedi.

YARIM KİLO KAYBEDİYORLAR
Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Merkezi'ndeki yüz ile bacak ve kol nakli operasyonlarına katılan 60 kişilik ekip, ameliyat boyunca yemek yemiyor. Sürekli sıvı ile beslenen ekipteki görevliler ameliyat boyunca 100 ile 400 gram arasında kilo kaybediyor. Akdeniz Üniversitesi Plastik ve Rekonstrüktif ve Estetik Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ömer Özkan ve ekibi Türkiye'nin ilk çift kol naklini ve dünyada ilk kadavradan rahim naklini de gerçekleştirmişti.

YÜZÜ BAŞKA BEDENDE GÜLSÜN
Ahmet Kaya'nın ablası Fadime Çil (52), organ bağışına nasıl karar verdiklerini şöyle anlattı: "1996'da kız kardeşim Leyla trafik kazasında yaralandı ve öldü. O gün kan bulamadığımız için çok üzülmüştük ve kardeşim Ahmet de insanlara hayat vermenin önemini anlamıştı. Organ bağışında geçmişte yaşadığımız bu acı etkili oldu. Ben de organlarımı bağışladım ve bağış kartımı yanımda taşıyorum. Ahmet'in organlarının nakledildiği hastalarla görüşeceğiz ve onları kardeşimden birer parça taşıdıkları için kardeşim gibi göreceğim. Bayramlarla da evimize bekliyoruz." Ahmet Kaya'nın damadı Gökay Kahveci de "Kayınpederim insanlık adına çok büyük bir hizmet yaptı. Ben de organlarımı bağışlayacağım" diye konuştu. Ahmet Kaya'nın akrabalarından Fatma Kaya, "Ahmet zor bir hayat yaşadı. Bu hayatta hiç yüzü gülmedi, bari başka bedenlerde yüzü gülsün. Artık onlarda bizim Ahmetimiz" dedi. Yeğeni Özlem Kaya ise çok mutlu olduklarını söyleyerek, "Maddi imkansızlıklar onu intihara sürükledi. Ne mutlu ki o başka bedenlere can verecek. Umut ışığı olacak" dedi.

Erdoğan ÖZTÜRK / Ali ARASLI / Asım PİLGİR