Bahane sözleri, uydurma sebepler ile birtakım fayda sağlamaya çalışan insanlar hakkındadır. Bu kişiler, bazı başarısızlıklarından dolayı çeşitli bahanelerin arkasına sığınabilirler. Tembellikleri nedeniyle erteledikleri her şey için olumsuz koşulları öne sürebilirler. Bahaneler, sorumluluk almaktan kaçmayı kolaylaştırdığı için de onlara sıkça başvurulur. Yazarlardan, şairlerden bahane arayanlara söylenecek sözler ise onların halini ortaya koyar.
Türkçeye Farsçadan geçen ve aslı "behane" diye yazılan bahanenin anlamı, "gerçek niyeti gizlemek için söylenen sözde (yalan) neden" olarak ifade edilebilir. Bahanenin, eş-benzer anlamlıları bulunur ve bunlar, gerekçe, mazeret, vesile, sebep, aracı, özür ile saik gibi sözcüklerdir. Bahaneler, bazı durumlardan sıyrılmak için söylenen yalan nedenlerdir.
Özellikle, çıkarların korunması için bazen bahanelere sığınılır. Sınavlarına yeterince çalışmayan bir öğrencinin, başarısızlığı nedeniyle öğretmenini veya sistemi sorumlu tutması buna iyi bir örnek olabilir. Bir şeyi yalandan beğenmemek ve ona kusur bulmak da bir bahanedir. Bu, bazı durumlarda başkalarının hakkını yemeye bile neden olabileceği için tehlikelidir. Sonuçta bir tür yalandır ve bunun her türlüsü olumsuz sonuçlar doğurabilir. Bahane ile ilgili söylenen özdeyişler ise şunlardır:
"Vazifesini tam yerine getirmemiş olanın vicdan yarasına ne mazeretin devası ne ilacın şifası deva getirmiş." - Hz. Mevlana
"Kalmak isteyenin elbet bir bahanesi oluyor da gitmek isteyenin önünde dağ olsan fayda etmiyor." - Hz. Mevlana
"Ey sevgili! Seni sevmeye bir bahane yeter." - Hz. Mevlana
"Başarısızlığımızın kırk milyon sebebi olabilir, ama tek bir mazereti bile yok." - Rudyard Kipling
"İki yanlış bir doğru etmez ama iyi bir mazeret eder." - Thomas Szasz
"Kimi insan yaşadığı zorlukları bahane edip Allah'tan uzaklaşır, Kimi insan da yaşadığı zorlukları vesile edip Allah'a yakınlaşır." - Hz. Mevlana
"Bu dünya soğuk. Rüzgâr genelde ters yöne eser, limon ağaçları kurur. Bahaneler hep hazır, güzel günler çabuk geçer." - Cahit Zarifoğlu
"İnsan, fırsatların gelmesini bekler, fırsatlar da insanın gelmesini. Fırsatlar bekler, insanlar bekler. Kazanan hep "mazeret" olur." - Paulo Coelho
"Gitmek için sebep çoktur ama sevmeye bahane arar kalan. Unutma, kapının koluna uzanacak yaşa geldiğinde, gitmeyi öğrenir insan..."
- Paulo Coelho
"Yaprak sıkılmıştı ağaçtan, bahaneydi sonbahar." - Necip Fazıl Kısakürek
"Yok, rica ederim, bahaneler arama gitmene: Hoşça kal de ve git." - William Shakespeare
"Bahane üretmek konusunda kusursuz olan insanlar başka hiçbir konuda kusursuz olamazlar." - Robin Sharma
"Başlangıç noktasını unut! Başlamak için her zaman bir bahane gerekir, ama bahaneye fazla takılıp kalırsan işin özünü kaçırırsın." - Amin Maalouf
"Bahane arayan biri onu bulmayı her zaman bilir." - Stefan Zweig
