Çanakkale’de 111. yıl anmaları: Tarih ve hafıza bir kez daha canlandı

Çanakkale Savaşları şehitleri ile yabancı askerler, Tarihi Gelibolu Yarımadası'ndaki Şehitler Abidesi'nde düzenlenen törenle anıldı. Törene, Çanakkale Valisi Doç. Dr. Ömer Toraman, 1. Ordu Komutanı Bahtiyar Ersay, Çanakkale Savaşaları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, Yeni Zellanda Genel Valisi Dame Cindy Kiro, Avusturalya Büyükelçisi Sally-Anne Vincent, Birleşik Krallık Türkiye Büyükelçisi Jilly Morris yabancı ülkelerin temsilcileri, gaziler ve çok sayıda davetli katıldı.

Tören, Türkiye Cumhuriyeti adına Çanakkale Valisi Ömer Toraman Şehitler Abidesi önündeki Çanakkale Savaşları kahramanları rölyefindeki Atatürk Anıtı'na çelenk koymasıyla başladı. Şehitler ve yabancı askerler için saygı duruşunda bulunulup, saygı atışı yapılmasının ardından İstiklal Marşı okundu.

"ÇANAKKALE: TARİHİN EN SERT YÜZLEŞMELERİNDEN BİRİ"

Çanakkale'nin insanlık tarihinin en çetin sınavlarından birine sahne olduğunu vurgulayan Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, 1915'te farklı milletlerden yüz binlerce askerin kaderinin bu topraklarda kesiştiğini belirtti. Aylar süren muharebelerin ağır kayıplar bıraktığını ifade eden Kaşdemir, Çanakkale'nin hem savaşın yıkıcılığını hem de cesaret ve fedakârlığın en güçlü örneklerini ortaya koyduğunu söyledi. Kaşdemir, bu tarihsel tecrübenin yalnızca geçmişe ait olmadığını, günümüz dünyasına da önemli mesajlar verdiğini dile getirdi.

Anma törenlerinin geçmişte cephelerde karşı karşıya gelen millletleri bugün aynı değerler etrafında bir araya getirdiğini söyleyen Kaşdemir, "Bu yönüyle Çanakkale; ayrışmanın değil buluşmanın, çatışmanın değil diyalogun, düşmanlığın değil karşılıklı saygı ve anlayışın simgesi haline gelmiştir. Çanakkale Kara Muharebeleri'nin başlangıcının 111. yıldönümü törenleri vesilesiyle bir araya gelmiş bulunmaktayız. Tarihi Alan Başkanlığı olarak, davetimize icabet ettiğiniz için sizlere çok teşekkür ediyor ve sizleri saygıyla selamlıyoruz. Hoş geldiniz, sefalar getirdiniz. Sözlerimin başında, Çanakkale'yi geçilmez yapan aziz şehitlerimizi ve kahraman gazilerimizi yaptığımız bu mübarek topraklarda bir ölüm-kalım mücadelesi vererek büyük bir zafer kazanan ve rahmet ve şükranla anıyor, o büyük insanları hayırla yad ediyorum. Ve yine, 111 yıl önce ülkeleri için buraya savaşmaya gelen İtilaf Devletleri askerlerini de saygı ile hatırlıyor, hayatlarını kaybeden askerlerin artık bu toprakların bir evladı olduğunu, barış ve huzur dolu bu topraklarda Mehmetçiklerle yan yana ve koyun koyuna yattıklarını bir kez daha ifade ediyorum" diye konuştu.

"ORTAK TARİHİMİZİN EN TRAJİK OLAYLARINDAN SAHNESİ"

İtilaf Devletleri adına konuşan Fransa Temsilcisi Koramiral Yannıcık Bossu, yaptığı konuşmada şu ifadeleri kaydetti "Çanakkale Savaşı'nın anıldığı bu kutsal günde, bu yarımadada hayatlarını feda eden, çoğu çok genç olan tüm cesur askerlere saygı göstermek üzere, Türk topraklarında sizlerin yanında bulunmak benim için bir onurdur. Bundan 111 yıl önce, Birleşik Krallık ve Britanya İmparatorluğu, İrlanda, Avustralya, Yeni Zelanda ve Fransa'dan gelen on binlerce İtilaf askeri, vatanlarına hizmet etmek üzere bu topraklara geldi. Bu boğaz, ortak tarihimizin en trajik olaylarından birinin sahnesi haline geldi. Mart 1915'ten Ocak 1916'ya kadar on binlerce asker, izleri bugün hâlâ görülebilen bir siper çıkmazında ateş ve yoksunlukla mücadele etti. Sadece savaşın şiddetine değil, aynı zamanda sıcağa, susuzluğa, açlığa ve hastalığa da göğüs geren bu askerler, tarihte kesin bir iz bıraktı. Bu çatışmaların insan kaybı çok büyüktür. Her iki taraf için de kayıplar ağırdır: İtilaf Devletleri'nde en az 60 bin ölü, buna ek olarak 125 bin yaralı ve hastalık nedeniyle 100 bin ölü. Ne kayıpların büyüklüğü ne de çatışmaların şiddeti bu adamların cesaretini azaltmadı. Onların cesareti ve fedakarlık ruhu asla unutulmayacak. Bugün, düşüncelerimiz bu şiddetli çatışmada savaşan, hayatını kaybeden veya yaralanan Türkiye ve eski Osmanlı İmparatorluğu, Birleşik Krallık ve İrlanda, Avustralya, Yeni Zelanda, İngiliz Milletler Topluluğu, Fransa ve denizaşırı topraklarından gelen askerlere yöneliyor. Bu savaşın ortak hafızamızda bıraktığı iz, ülkelerimizin bu savaşçılara duyduğu minnettarlığın bir kanıtıdır."

Fransa Temsilcisi Koramiral Yannıcık Bossu konuşmasına şöyle devam etti: "Türk milletinin kurucusu ve bu savaşta görev yapmış bir üst düzey subay olan Mustafa Kemal Atatürk, bu yarımadada ölen tüm milletlerin askerlerinin anısını onurlandırmaya önem göstermişti. Bu topraklarda, ordularımızın yaşadığı zorlukların hatırası hâlâ canlıdır. Ancak bu hatıra, barış adına halklarımızı birleştiren ve giderek güçlenen dostlukla zenginleşmiştir: Çanakkale Savaşı'nın anılması, dün savaşan tarafların uzlaşmasını, halklarımızın kardeşliğini ve ülkelerimizin barış için birlikte mücadele etme kararlılığını her zamankinden daha fazla somutlaştırmaktadır. Şiddetiyle hafızalarda yer etse de, Gelibolu Seferi, Fransa'nın üç büyük dost ülkesi olan Türkiye, Avustralya ve Yeni Zelanda için kurucu bir olay haline gelmiştir. Avrupa topraklarında savaşın yeniden başlamasının üzerinden dört yıl geçti; NATO, topraklarımızı savunma konusundaki etkinliğini sürdürürken, her zamankinden daha fazla dayanışma içinde olmak bizim görevimizdir çünkü Atatürk'ün şu temel sözüne göre 'Büyük işler, önemli girişimler, ancak birlikte çalışma ile elde edilebilir'. Barış ve istikrar gibi ortak bir hedef doğrultusunda güçlerimizi birleştirerek daha güçlüyüz. Dostlar ve müttefikler olarak bugün gösterdiğimiz teyakkuz, ortak bir anı ve duygu mekanı olmasının yanı sıra, affetme ve uluslararası dayanışmanın da sembolü haline gelen Gelibolu Yarımadası'nda savaşmış olanların torunlarına saygı göstermenin en güzel yoludur. Son olarak, bu anma törenlerini düzenleyen Türk ortaklarımıza teşekkür etmek istiyorum. Fransa ve Türkiye bir zamanlar düşman ittifakların üyeleriydi, ancak düşmanlıklarımızı aşmayı başardık ve bugün birbirimiz için, aynı zamanda ortaklarımız için de güvenilir müttefikler haline geldik. Bu Fransız-Türk ve bugün uluslararası işbirliği, dünyanın geri kalanına bir mesaj olsun. Teşekkür ederim."

"ÇANAKKALE'NİN MİRASI: BARIŞ VE ORTAK SORUMLULUK"

Türkiye Cumhuriyeti olarak tarihî mirası; barışın, iş birliğinin ve karşılıklı anlayışın güçlendirilmesi yönünde önemli bir sorumluluk olarak gördüklerini söyleyen Çanakkale Valisi Doç. Dr. Ömer Toraman, geçmişin acılarından ders çıkararak geleceği daha huzurlu ve daha güvenli kılmanın ortak görev olduğunu ifade etti. Vatan savunması uğruna hayatını kaybeden şehitleri rahmet ve minnetle andıklarını belirten Toraman, aynı zamanda bu topraklarda yaşamını yitiren yabancı askerlerin de yad edildiğini söyledi. Bu ortak hafızanın, farklılıklara rağmen birlikte yaşama, diyalog kurma ve ortak değerlerde buluşma iradesini güçlendirdiğini vurgulayan Toraman, bu mirasın gelecek nesillere doğru aktarılmasının önemine dikkat çekti. Toraman, başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere tüm kahramanları anarak, barış, dostluk ve karşılıklı anlayışın hâkim olduğu bir gelecek temennisinde bulundu.

Konuşmaların ardından Kur'an-ı Kerim okunup, dua edildi. Mehteran gösterisinden sonra Türk ve yabancı askerler, gaziler ile izcilerin de katıldığı geçit töreni yapıldı. Şehitlik Defteri'nin imzalanması ve sembolik şehit mezarlarına karanfil bırakılmasının ardından Türk Yıldızları gösterisinin ardından tören sona erdi.