Kütüphanelerin geleceği İstanbul’da şekilleniyor

3'üncü Uluslararası Kütüphane ve Teknoloji Festivali, 62.kütüphane haftası etkinlikleri Rami Kütüphanesi'nde törenle açıldı. 6 kıta ve 15 ülkeden uzmanların ve liderlerin katıldığı Festivalde kütüphanelerin küresel dönüşümü ele alınacak ve yeni iş birliklerine imza atılacak. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı, Artık kütüphanelerimizi, araştırmaların yapıldığı, yaratıcı fikirlerin geliştirildiği, sanatsal etkinliklerin gerçekleştirildiği ve eğitimle sosyal etkileşimin bir arada yürüdüğü yaşam merkezleri haline getirdik" dedi.

İstanbul, kütüphanecilik ve teknoloji alanında uluslararası ölçekte önemli bir buluşmaya ev sahipliği yapıyor. Festivalin açılış töreni, Rami Kütüphanesi Hakkı Tarık Us Salonu'nda gerçekleştirildi. Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen festival, "İyileştiren Kütüphane" teması ele alınacak. Uluslararası boyutuyla da dikkat çeken festival kapsamında, 6 kıta ve 15 farklı ülkeden kütüphane liderleri ve bilgi profesyonelleri İstanbul'da buluştu. Festivalin açılışını Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı yaptı. Festival açılışında Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve kurumları Federasyonu temsilcisi Sharon Memiş konuştu.

Festival kapsamında Millî Kütüphane tarafından uluslararası iş birliklerini güçlendirmeye yönelik yeni mutabakat zabıtları imzalanacak. Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) ile düzenlenecek çalıştaylarla, sektörde yeni iş birlikleri geliştirilecek.

KÜTÜPHANELERİN DÖNÜŞÜMÜ GÜNDEMDE OLACAK

Festivalin odağında, kütüphanelerin değişen rolü yer alıyor. Kütüphaneler artık yalnızca bilgiye erişim noktaları değil; öğrenmenin, üretimin ve toplumsal etkileşimin merkezleri olarak öne çıkıyor. "İyileştiren Kütüphane" yaklaşımı, bireysel ve toplumsal iyilik haline katkı sunan yeni bir perspektif ortaya koyuyor.

TEKNOLOJİ VE YENİLİKÇİ UYGULAMALAR ÖNE ÇIKACAK

Festival; akademik oturumlar, teknoloji deneyim alanları, atölye çalışmaları ve fuar organizasyonlarıyla geniş bir içerik sunacak. Kütüphaneciler, girişimciler ve özel sektör temsilcileri aynı platformda buluşacak. AR-GE ve inovasyon odaklı çalışmalar ön plana çıkacak.

25 BİNİN ÜZERİNDE KATILIMCI BEKLENİYOR

Önceki yıllarda yaklaşık 25 bin katılımcıyı ağırlayan festivalin, bu yıl daha geniş bir etki alanına ulaşması bekleniyor. Festivalin; kütüphanelerin toplumsal değerini görünür kılması, yenilikçi uygulamaların yaygınlaşmasına katkı sağlaması ve şehirlerin kültür hayatını zenginleştirmesi hedefleniyor.

2–4 NİSANDA RAMİ KÜTÜPHANESİNDE FESTİVAL SÜRECEK

6 kıta, 15 ülkeden kütüphane liderleri Yeni uluslararası iş birlikleri Teknoloji, AR-GE ve inovasyon odaklı içerikler "İyileştiren Kütüphane" temasıyla; kütüphanelerin değişen rolünü, toplumsal etkisini ve geleceğini birlikte konuşuyoruz. Kütüphaneler artık sadece bilgi değil; öğrenmenin, üretimin ve etkileşimin merkezinde yer alıyor.

GÖKHAN YAZGI, "KÜTÜPHANELERİMİZİ ARAŞTIRMALARIN YAPILDIĞI, YARATICI FİKİRLERİN GELİŞTİRİLDİĞİ. EĞİTİM VE SOSYAL ETKİLEŞİMİN YÜRÜDÜĞÜ YAŞAM MERKEZLERİ HALİNE GETİRDİK"

Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı, "Halk kütüphanelerimiz, sundukları kamusal hizmetlerle toplumsal yaşamımızın en güçlü dayanaklarından biridir. Bilginin saklandığı ve paylaşıldığı bu mekânlar, zamanla yalnızca bilgi depolama alanları olmanın ötesine geçerek, toplumların düşünsel ve kültürel gelişiminde kritik bir rol üstlenmiştir. Biz kütüphaneleri bilgiye erişimi sağlayan, kültürle buluşmayı kolaylaştıran, öğrenmeyi destekleyen, üretime alan açan ve farklı kesimleri aynı çatı altında bir araya getiren kapsayıcı merkezler olarak değerlendiriyoruz. Bu bakışla yürüttüğümüz çalışmaların hedefi; halk kütüphanelerimizin erişilebilirliğini ve hizmet niteliğini güçlendirirken, kütüphaneyi günlük hayatın doğal bir parçası hâline getirmek. Öte yandan okuma eylemini bireysel düzeyde bir davranışa toplumsal düzeyde ise bir kültüre dönüştürerek toplumda okuma kültürünün kökleşmesini sağlamak için yoğun çaba harcıyoruz.

Artık kütüphanelerimizi, araştırmaların yapıldığı, yaratıcı fikirlerin geliştirildiği, sanatsal etkinliklerin gerçekleştirildiği ve eğitimle sosyal etkileşimin bir arada yürüdüğü yaşam merkezleri haline getirdik. Milyonlarca kullanıcımız bilgi okuryazarlığından, bilgi ve bilişim teknolojilerine; çevresel sürdürülebilirlikten, insani bilimlere; sanattan, hobilere; tasarımdan, dil becerilerine kadar çok geniş bir yelpazede eğitim ve kültür içeriğini kütüphanelerimizde bulabiliyor.

Üreten kütüphaneler yaklaşımımızla okuma kültürünü yaygınlaştırmanın yanı sıra bireylere deneyimleme yoluyla öğrenme ve bu şekilde farklı alanlarda üretime katılma imkânları sunuyoruz. Kütüphanelerimiz ile iletişim becerileri, üst düzey düşünme becerileri, kültürlerarası beceriler, bilgi okuryazarlığı, matematik ve fen okuryazarlığı, teknoloji okuryazarlığı, eleştirel düşünme ve problem çözme, dil becerileri, girişimcilik, yaratıcılık, yenilikçilik, verimlilik gibi becerilerinin gelişimine katkıda bulunuyoruz.

KÜTÜPHANE KULLANIM ALANI SON 8 YILDA 325 BİN METREKAREDEN 800 BİN METREKAREYE ÇIKARILDI

Kütüphanelerimizi mekânsal ve işlevsel olarak geliştirdikçe ve hizmet içeriklerinin zenginleştirdikçe kullanım istatistikleri ve kitap varlıklarında da tarihi rekorlara imza atıyoruz. Toplam kütüphane kullanım alanı sadece son 8 yıl içinde 325 bin m2'den yaklaşık 800 bin m2'ye çıkarken oturma kapasitesi ise 97 binden yaklaşık 160 bine çıktı. 2026 yılı sonunda ise kütüphane kullanım alanımızı 1 milyom m2'ye çıkarmayı hedefliyoruz.

ÜYE SAYISI 7.1 MİLYONA KULLANICI SAYISINI 39.2 MİLYON KİŞİYE, KİTAP SAYISINI 26.1 MİLYON ERİŞİME ULAŞTIRARAK REKOR KIRILDI

2025 yılı sonunda Bakanlığımıza bağlı halk kütüphanelerinde üye sayısının 7.1 milyon kişiye, kullanıcı sayısının 39.2 milyon kişiye ve toplam kitap sayısının ise 26.1 milyona erişmesiyle bu üç alanda da tüm zamanların rekorları kırıldı. Bu artışta son 3 yılda hizmete açtığımız 200'den fazla yeni ve yenilenmiş kütüphanenin, kapalı kullanım alanımızdaki büyük oranlı büyümenin, gelişen ve zenginleşen kitap koleksiyonlarımızın ve yoğunlaşan teknoloji kullanımının büyük etkisi var. 2025 yılında kütüphanelerimizde 1 milyon 935 bin 186 kişinin katılımı ile 33 bin 845 kültürel, sanatsal, eğitsel ve edebi etkinlik düzenledik.

MİLLİ KÜTÜPHANEYİ YENİ DÖNEME HAZIRLAMAK İÇİN ÇABA SARF EDİYORUZ

Öte yandan ülkemizin milli hafızası konumunda olan Milli Kütüphane'nin yeni döneme hazırlanması için de önemli hazırlıklar yapıyoruz. Millî Kütüphane dijitalleştirme altyapısı ve makine parkurunu geliştiriyor, dijitalleşme çalışmalarına hız kazandırıyoruz. Kültürel hayatımıza önemli katkılar sağlayacak ve araştırmacılar için erişim imkânlarını olabildiğince geliştirecek Millî Dijital Kütüphane Projesi'ni hızla büyütüyoruz. Kütüphane hizmetlerinde yapay zekanın kullanımına ilişkin ar-ge ve ürün geliştirme çalışmalarımızda Milli Kütüphane ve Rami kütüphanesini birer kuluçka merkezi gibi kullanıyor, başarılı olan çalışmaları halk kütüphanelerimizde yaygınlaştırıyoruz.

ENGELLİLERİMİZİN ERİŞİMİ ÖNCELİĞİMİZDİR

Engelli vatandaşlarımızın bilgi kaynaklarına erişimi de öncelikli hedeflerimizden biri haline geldi. Bu çerçevede görme ve işitme engelli kullanıcılarımız için geliştirdiğimiz kütüphane içi sesli ve ikonografik navigasyon sistemleri, görme engelliler için sesli kitap koleksiyonları, işitme engelliler için işaret dili çevirili video kitap uygulamaları, tekerlekli sandalye şarj istasyonları, Braille Alfabesi'nde hazırlanmış kitaplar, ekran okuma programları, kabartma ekran not alma cihazı gibi hizmetlerle donattığımız kütüphanelerimizin sayısını her geçen gün arttırıyoruz.

BANAZ HALK KÜTÜPHANEMİZ İFLA YEŞİL KÜTÜPHANE ÖDÜLÜ ALDI

2024 yılında ülkemizin ilk tarım kütüphanesi olarak hayata geçirdiğimiz Banaz İlçe Halk Kütüphanesi ile Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde dünyanın ilk 5 kütüphanesi arasında yer almıştık. Bu yıl ise Burdur İl Halk Kütüphanesi ile aynı yarışmada Büyük Ölçekli Projeler kategorisinde dünyada ilk 7 kütüphane arasına girdik.

Bu vesileyle sizlere yeni ve güzel bir haber vermek istiyorum. 2026 yılında başvuru yaptığımız 11. İFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde, bu hafta açıklanan sonuçlara göre Rami Kütüphanesi "büyük projeler" kategorisinde dünya çapında ilk 8 kütüphane arasında yer almaya hak kazandı. Sizlerin de burada bulunarak yakından tecrübe ettiğiniz üzere ülkemizin en büyük kültürel dönüşüm programlarından biri olan ve tarihi bir askeri kışladan kütüphaneye dönüştürülen Rami Kütüphanesi'nin hem kütüphanecilik alanında sunduğu ilham verici hizmetler hem de sürdürülebilirlikle ilgili imkanları ile bu ödülün en büyük adaylarından biri olduğuna canı gönülden inanıyorum.

Tüm bu başarılı çalışmaları çok kıymetli kütüphanecilerimiz ve farklı meslek gruplarından binlerce çalışanımızın özverili çabalarıyla gerçekleştiriyoruz. Bu seneki kütüphane haftamızın ve 3'cüsünü düzenlediğimiz Kütüphane ve Teknoloji Festivali'nin ana temasını "İyileştiren Kütüphane" olarak belirledik. Bu aynı zamanda bu dönemdeki hizmet stratejilerimizin ana temalarından biri olacak" dedi.