Afyoncu, Türk tarihinin yalnızca fetihler ve savaşlarla açıklanamayacağını belirterek, Türklerin tarih sahnesindeki asıl belirleyici gücünün devlet kurma kabiliyeti, siyasi örgütlenme kapasitesi ve tarihsel devamlılık üretme yeteneği olduğunu vurguladı.
Konferansta Türklerin tarihsel serüvenini Orta Asya bozkırlarından başlayarak Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine kadar uzanan geniş bir çerçevede ele alan Afyoncu, Türk tarihinin kopuşlar tarihinden çok, yeniden yapılanmalar ve süreklilikler tarihi olarak okunması gerektiğini söyledi.
"TÜRKLERİN YÜKSELİŞİNDE ASKERİ GÜÇ KADAR DEVLET AKLI DA BELİRLEYİCİ OLDU"
Türklerin tarih sahnesine çıkışını tarihsel ve toplumsal boyutlarıyla ele alan Prof. Dr. Erhan Afyoncu, Orta Asya bozkırlarının Türk topluluklarının siyasal karakterini, savaş kapasitesini ve yaşam biçimini belirleyen temel coğrafi zemin olduğunu söyledi. Prof. Dr. Afyoncu bozkır şartlarının Türklerde yüksek hareket kabiliyeti, dayanıklılık, disiplin ve hızlı karar alma becerisi geliştirdiğini ifade ederek, bu yaşam tarzının zamanla güçlü bir askeri kültür ve örgütlenme anlayışı doğurduğunu belirtti.
Türklerin tarih boyunca geniş coğrafyalarda etkili olmasında atlı savaş tekniklerinin belirleyici rol oynadığını vurgulayan Afyoncu, özellikle at üzerinde süratli hareket etme, ani baskın düzenleme, geri çekilme ve yeniden toparlanma gibi taktiklerin Türk topluluklarına savaş alanında büyük üstünlük sağladığını anlattı. Bu askeri yeteneğin, Türklerin sadece mücadele gücünü artırmadığını, farklı boy ve toplulukları ortak bir siyasal yapı altında birleştirme kapasitesini de beslediğini kaydetti.
"TÜRKLER İSLAM DÜNYASINDA KURUCU GÜÇ HALİNE GELDİ"
Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak İslamiyet'in kabul sürecine dikkat çeken Prof. Dr. Erhan Afyoncu, bu gelişmenin Türk toplulukları açısından kapsamlı bir medeniyet dönüşümünü beraberinde getirdiğini söyledi. Afyoncu, söz konusu sürecin, Türklerin tarih sahnesindeki konumunu inanç ekseninin ötesine taşıyarak, onları siyasal organizasyon, devlet kurma pratiği ve medeniyet üretimi bakımından yeni bir tarihsel hatta yerleştirdiğini ifade etti.
Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklular üzerinden Türklerin İslam dünyasındaki tarihsel rolünü de değerlendiren Afyoncu, bu dönemde Türklerin artık sınır boylarında savaşan topluluklar olmanın ötesine geçerek, büyük siyasi merkezler inşa eden, geniş coğrafyalarda düzen kuran ve İslam dünyasının güvenliğini üstlenen başlıca aktörlerden biri haline geldiğini söyledi.
Prof. Dr. Afyoncu, bu tarihsel evrenin, Türklerin gelişiminde yeni bir aşamayı temsil ettiğini ve Türklerin İslam coğrafyasında askeri güç, idari tecrübe ve devlet aklıyla şekillenen kurucu bir rol üstlendiğini ifade etti.
"ANADOLU'NUN VATANLAŞMASI TARİHSEL BİR DÖNÜM NOKTASI"
Anadolu'nun Türk yurdu haline geliş sürecine de değinen Afyoncu, Malazgirt Zaferi'ni bir dönüm noktası olarak değerlendirdi. Afyoncu, bu zaferin sadece savaş meydanındaki bir başarıyla sınırlı kalmadığını, Anadolu'da uzun soluklu yerleşme, nüfus hareketliliği ve devletleşme sürecinin önünü açtığını vurguladı.
Anadolu Selçuklu Devleti ile birlikte Türklerin, bozkır kökenli siyasal birikimlerini yerleşik devlet tecrübesiyle bütünleştirdiğini belirten Afyoncu, bu dönemin Anadolu'nun hem coğrafi hem de kültürel anlamda kalıcı biçimde Türk yurdu haline gelmesinde belirleyici rol oynadığını ifade etti.
"OSMANLI'YI BÜYÜTEN GÜÇ SADECE FETİHLER DEĞİLDİ"
Osmanlı Devleti'nin tarihsel rolüne ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Erhan Afyoncu, Osmanlı'nın büyümesini fetihlerle sınırlı bir çerçevede ele almanın eksik bir okuma olacağını belirterek, imparatorluğun merkezi otoriteyi güçlendiren bürokratik yapı, düzenli mali sistem ve disiplinli askeri teşkilat üzerine kurulduğunu ifade etti.
Afyoncu diğer yandan, Osmanlı'nın yükselişinde belirleyici olan unsurun devlet aklı ve kurumsal işleyiş olduğunu vurguladı. İmparatorluğun uzun süreli gücünün, sistemli idare anlayışı, kayıt kültürü ve mali denetim mekanizmaları sayesinde sürdürüldüğünü dile getirdi. Defter, tahrir ve arşiv düzeninin sağladığı idari sürekliliğin, devletin farklı coğrafyalarda etkin bir yönetim kurmasına imkân tanıdığını kaydetti.
Konuşmasında Fatih Sultan Mehmed dönemine ilişkin bilgiler de sunan Afyoncu, İstanbul'un fethinde kullanılan büyük ölçekli topların ve kuşatma teknolojilerinin Osmanlı askeri gücünde önemli bir sıçrama yarattığını belirtti. Bu teknolojik yeniliklerin, klasik savaş yöntemlerini dönüştürdüğünü ve devletin hem askeri hem siyasi kapasitesini artırarak imparatorluk ölçeğinde genişlemenin önünü açtığını ifade etti.
"TÜRK DEVLETLERİ ARASINDAKİ DAYANIŞMA TARİHSEL BİR GEREKLİLİK"
Türk devletleri arasındaki yakınlaşmanın tarihsel bir zorunluluk olduğuna işaret eden Afyoncu, ortak geçmişe sahip ülkelerin bugünü daha güçlü kurabilmesi için Türkiye, Kırgızistan, Kazakistan ve diğer Türk cumhuriyetleri arasındaki ilişkilerin kurumsal, kültürel ve akademik düzeyde daha ileri bir noktaya taşınması gerektiğini ifade etti.
Türk dünyasının bugün 7 bağımsız devlet ve yaklaşık 250 milyonluk nüfusuyla geniş bir coğrafyada ortak tarih, kültür ve medeniyet bağları etrafında yeniden güç kazandığını vurgulayan Afyoncu, bu büyük potansiyelin yalnızca geçmişten gelen bir miras değil, aynı zamanda geleceği şekillendirecek stratejik bir imkân sunduğunu ifade etti. Türk devletleri arasında son yıllarda artan diplomatik temasların, eğitim ve akademi alanındaki iş birliklerinin, kültürel etkileşimin ve ortak kurumsal yapıların bu gelişimin en somut göstergeleri olduğunu belirten Afyoncu, Türk dünyasının ortak hafızasını koruyarak bilgi, bilim, ekonomi ve gençlik üzerinden daha güçlü bir birlik zemini kurabileceğini söyledi.
REKTÖR CEYLAN: "TARİH, MİLLETLERİN HAFIZASIDIR"
Rektörlük Konferansları kapsamında ünlü tarihçi akademisyen Prof. Dr. Erhan Afyoncu'yu öğrenciler ve akademisyenlerle buluşturan KTMÜ Rektörü Prof. Dr. Alpaslan Ceylan, Türk tarihine yönelik ilginin ve tarih bilincinin güçlendirilmesinin önemine dikkat çekti. Ziya Paşa'nın "Tarih en büyük siyaset muallimidir" sözünü hatırlatan Ceylan, Türk tarihinin uzun yıllar boyunca büyük ölçüde dış kaynakların bakış açısıyla öğrenildiğini, son dönemde ise Türk dünyasını kendi iç dinamikleriyle okuyabilen güçlü tarihçilerin yetişmesinin önemli bir kazanım olduğunu söyledi. Türk tarih yazımında yerli bakış açısının güçlenmesinin, ortak hafızanın yeniden inşası bakımından büyük önem taşıdığını belirten Ceylan, tarih bilgisinin geçmişi öğrenmenin ötesinde, bugünü anlamak ve geleceği kurmak açısından da belirleyici olduğunu ifade etti.
REKTÖR VEKİLİ İBRAYEV: ZİYARET, ÜNİVERSİTE İÇİN ÖNEMLİ BİR KAZANIM
Konferansın açılışında konuşan KTMÜ Rektör Vekili Prof. Dr. Almaz İbrayev ise, Afyoncu'nun bilgi birikimi ve tarih alanındaki birikiminin Türk dünyasının ortak hafızasını anlamak açısından önemli bir katkı sunduğunu vurgulayarak bu ziyaretin KTMÜ açısından akademik ve kurumsal bakımdan değerli bir buluşma niteliği taşıdığını söyledi.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
