Satranç oynamak günah mı sorusunu araştırırken öncelikle fetva kitaplarında bu konuya yer verilip verilmediği üzerinde durmak gerekir. Satranç oynamak caiz mi sorusunun cevabını belli görüşlerden yola çıkarak cevaplayabilirsiniz. Sonuçta İslamiyet'in geldiği dönemde satranç oyunu Suudi Arabistan coğrafyasında bilinmiyordu. İran merkezli bir oyun olan satranca İslam coğrafyasının yaklaşımı ne idi? Satranç haram mı sorusunun cevabı yazımızın devamında.
Satranç, İran'dan dünyaya yayılan bir strateji oyunudur. İslam dininin gelmesinden belli bir süre sonra İran fethedilmiş ve İran kültürüne ait bir kısım hususlar İslam coğrafyasında da görülmeye başlamıştır. İslam Devleti'nin satrançla tanışması da bu şekilde gerçekleşmiştir.
Satranç oyununun günah olup olmadığı ile ilgili çok farklı değerlendirmeler yapılmıştır. Satranç oyunu ile ilk kez karşılaşan İslam Devleti'nde bu oyunun "İran'ın kumarı" olduğu şeklinde bir değerlendirme yapılmış ve oynanmasının caiz olmadığı yönünde fetva verilmiştir. Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı Fetva Kurulu'nun kaynakları incelendiğinde konu ile ilgili herhangi bir değerlendirmenin yapılmadığı görülür.
Satranç oynamanın caiz olup olmadığı ile ilgili en kapsamlı değerlendirme İmam Nebevi, İmam Şafii ve Ebu Yusuf tarafından yapılmıştır. Şafii mezhebinin önemli alimlerinden olan İmam Nebevi konu ile ilgili yaptığı değerlendirmede, "satranç, alimlerin birçoğuna göre haramdır. Bir insan, satranç oynadığı için namaz vaktini geçirir ya da herhangi bir şekilde menfaati için bu oyunu oynarsa satranç bize göre de haramdır" demiştir. Yine aynı imamın farklı kaynaklardaki değerlendirmelerine göre aşağıdaki durumlarda satranç oyunu mubah sayılmıştır.
• Satranç oynayan kişi oyuna dalarak namazını geciktirmeyecek.
• Satranç oyunu kumar oyunu gibi herhangi bir iddia ve menfaat karşılığında oynanmayacak.
• Satranç oynayanlar oyundan kaynaklı olarak dillerini gıybet, yalan ve küfür üzerine kurmayacak.
• Satranç oyununa alışan kimseler, bu oyundan vazgeçmeyecek ölçüde oyunun müptelası olmayacak.
Yukarıdaki şartların sağlanması durumunda satranç oynanmasının caiz olduğu yönünde değerlendirme yapan imamların sayısı da oldukça fazladır. Bu kapsamda kişinin hassasiyeti takva ölçüsü ile değerlendirilmelidir. Konu üzerinde tereddüt hisseden kişiler bu oyundan uzak durmayı tercih edebilirler.