Müteşabih Ne Demek? Müteşabih Ayetler Nelerdir, Kelimenin Anlamı Nedir?

Tefsirlerdeki gizli mânâlara cevap arayanlar için müteşabih ne demek sorusu ilgi çekicidir. Müteşabih ayet ne demek diye soranlar, bunun âyetleri anlam olarak nitelediğini bilmelidir. Müteşabih âyetler nelerdir diye düşünenlere örnek olarak, "hurûf-ı mukattaa" gibi mânâsı açıklanamayan âyetler verilebilir. Tefsirde müteşabih ne anlama gelir diyenler bunun, Kur'an'daki üstü kapalı âyetleri kapsadığını bilmelidir. Müteşabih nedir?

Müteşabih Ne Demektir?

Kelime anlamı, "benzeşen, ayırt edilmesi zor olan ve birbirine benzeyen" demek olan müteşabih Arapça bir terimdir. Kur'an-ı Kerim'in tefsirini yapan din alimleri, bazı âyetleri müteşabih olarak tanımlar. Bilindiği üzere muhkem âyetler açık ve net bilgiler içerirken, müteşabih olanlar ise mânâ olarak kapalı ve farklı yorumlanmaya açıktırlar. Örneğin, Kur'an'da birtakım sûrelerin başında yer alan hurûf-ı mukattaa harfleri anlamı açıklanamayan âyetler olarak kabul edilirler. Herhangi bir müteşabih ayette bahsi geçen bir kavram, başka birinde değişik şekillerde ele alınabilir. Ancak mânâ olarak birbirine oldukça benzerdir. Hurûf-ı mukattaa harfleri gibi hiç açıklanamayan veya çok sayıda tefsirci tarafından farklı olarak yorumlanan âyetler müteşabih sınıfına girer. Birden fazla anlama gelebilirler ve bunlardan birini doğru kabul etmek için diğer âyetlerdeki delilere ihtiyaç vardır.

Müteşabih Ayetlere Örnekler

Konu bakımından müteşabih âyetler, Allah'a iman etmeyi, ahiret inancını, Allah'ın zat ve sıfatları gibi hususları ele alır. Gayb âlemi hakkında birtakım bilgiler verdikleri için âyetlerdeki örnekler daha çok dünya hayatı ile ilgilidir. Bu, insanların bilmedikleri bir âlem hakkında fikir edinmesine ve düşünmesine yardımcı olur. Müteşabih âyetler kendi içinde üç gruba ayrılır. Bunlar:

Lafzı müteşabih âyetler: Sadece tek bir müteşabih sözcüğün olduğu âyetlere denir.

Anlamı müteşabih âyetler: Kıyamet, ahiret, cennet ve cehennem gibi insanların tam olarak kavrayamadığı konulardan bahseden âyetlerdir.

Lafzı ve anlamı müteşabih âyetler: Bunlar ancak sahih hadisler ve muhkem âyetler sayesinde açıklanabilen âyetlerdir.

"Rahman, arşa istiva etmiştir"

"Nihayet sur'a üfürülecek. Bir de bakarsın ki onlar kabirlerinden kalkıp koşarak Rablerine giderler."

Yukarıda Tâhâ Sûresinin 5. ve Yasin Sûresinin 51. âyeti verilmiştir. Burada bahsi geçen "Sur'a üfürülmesi" ve "Rahman, arşa istiva etti" ifadeleri, insanların duyuları ile algıyamadıkları hususlar olduğu için müteşabihtirler.