Ne Türkiye'ye yatırım yapıyorlar ne de bizden topladıkları verileri bizimle paylaşıyorlar. Tüm dünya adeta yabancı dijital platformların işgali altına giriyor. Başta AB olmak üzere ülke internetteki tek taraflı fırtınaya karşı tedbir almaya çalışırken söz konusu platformlar, özellikle 'denetimsizlikleri' nedeniyle sıklıkla eleştiriyor.
Toplumun gizli düşmanı haline gelen yabancı dijital mecralar, algoritmaları kendi beliriyor, milyonlarca video ve fotoğraflarla ulusal medya açısından da risk barındırıyor. 2024 yılında Türkiye'den reklam aracılığıyla yabancı medya platformlarına 158 milyar lira aktarıldığı biliniyor. Haliyle bu durum yerel ve bağımsız medyanın ayakta durmasını zorlaştırıyor.
Toplumun gizli düşmanı yabancı dijital mecralar | Video
REKLAM PASTASI YEREL MEDYADAN DİJİTAL PLATFORMA KAYDI!
Türkiye'de yatırım ve istihdam sağlamadıkları için bir gider kalemleri de bulunmayan yabancı dijital mecralar yüzde 30'lara çıkarak haksız rekabete sebep oluyor. Türkiye aleyhine yürütülen faaliyetlerde de başrolde yer alıyorlar. 2014 yılında reklam harcamalarının neredeyse tamamını yerel medya alırken, tablo 2019'dan sonra ciddi bir şekilde değişiyor. Yerel medya 2019'da geliri yarı yarıya kaybederken 2024'te tablo çok daha vahim bir hal alıyor. 2024 yılında yerel medya reklam harcamalarının yüzde 26 olarak gerçekleştiği biliniyor.
Dijital mecraların yükselişi ise yüzde 20 payla 2014 yılında başlıyor. Yerel medyanın azalan payı dijital platformlara gidiyor ve yabancı dijital platformlar 2019'da reklam pastasından yüzde 48 pay alırken bu rakam 2024'te yüzde 74'e kadar çıkıyor.
Üstelik bu platformların bir de denetimsizlik tehlikesi bulunuyor. TV kanallarındaki içerikler RTÜK tarafından denetlenirken yabancı platformları içerikleriyle çoğu zaman tartışmaların odağında yer alıyor. Şeffaf olmayan algoritmalarla Türkiye'nin toplumsal ve siyasal gündemine müdahale eleştirileri çok daha sık oluyor. Veri tabanına kaydedilen milyonlarca takipçinin kişisel bilgileri de tehlikenin bir başka boyutu… Dünyada da işgale karşı birçok ülke sert tedbirleri hayata geçiriyor. Uzmanlara göre amaç dijitalleşmeyi engellemek değil adil rekabet koşullarıyla Türkiye'de üretilen içeriğin ekonomik ve toplumsal değerini koruyabilmek.
HUKUKİ OLARAK DENETLEMEK MÜMKÜN DEĞİL
Savunma ve Güvenlik Analisti Mahmut Bölükbaş, yabancı dijital platformların hukuki denetiminin mümkün olmadığını belirterek "4 tarafımızda savaşlar çatışmalar dönüyor ve Türkiye bunların içinde güvenli ve barış içinde kalmayı başarabiliyor. Baktılar terörizmle olmuyor bu yolu deniyorlar. Yabancı ülkeden servis yapan bir hizmeti Türkiye'de hukuki olarak denetlemek mümkün değil.
Türkiye 80 milyonun üzerinde ve büyük çoğunluğu genç popülasyondan oluşan bir tüketim toplumu. Bu pazarı biz yabancıların eğer bizi toplumsal dönüştürme olarak kullanmasını istemiyorsak örflerimizi koruyacak şekilde dizayn edebiliriz" diyor.
"BU BİR MİLLİ GÜVENLİK SORUNU"
Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık ise günümüz dijital platformların artık bir milli güvenlik sorunu haline geldiğini belirterek sözlerine şöyle devam ediyor: Günümüzde dijital platformlar sosyal medya ve internet ortamı artık milli bir güvenlik sorunu haline geldi. Bu platformlarla rekabet ortadan kalkarsa Türk medyası derin bir yara alacak. İşte bu durum gerçek anlamda bir milli güvenlik sorunu olarak karşımıza çıkacak.
Denetimde de ciddi problemler var. Şu an baktığımızda TV'ler RTÜK çok sıkı bir şekilde denetlenirken sosyal medya mecralarında bu durumun istenen ölçüde olmadığını görüyoruz. Telefonlar ve uygulamalarla adeta derin bir baskı kuruluyor ve çocukların gençlerin ahlaki ve toplumsal yozlaşmalarına bu durum sebebiyet veriyor.