Üniversitede 4 yıl ezberi bozuluyor

Türkiye'de milyonlarca gencin hayatının en az 4 yılını geçirdiği üniversitelerde eğitim süresi değişebilir. Enstitü Sosyal tarafından İpek Coşkun Armağan ve Zeynep Yalçıntaş imzasıyla hazırlanan "Yükseköğretimde Eğitim Süreleri ve Programlar: Dört Yıl Şart mı?" başlıklı analiz, lisans eğitiminde tek tip 4 yıllık sistem yerine bölümlere göre farklı sürelerin uygulanmasını gündeme taşıdı. Enstitü Sosyal'in hazırladığı yeni analiz, birçok lisans programının 3 yılda tamamlanabileceği yeni bir model öneriyor. Model hayata geçerse gençler bir yıl önce mezun olabilecek, ailelerin bir yıllık barınma, ulaşım ve beslenme yükü de ortadan kalkabilecek.
Raporda, Türkiye'de lisans programlarının büyük bölümünün 4 yıl ve 240 AKTS üzerinden yürütüldüğüne dikkat çekilirken, Avrupa'nın birçok ülkesinde üniversite eğitiminin 3 yılda tamamlanabildiği de hatırlatıldı. İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Danimarka, İsveç ve Finlandiya gibi ülkelerde çok sayıda bölüm 3 yıllık eğitim veriyor. Önerilen sistem, 4 yıllık bir programdaki dersleri 3 yıla sıkıştırmak ya da son sınıfı tamamen ortadan kaldırmak anlamına gelmiyor. Rapora göre önce üniversitelerdeki ders programlarının baştan sona gözden geçirilmesi gerekiyor. Aynı konuları tekrar eden derslerin birleştirilmesi, güncelliğini kaybetmiş içeriklerin çıkarılması ve lise eğitiminde zaten öğrenilen konuların üniversitede tekrar edilmemesi öneriliyor.

İKİ YIL DERS, BİR YIL DENEYİM
Analizde dikkat çeken önerilerden biri de "2+1" modeli. Buna göre 3 yıllık lisans eğitiminin ilk 2 yılında temel ve alan derslerine ağırlık verilirken son yıl öğrencinin gerçek hayat deneyimi kazanmasına ayrılacak. Staj, proje, bitirme çalışmaları, girişimcilik ve sosyal sorumluluk faaliyetleri eğitimin daha güçlü bir parçası olacak. Amaç öğrencinin mezun olduğunda yalnızca diploma sahibi olması değil, çalışma hayatına başlamadan önce alanıyla ilgili deneyim kazanması. Böylece 4 yıl boyunca çok sayıda teorik ders almak yerine, daha sade bir programla öğrenilen bilgilerin uygulamaya dönüştürülmesi hedefleniyor.

ERKEN KARİYER İMKÂNI
Gençler aynı zamanda çalışma hayatına, yüksek lisansa ya da akademik kariyere bir yıl daha erken başlayabilecek. Raporda 3 yıllık lisansın ardından bir yıllık yüksek lisansla bütünleşen "3+1" modelinin de uygulanabileceği belirtiliyor.

YASA DA DEĞİŞMELİ
3 yıllık lisans sistemine geçilebilmesi için yalnızca üniversitelerin ders programlarını değiştirmesi yeterli olmayacak. Mevcut Yükseköğretim Kanunu'nda lisans eğitimi "en az 8 yarıyıl" olarak tanımlandığı için yasal düzenleme gerekiyor. Mühendislik ve öğretmenlik gibi mesleklerde de ayrı düzenlemelere ihtiyaç var. Raporda özellikle mühendislik mevzuatında 4 yıllık eğitim şartının bulunduğuna dikkat çekiliyor. Öğretmenlik için ise Avrupa'daki bazı örneklere benzer biçimde "3 yıl lisans + eğitim yüksek lisansı" modeli de seçenekler arasında gösteriliyor.

HANGİ BÖLÜMLER 3 YIL OLABİLİR?
Raporda bütün üniversite bölümlerinin aynı anda 3 yıla indirilmesi önerilmiyor. Sosyal ve beşerî bilimler başta olmak üzere bazı mühendislik ve mimarlık programlarının 3 yıllık modele uygun olabileceği belirtiliyor. Tıp, diş hekimliği ve eczacılık gibi yoğun uygulama gerektiren alanların ise aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiliyor.