Zekat Nasıl Verilir? Zekat Hangi Mallardan Verilir, Para Olması Şart Mı?

Zekât Nasıl Verilir ya da Zekât ne zaman ve nasıl verilir, bakacak olduğumuzda öncelikle zekât nedir ve hangi durumlarda verilir bunların bilgisine sahip olmalıyız. İslam'ın beş şartı arasında yer alan zekât, bir Müslümanın var olan ve yeterli olan malları arasında belli bir miktarını ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Bu durumda zekât hangi mallardan verilir, bakacak olduğumuzda var olan mal varlığı belirlemektedir. Bu nedenle zekât olarak ne verilir, mal varlığı açısından önemlidir.

Zekât Nedir?

İslam'ın beş şartı vardır. Bunlar sırası ile: kelime-i şehadet getirmek, namaz kılmak, oruç tutmak, zekât vermek ve hacca gitmektir. Bunlar arasında dördüncü sırada yer alan zekât vermek İslamiyet'te aslında fakirlerin ve ihtiyaç sahibi insanlara yardım etmek amacıyla yapılan ibadettir.

Sözlükte "artma, arıtma ya da övgü ve bereket" anlamlarına gelen zekât, terim anlam olarak da olarak Kur'an'da belirtilen mal varlığı olan sınıflara atfedilmek üzere dinen zengin sayılan Müslümanların malından alınan belli payı ifade eder. Örfte bu payın maldan çıkarılması işlemine de zekât denilmektedir. Bir diğer ifade ile sadaka sözcüğü ile de terim olarak zekâtla eş anlamlıdır. Zekât, bir Müslümanın var olan mal varlıklarından neyi varsa onun varlığı ölçüsünde ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Zekât verirken ibadet niyeti çok önemlidir.

Zekât Nasıl Verilir?

İslam'ın beş şartında dördüncü sırada olan zekât vermek, verilme koşulları ve kuralları açısından önemlidir. Burada önemli olan zekâtın hangi şartlarda, nasıl ve kimler tarafından verileceğidir. Bu koşullar arasından en önemli olanı zekât verecek Müslümanın nisap sahibi olmasıdır. Yan, zekât verecek yeterli ölçüde mala sahip olmasıdır. Bu durum çerçevesinde de zekâtın nasıl ve hangi koşullarda verileceği İslam fıkhında belirlenmiştir. İslam'ın beş şartı Allah emiri olduğu için farzdır ve uygulanmalıdır. Ancak zekât sadece Allah'ın bir emri olması ve samimi bir ibadet olmasının yanı sıra bireyde ve toplumda ahlaki değerleri yücelterek sosyal yapıyı güçlendiren, ekonomik hayata canlılık getiren bir ibadettir.

Zekâtın nasıl verilir ve hangi şartlar altından verilir olduğu İslam fıkhında belirlenmiştir. Bunlar şu kurallarla ifade edilmektedir:

1. Müslüman Olmak: Kur'an'da zekât ve sadaka terimleriyle işaret edilen mecburi malî mükellefiyetler Müslümanlara yöneliktir.
2. Hür(özgür) Olmak: Fakihler(fıkıhçılar); köle ve cariyelerin mal varlıklarından dolayı hem kendilerinin hem de efendilerinin zekâtla mükellef olmadıkları konusunda görüş birliği içindedir.
3. Akıl Bâliğ Olmak(Ergenlik Çağına Gelmiş Olmak): İslâm âlimleri(bilginleri ve fıkıhçılar) çocuklara ve akıl hastalarına ait toprak mahsullerinden zekât alınacağına dair görüş birliğine varmışlardır.
4. Akıl Sağlığı Yerinde Olmak: Müslüman kişi kendi akli iradesi ile mallarının zekâtını üstlenmelidir.
5. Nisap Miktarında Olmak: Kazanç sağlayıcı nitelikte "nisap miktarı" mala sahip olması gerekir. Nisap; malın sahibine gelir, kâr, fayda temin etmesi ya da kendiliğinden çoğalma ve artma özelliğine sahip bulunmasıdır.
6. Malın borç karşılığı olmaması: Bireyin mülkiyetindeki malını borç karşılığı olarak elde bulunmasında zekât ödemeyi engelleyip engellemediği tartışmalı bir husustur.

Zekât Hangi Mallardan Verilir, Para Olması Şart mı?

Zekât, İslam dininin temel şartlarından biri olup, zengin Müslümanlar için farz bir ibadet olması yanında, İslam toplumunu kuşatan ve kapsamlı bir yardımlaşma ibadetidir. Zekâtta Müslüman zenginler; temel ihtiyaçları dışında kalan, artıcı mal varlıklarından yılda bir kez %2.5 oranında bir bölümünü, Kur'an'ın öngördüğü yerlere, karşılıksız olarak zekât niyeti ile verirler. Bu nedenle İslam'a göre kişinin elinde bulunan ve ekonomik olarak gerçekten ya da hükmen artma özelliği bulunan bütün mallar zekât malıdır.

İslam kuralları çerçevesinde hangi mallardan ne miktar zekât alınacağı, nisap miktarının ne olduğu ve zekâtın kimlere verilebileceği gibi kurallar ve şartlar bizzat Kur'an ve Sünnet tarafından belirlenmiştir. Zekât mallarını; hayvanlar, ziynet eşyaları, paralar, toprak ürünleri, ticaret malları ve gelir getiren mallar şeklinde ele alınmaktadır. Zekât sadece para olarak belirlenmemiştir.