Antalya Kalesi, 1900'lü yılların başına kadar Anadolu'nun önemli kalelerinden biriydi. 26 Kasım 1812 tarihinde padişaha karşı isyan eden Antalya Mütesellimi Hacı Mehmet Ağa'nın oğlu İbrahim Bey, şehri karadan ve denizden kuşatan Osmanlı ordusuna bu kalede 1.5 yıldan fazla bir süre direnmişti. En sonunda ordu ancak yerli halkın yardımı ile kaleye girmiş ve İbrahim Bey'in başı kesilerek İstanbul'a padişaha gönderilmişti.
SAVAŞ SONUNDA TAMİRAT
Kentin kurulduğu M.Ö. 150 yılında Bergama Kralı II. Attalos tarafından inşa ettirilen Antalya Kalesi'nin Türkler tarafından tamir edilmesi, Antalya'nın Selçuklular tarafından fethi ile başlamıştır. Bu tarihten sonra kale, her savaş sonunda yeniden tamir edilmiştir. Antalya Kalesi'nin Türkler tarafından ilk tamiri, Antalya'nın I. Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından 5 Mart 1207 tarihinde fethedilmesinin hemen ardından yapılmıştır. 1215'de Gautier de Monbeliard'ın Kıbrıs'tan gelerek, yerli Rumlarla ittifak edip anî bir gece baskını düzenlemesi sonucu işgal ve imha ettikleri, Antalya'nın 23 Ocak 1216 tarihinde Gıyaseddin'in yerine geçen I. İzzeddin Keykavus tarafından geri alınmasının arkasından Antalya Kalesi, ikinci kez onarılmıştır. 24 Ağustos 1361'de Antalya'yı zapt eden Kıbrıs Kralı Pierre'e karşı, uzun ve kararlı bir mücadeleye girişen Sultanu's-Sevâhil Mübarizeddîn Mehmed Bey'in (Teke Beyi) 14 Mayıs 1373'de Antalya'yı yeniden fethetmesinin ardından Antalya Kalesi üçüncü kez tamir edilmiştir. 1463'de Fatih Sultan Mehmet'in Uzun Hasan'a karşı yürüdüğü sırada, Uzun Hasan'ın müttefiki olan Venedik amirali Piermüzeniko, 85 kadırgadan oluşan bir donanma ile Midilli'yi yağma etmiş ve bütün Anadolu sahillerini ateşe vermiştir. Daha sonra Antalya önüne gelmiş ve limanı kapayan zinciri toplarla kırdıktan sonra, kale dışındaki çarşı ve evleri yağma edip yaktırmış ve bütün ağaçları söktürmüştür. Kaleyi alamamış, yalnız limandan alınan zinciri zafer nişanesi olarak Vatikan'a götürmüştür. Bu olayın ardından, kale beşinci kez tamir edilmiştir. 1659'da Antalya mutasarrıfı olan Körbey lâkaplı Mustafa Paşa'nın isyanının, karadan Anadolu Beylerbeyi Ali Paşa ve Manisa sancak beyi Küçük Mehmed Paşa, denizden ise Kaptanı Derya Ali Paşa'nın hücumuyla bastırılması sırasında kale büyük hasar görmüş ve altıncı kez tamir ettirilmiştir. Antalya Kalesi'nin 1930'lu yılların başında Antalya Belediyesi tarafından yıktırılışı, halk arasında bugün de sık sık konu edilir. Peki, bu kadar sağlam bir kale neden yıktırılmıştır? Onu da gelecek hafta anlatalım.
BİR KAÇ KEZ DE KEŞİF YAPILMIŞ
19. yüzyıl içinde de Antalya Kalesi birçok kez onarılmıştır. Yazılı kaynaklarda, Antalya Kalesi'nin tamiri ile ilgili fermanlar, emirler, tamir keşif kayıtları, bu kaleye ne derece önem verildiğini göstermektedir. Antalya Mütesellimi Hacı Mehmet Ağa'nın oğlu İbrahim Bey'in Osmanlıya isyanı sonrasında, Antalya Kalesi'nin II. Mahmud tarafından tamamen tamir ve sağlamlaştırıldığını 1233 (1817-1818) tarihli bir kitâbeden anlamaktayız. 1241 (1825-1826) senesinde, tekrar Antalya Kalesi'nin tamiri için keşif yapılmıştır. 1242 (1826-1827) senesinde ise tamir keşfinin tekrar yapılması için emir gönderilmiş ve aynı yıl içerisinde keşif tekrar yapılmıştır. Aradan bir süre geçtikten sonra, son olarak 1251 (1835-1836) yılında Antalya Kalesi'nin tamire muhtaç kısımlarının yeniden keşfettirildiğini görüyoruz. Bu keşif sonunda da önceki tarihlerde olduğu gibi harap olmuş olan kısımlar, tabyalar sağlamlaştırılarak kale yenilenmiştir.
1463'TE 4. KEZ TAMİR EDİLDİ
1463'de Karamanoğlu II. Mehmet Bey'in, Teke Beyi Osman Bey'in ölümünden müteessir olarak, 26 bin kişilik Karaman ordusuyla Antalya'yı kuşatıp, daha sonra bir top güllesinin isabet etmesiyle ölümünün ardından Antalya Kalesi, dördüncü kez tamir edilmiştir.
