Sergiye beş yaşındaki kızımla gittim. İlk iki fotoğrafın ardından kızımın "Anne neden yerde yatıyorlar?" sorusuna yanıt vermek zorunda kaldım. "Bir şeyden korkmuşlar da o yüzden kızım." İnsan beş yaşında daha zeki oluyor. "Hayır anne," dedi "onlar cezalandırılmışlar." Kızımın diğer sorularına 'uydurulmuş' yanıtlar vermeye çalışırken Almanya'da genç kuşakların Nazi Almanyası'nda yaşananlardan uzak tutulma çabalarını hatırladım. 'Yokmuş, olmamış' gibi davranırsak... Süreyya Martin'in 'Sen Beni Görmedin' başlığı daha anlaşılır geldi.
SÜREÇ ÇOK SIKINTILIYDI
1958 doğumlu ve iki çocuk annesi olan Martin, 12 Eylül ihtilalinin ardından yaşanan acıların hem tanık hem de öznelerinden biri. Darbenin ardından gözaltına alınıp tutuklandığında hamileydi. Cezaevinde kaldığı yaklaşık dört yılın ardından ceza almadı. Ancak yaşadıkları, kendi değişiyle 'tüm hayatını belirledi'. Martin, sergilediği 35 kare siyah beyaz fotoğrafın öykünü anlatırken şunları söylüyor: "12 Eylül Türkiye'de yeni bir süreç başlattı. Yargısız, sorgusuz infazlar, kayıplar, idam cezaları, işkenceler, tutuklamalar, özgürlüklerin başka topraklarda aranması, demokratik hakların ortadan kaldırılması, yoksullaşma, işsizlik, örgütsüzlük... Binlerce muhalif gibi ben de bu süreci çok acı ve sıkıntılı yaşadım. Yaşadıklarımı, tanığı olduklarımı fotoğraflarla anlatmaya çalışıyorum. Bu kara dönemin tarihi henüz yazılamadı, hikâyeleri anlatılamadı. 12 Eylül döneminin tarihinin yazılması ve olup bitenlerin ne ülkemizde ne de başka coğrafyada yeniden yaşanmaması için unutulmaması gerektiğini düşünüyorum. Bu sergiyi oluşturan fotoğraflardaki karelerin tamamı o yılların tanıklıklarından. Kendime 'Unutulmamalı' demeye başladığımda ise belleğimde biriktirdiklerim karelere bölünmeye başladı. Ortaya benim fotoğraflarım çıktı." Süreyya Martin'in "Sen Beni Görmedin' derken kırgın mısınız?" sorusuna yanıtı ise "Bu bir haykırış. 12 Eylül'ü izleyen zamanlarda bir kuşak 'kırıldı'. Bunu tersinden göstermeye çalıştım. Fotoğraflarda gözleri bağlı olanların değil, onların yanından geçip gidenlerin, farkında olmayanların, farkında değilmiş gibi yapanların görmezliğini anlatmaya çalıştım," oldu. Martin'in fotoğrafları, 14 Eylül'e kadar İzmir Eski Gaz Fabrikası Sergi Salonu'nda izlenebilir.
