Abdülhamit kendini savunuyor

Sultan 2. Abdülhamit, yakın tarihimizin en tartışmalı simalarından biri. 21 Temmuz 1905 tarihinde Yıldız Camisi'nin avlusunda düzenlenen ve Şeyhülislam Cemalettin Efendi'nin yolunu kesmesiyle kıl payı kurtulduğu bombalı suikast ise Osmanlı tarihinin en gizemli olaylarından biri. Geçtiğimiz günlerde yayımlanan bir roman, bu suikastın iç yüzüne ve dolayısıyla Abdülhamit'in saltanat yıllarına farklı bir bakış sunuyor. Timaş'tan çıkan romanın adı Abdülhamit, Son Hükümdar. Yazarı ise Okay Tiryakioğlu. Saldırı, bağımsızlık isteyen Ermeni komitacılar tarafından organize edildi. Başarısızlıkla sonuçlanması bu komitacıların deşifre olmalarına ve takibe uğramalarına yol açtı. Ermeniler bu iş için uluslararası yardım almıştı. Suikasttan sonra yakalananlar arasında Belçika asıllı anarşist, bomba uzmanı Eduard Jorris vardı. Bombayı o yapmıştı. Yargılanıp idama mahkum edildiyse de Abdülhamit tarafından affedilip karşı casusluk faaliyetlerinde kullanılmak üzere Osmanlı'ya bağlandı. Jorris'in suç ortakları arasında Türklerin de olup olmadığı hep tartışıldı. Tiryakioğlu'nun iddiasına göre, suikastın icracıları arasında Türkler de vardı. Bunlar anarşist görüşlere sahip insanlardı. İkisi, Saim ve İsmail, Jorris'le aynı kaderi paylaştı. Yakalanıp Abdülhamit tarafından ikna edilerek saf değiştirdiler. Şüphesiz roman bunlardan ibaret değil. Ustaca örülmüş bir casusluk hikayesi... Aynı zamanda aşka, arkadaşlığa ve aileye dair sorgulamalar da içeriyor. Kitabın en önemli bölümü, Abdülhamit'in kendi canına kast edenlerle yüzleşip, onlarla politikalarını tartıştığı bölüm. Yakalanmalarının hemen ardından bombacılar Sultan'ın huzuruna çıkarılır ve eylemlerinin neden ve hedeflerini onunla tartışır. Abdülhamit ile Belçikalı bombacı Jorris arasında böyle bir görüşmenin gerçekleştiğini biliyoruz. Romancı onun yanına kendi Türk kahramanlarını da katmış. Abdülhamit bu görüşmede, suikastçılara kendisini yanlış tanımalarına neden olan olayların iç yüzünü anlatıp onları ikna etmeye çalışır. Abdülhamit'le ilgili bütün tartışmalarda gündeme gelen ve romancının kendi tezlerini Abdülhamit'in ağzından anlattığı can alıcı bölümde işlenen tezler şunlar...

ABDÜLAZİZ'İN İNTİHARI
2. Abdülhamit'in amcası Sultan Abdülaziz tahttan indirildikten sonra zindanda ölü bulunmuş ve ölüm sebebi olarak intihar açıklanmıştı. Abdülhamit kendi yaptırdığı araştırma neticesinde bu açıklamanın yalan olduğunu ileri sürüyor. Abdülaziz'in iki bileği de kesilmiştir ve intihar eden bir kişinin kendi bileklerinin ikisini birden kesmesi mümkün değildir. Üstelik Abdülaziz'in çenesinde ve dişlerinde darp iziyle kırıklara rastlanmıştır. Abdülhamit, amcasının katili olarak Mithat Paşa başta olmak üzere o dönemin idarecilerini sorumlu tutuyor ve bir bakıma tahta geçtikten sonra onları yargılamak üzere kurduğu Yıldız mahkemelerini meşrulaştırıyor.

MECLİS-İ MEBUSAN'IN LAĞVEDİLMESİ
Abdülhamit tahta geçerken bir ön şart olarak kendisine kabul ettirilen Kanun-u Esasi'yi yürürlüğe koymuş ve meşrutiyeti ilan etmişti. Aradan iki yıl geçmeden gücünü topladı ve bu sırada kurulan meclisi lağvedip, ileri gelenlerini idareden uzaklaştırdı. Bu yüzden diktatörlüğe yönelmekle, memleketin demokratikleşmesini istememekle suçlandı. Abdülhamit romanda bu suçlamalara mealen şöyle yanıt veriyor: Ruslar, Yeşilköy'e kadar gelmişken meclisteki milletvekilleri bu işlerle uğraşmak bir yana kendilerine menfaat temin edecek tekliflerle uğraşıyorlardı. Savaşı onlar yüzünden kaybettik. Onların laubaliliği ve açgözlülüğü memleket idaresinde bir başıbozukluğa yol açtı. Meşruti idareye bu yüzden son verdim.

DONANMAYI ÇÜRÜTMESİ
Abdülaziz döneminde alınan ve Abdülhamit tarafından çürümeye terk edildiği söylenen büyük donanma öteden beri tartışılageldi. Romanda Abdülhamit, bu donanmanın zaten modası geçmiş ve kullanılmaya elverişli olmayan bir teknolojiye sahip olduğunu savunuyor. Bunun yerine kendi kurduğu tersanelerde denizaltı da dahil olmak üzere son teknolojiye sahip yeni bir donanma inşa edildiğini iddia ediyor.

MISIR İŞGALİNE GÖZ YUMMASI
Mısır, İngilizler tarafından işgal edildi. Abdülhamit tahtta henüz çok yeniydi ve uluslararası dengeleri gözetip Avrupa ittifakına katılmayarak Mısır'ın işgaline engel olamamakla itham edildi. Abdülhamit bu suçlamayı da kabul etmiyor ve neden olarak Mısır'da yükselen Osmanlı karşıtı milliyetçi akımı gösteriyor. Osmanlı ordusunu Mısır'a sokarak bu işgale engel olmaya çalışmanın daha büyük bir felakete yol açacağını söylüyor. Hatta sırtındaki kamburun o günlerden kaldığını ekliyor sözlerine.

Kardeşlik Cemiyeti'nin planları
Roman epey tartışılacağa benziyor. Çünkü Son Hükümdar'ı okuduğunuzda şöyle bir tablo ortaya çıkıyor. Siyonistler, Masonlar ve Ermeni komitacıları Abdülhamit'i planlarının önündeki en büyük engel olarak görüyor ve ortadan kaldırmak istiyor. Çünkü Abdülhamit, Filistin'de kurulacak bir Yahudi devletine ve bağımsız Ermenistan fikrine karşıdır. Buna kızan Siyonist ve masonik örgütler Osmanlı ülkesindeki ihtilalci fikirleri maddi ve ideolojik olarak destekliyor. Siyasi nedenlerle Sultan'a karşı olanları kandırıp yanlarına çekiyor ve kendi gizli amaçlarına ulaşmak için onları kullanıyorlar. Özgürlük, eşitlik, kardeşlik fikirlerinin peşinden koştuğunu zanneden ve Abdülhamit düşmanlığında birleşen Osmanlı sosyalist, anarşist ve Jöntürkleri aslında bu şebekelerin oyuncağı oluyor.

Ezber bozan bir portre
Sultan 2. Abdülhamit 1886 yılında 34. Osmanlı padişahı olarak tahta çıktı ve tam 33 yıl tahtta kaldı. Döneminde ve sonrasında en çok tartışılan şeylerden biri de sultan'ın kişiliği oldu. Şimdi Abdülhamit'e yöneltilen suçlamalara ve kitabın buna verdiği yanıtlara yakından bakalım. Korkak: Abdülhamit'in en çok suçlandığı sıfatlardan biri bu oldu. Ama olaylar, aslında onun şaşılacak kadar soğukkanlı biri olduğunu gösteriyor. Komitacıların suikast girişiminden sonra telaşa kapılmayan ve at arabasına atlayarak saraya kadar halkı selamlayarak süren kişi odur. Benzer bir olay Dolmabahçe Sarayı'ndaki bir merasim sırasında yaşanmıştır. Abdülhamit, tavandan düşen dört buçuk tonluk avizeyi kılını kıpırdatmadan seyretmiş ve hatta sağa sola kaçışan devlet erkanını o teskin etmiştir. Acımasız: Düşmanlarına göre o esirleri hapishanede boğduran, asi Harbiye talebelerini çuvallara koyup denize attıran kişidir. Tarihi gerçekler bunların asılsız iddialar olduğunu ortaya koyuyor. Abdülhamit ırz düşmanı birkaç katil dışında kimsenin idam fermanının onaylamamış, özellikle siyasi rakiplerine karşı çok merhametli davranmıştır. Pek çoğunu rütbe ve mal ile kendi safına çekip yaşamalarına izin vermiştir. Hatta böyle davrandığı içindir ki, birkaç avcı taburuyla kolayca dağıtabileceği Hareket Ordusu'nun İstanbul'a girişine izin vermiştir. 'Kardeş kanı dökülmesin' diye sergilediği bu tavır, saltanatının sonunu getirmiştir. Cahil ve mutaassıp: Abdülhamit üç yabancı dili mükemmelen anlayabilen ve konuşabilen bir padişahtı. Kurduğu tercüme bürosunda 6 binden fazla yabancı kitabı tercüme ettirmişti. Zannedildiğinin aksine Osmanlı padişahları arasında Batı müziğine en fazla hakim olan padişah oydu. Muhtemelen en zengin kişisel kütüphaneye de o sahipti. Sanat düşmanı: Sanat düşmanı bir mürteci olarak resmedildi. Oysa onun Yıldız tiyatrosunda verdiği temsillerde Suzanne Despres, Anna Judic ve Adelaide Ristori gibi dünyaca ünlü kadın tiyatrocular sahne aldı.