Dr. Sevil Öz: Memeler artık kanserle anılmasın

Erkeklerin kadınlarda ilk dikkat ettikleri unsurlardan biri olan memenin başka ilkleri ve özellikleri de var. 'İlk besin kaynağı, ilk terk eden, tutku, erotizm, şefkat simgesi...' Tarih boyunca haz verme, emzirme gibi özellikleriyle anılan memenin, son yıllarda adından en çok 'kanser' hastalığıyla anılmasından rahatsızlık duyan genel cerrahi uzmanı Dr. Sevil Öz, Mememi Seviyorum adlı kitabında "Hanımlar, lütfen memelerimizin harika özelliklerini kanser korkusuna teslim etmeyelim," diye sesleniyor. Kitapta a'dan z'ye memenin özellikleri, sağlıklı ve güzel olması için bilgiler, nasıl beslenmemiz gerektiği, meme kanserinin nedenleri hakkında ayrıntılı bilgiler var.
- Bir cerrah olarak kadınları memelerini sevmelerini hatırlatmak için sizi harekete geçiren ne oldu?
- Kadın cerrahlara genellikle kadın hastalar, onlar da özellikle herkese göstermek istemedikleri, memeleri ve popolarındaki sorunlar için geliyor. Biz kadın cerrahlar, zaman içinde meme cerrahı oluyoruz. Ben meme cerrahisi çok keyifli bir cerrahi olduğu için tercih ettim. Kitap da zaman içinde kendiliğinden doğdu. Çünkü çevremizdeki hangi erkeğe 'meme' denilse, 'kanser' der oldular. Bu kadar güzel, işlevi olan bir organ, böyle bir hastalık nedeniyle gündemden düşmek ve unutulmak üzere. Hatta yakında 'Geçmişte kadınları memeleri yüzünden öldürüyorlardı,' yazacaklar. Bu kitabı yazarken de bununla savaşmak istedim. Sonuçta kanser hastalığı memeye de bulaştı ve riski artıyor, ama biz bunun için savaşmalıyız. Çünkü memeler çok önemli.
- Hormon desteğinin kanseri artırdığı kanıtlandığına göre yıllardır bile bile lades mi denildi?
- Evet, maalesef etkileri kanıtlandı. Eskiden hormonların dozları da yüksekti. Son 10 yıldır azaldı. Ama doğum kontrolünde hâlâ en etkili yöntem hormon. Kullanılsın ama doktor kontrolünde, bilinçli kullanılsın. Yıllarca kullanılmasın, ara verilsin. Menopoz tedavilerinde de kemik erimesi, kalp hastalıkları, ter basmalarında kullanılsın, ama mutlaka kontrollü olmalı.

'KONTROLE GİDİNCE BİR ŞEY ÇIKAR' DEMEYİN, GİDİN
- Örneklere bakılırsa meme kanserinin standart bir yaşı yok. 20'li yaşlarda da görülebiliyor, 80'li yaşlarda da. Asıl riskli yaş hangisi?
- Genç yaşlarda çok az oluyor. İstatistiklere göre kanserli 10 kadından dokuzu, 60-70 yaş üstü. Meme kanseri menopoz sonrası yaşlı hastalığı, ama gençlerde de görülebiliyor. Ayrıca ölüm ille de kanserden olmuyor. Ölüm duygusunu yenmek lazım. Bir yaşlı hastam, ne yazık ki depremde öldü. Hepimiz bir gün öleceğiz.
- Meme kaybı, kadınlarda bir travma yarattığı için mi ölümle bu kadar eşdeğerde görülüyor hastalık?
- Bizim gibi eğitimin düşük olduğu toplumlarda 'kanser eşittir ölüm' diye algılanıyor. Ama böyle değil. Erken tanı ve doğru tedaviyle, bugün kanser de şeker gibi kronik bir hastalık. İyileşiyor, ya dönmüyor ya da altı yedi yıl sonra dönüyor. Onu da iyileştiriyorsunuz. Sunuş yazısını yazan hocam Ayten Tuksavul, şeker hastası. Kanseri yendi, 'Keşke şeker hastalığımdan da bir cerrahi müdahaleyle kurtulabilsem,' diyor.
- Sigara içmek, meme kanseri riskini üç misli artırıyorsa, hâlâ neden bu kadar çok tiryaki var sizce?
- Sigara içmek her şeye zararlı; saça, dişe, cilde.
- Hastalığın tedavisinde erken teşhisin önemi yeterince anlaşıldı mı?
- Burada kilit nokta erken tanı. Geç kalmışsanız, yapılacak fazla bir şey olmuyor. Vücuda yayılmışsa, bir yerlere sıçramışsa tedavi de sonuç vermeyebiliyor. Kendi kendine muayene, ultrasonlarla takip, risk varsa erken yaştan itibaren kontrol, 40 yaşından sonra da mamografiyle düzenli kontrol şart. Bu hastalık 1 santimin altında bulunuyorsa, şifa olmaması çok ender. Gerçekten sizi bir daha ziyaret etmiyor. Düzenli kontrollerin önemi ne yazık ki toplumumuzda yeterince anlaşılmadı. Kadınların 'Şimdi kontrole gidersem, bir şey çıkar,' yaklaşımını anlayamıyorum. Gerçekten kitle eline geldiği halde doktora gitmeyenler var.

EDAVİ SIRASINDA KAÇIP GİDEN ERKEK DE VAR, EMTAPİ KURARAK KENDİNİ HASTA EDEN DE
htimaline karşı nasıl mücadele vermeli?
- Öncelikle bu hastalığa yenilmemek için sağlıklı yaşamalıyız. Doğurabiliyorsak, bakabiliyorsak zamanında çocuk yapmalıyız, emzirmeliyiz. Kontrolleri asla aksatmamalıyız. Kırsal kesimde olsak bile. Devlet bugün çok iyi çalışıyor. Bütün illerde ücretsiz kanser araştırma merkezleri var, mamografi çekiliyor, meme konusunda eğitilmiş hekimleri var. Köyden de kalkıp gidilebilir. Memenin kanserle değil, yine eskisi gibi emziren, annelik ve cinselliği olan, haz veren bir organ olarak anılmasını sağlayalım.
- Bunun için ilk şart sevmek mi?
- Kitabın adının Mememi Seviyorum olması, tesadüf değil. Üç yıl önce hastalarımla toplantılar yapmaya başladım. Toplantılardan birinde internet sitesi kurmaya karar verdik. Adını düşünürken ben gülelim diye 'Mememi seviyorum olsun,' dedim. Bir sessizlik oldu, sonra herkes 'Müthiş,' dedi. O site hayata geçmedi ama kitabın adı oldu. Bu arada meme-kanseri.biz adlı web sitemizde sorulara yanıt veriyoruz.
- Meme kanseriyle mücadele eden kadının eşi olmak çok mu zor? Genelde erkeklerin ilgilenmediğinden şikayet edilir.
- Hiç kolay değil. Üstelik çocukları varsa, kadın aile bütçesine katkıda bulunuyorsa... Kadının verimliliği bir süreliğine kullanım dışı kalınca birçok erkek kaçabiliyor, boşanabiliyor. Ama üçte bir kadar erkek, karısıyla bunu birebir yaşıyor. Hatta bir hastam var. Eşiyle birbirlerine o kadar âşıklar ki, kadın meme kanseri tedavisi olurken, erkeğin memesinde de serim bir kitle çıktı. Kanser değildi, empati kurarak kendisi yarattı. Ama genelde erkekler eşini ihmal edebiliyor. Halbuki hiç zor bir süreç değil bu.
- Sağlam kadınlar arasında da memelerinden şikayetçi olanlar var. Estetik ameliyatı uygun buluyor musunuz?
- Evet. Büyükse küçültülmeli. Küçük olduğu için kompleks yapıyorsa, büyütebilmeli.

YÜZMEK, MEMEYİ GÜZELLEŞTİRİR
- Kanserden korunmak için nasıl beslenmeyi öneriyorsunuz?
- Doğal olmak lazım, doğa ne veriyorsa, onu yiyin. Doğada şeker yok, demek ki yemeyeceksiniz. Süt lazım, ayarında içeceksiniz. Spor yapmak lazım. Bunun için illa pahalı spor merkezlerine gitmek gerekmiyor. Otomobile binmeyin, otobüsten iki durak önce inin. Asansör yerine merdiven kullanın.
- Güzel memeler için en iyi egzersiz hangisi?
- Memenin arkasındaki kasları güçlendirmek ve sağlığı için en iyi spor yüzmek. Yüzemiyorsanız, yüzüyor gibi yapmak. Çok küçük ağırlıklarla çalışmak da önemli.