Virüs sebebiyle bu kışı da evlerimizde geçireceğiz. Kulağa hoş gelmese de çocuklarımızla hiç olmadığı kadar çok vakit geçirecek olmamız güzel tarafı olabilir. Tabii çocuklar evde de olsalar sürekli oyun oynamak isterler. Ailelerin bu isteklere her zaman cevap vermesi mümkün olmayabilir.
Peki, çocuklarla oyun oynarken nasıl nitelikli zaman geçireceğiz? Çocuğumuz bizden asla ayrılmak istemiyorsa bunun altında hangi sebep olabilir ya da oyuncaklarını kırıp döken çocuklar aslında ne demek istiyorlar? İşte tüm bu soruların cevabını uzman klinik psikolog Aslı Karasaç Özkaya'dan aldık.
SEN HER ŞEYDEN ÖNEMLİSİN
- Yine evlere kapanacağımız bir kış geçireceğiz. Ebeveynler bu süreçte çocukları ile evde kaliteli zaman geçirmek istiyor ancak çocuklarla nasıl bir oyun dili kullanacaklarını bilemiyorlar. Sizin bir uzman olarak tavsiyeleriniz nelerdir?
- Covid-19 sebebiyle çocuklarıyla çok fazla bir arada olma fırsatı yakalayan ebeveynler, bu süreci onların iç dünyalarına girmek için iyi bir fırsat olarak kullanmalılar. Bununla birlikte bozuk ebeveyn
çocuk ilişkilerini kurtarmak için de oyunun aile içi ilişkileri destekleyici bir rolü var. Bana en çok "Ne oynayacağımızı, hangi etkinlikleri yapacağımızı bilemiyoruz" sorusu soruluyor.
Aslında hem bu dönem için hem de sonrası için fark etmez çocuklarımızla geçirdiğimiz zamanları nitelikli kılmamız için onlara "Her şeyden önemlisin" mesajını vermemiz gerekiyor. Bunu nasıl yapacağımız konusundaki en büyük ipucu şudur: Her şeyi bir tarafa bırakmak ve 20 dakika bile olsa "Ben şu an sadece sana aitim ve kimse senden daha değerli değil" mesajını çocuklarımıza vermektir. Çünkü özellikle sıfır-altı yaş dönemi çocukları, sözlerle değil davranışlarla bazı şeyleri algılar ve benimser. Seçeceğiniz oyun ve oyuncaklardan daha çok ebeveyn olarak bunlara dikkat etmek gerekir. İsterseniz birlikte kek yapın, isterseniz puzzle oynayın isterseniz de körebe ya da beraber yaptığınız bir resim hiç fark etmez hepsinde önemli olan tek şey onu anlamaya çalışmak, göz teması kurmak, tüm zihnimle şu an yaptığım her şeyden keyif alıyorum diyebilmek...
ŞİDDET GÖRÜYOR OLABİLİR
- Bazı çocuklar oyun oynarken yanlarında hep anneleri olsun istiyor. Çocuğun sürekli bu istek içinde olmasının sebebi nedir?
- Bu durumun pek çok sebebi olabilir. Cevaplar gelen kişinin hikayesine, ailenin yapısına ve en önemlisi yaşanan geçmiş yaşam olaylarına göre şekillenir. Fakat bir çocuk için anne ile geçirilen zaman bir türlü yetmiyorsa ve hep daha fazlasını istiyorsa yeterince tatmin olmuyordur. Yani uzun süre birlikte olup nitelikli zaman geçirilemiyordur.
Bununla birlikte kardeş kıskançlığı, kaygı sorunları ve buna benzer yaşam olayları, örneğin aile içi şiddet ve annenin babadan şiddet görüyor olması gibi yaşam olayları da çocuğun anneden ayrışamamasına bir sebep teşkil eder. Bazı durumlarda annenin çocuktan ayrılamadığı ama bunu kendine bile itiraf edemediği durumlar da söz konusu olabilir.
ÖFKESİNİ OYUNCAKLARDAN ÇIKARABİLİR
- Oyun oynarken asabi olan, sürekli oyuncaklarını fırlatıp kıran çocuklar da oluyor. Bu tür davranışlara neler sebep oluyor olabilir?
- Öncelikle oyunun çocuğun hayatında çok büyük bir önemi olduğunu ve hatta bizim terapi seanslarımızda da oyun sayesinde çocuğun ruhsal dünyasını ve iç dünyasını tespit edebilmemizi sağlayan önemli araçlardan biri olduğunu söyleyebilirim. Çocuklar bazı dönemlerde yaşadıkları içsel sorunları kelimeler aracılığıyla dışa vuramazlar yaşadıkları kaygıları, korkuları, travmaları bazı durumlarda bedensel semptomlarla ifade ederler. Eğer bir çocuk, oyununda çok fazla şiddet unsuru, vurma kırma, nesnelere veya hayvanlara zarar verme gibi yönlendirmelerde bulunuyorsa burada dikkat edilmesi gereken birden çok şey vardır. İlk akla gelen durumlardan bir tanesi çocuğun kendisinin de şiddete maruz kalıyor olmasıdır ya da aile içinde anne ve babası ile olan ilişkisinde ya da okulda, izlediği çizgi filmlerde, oynadığı oyunlarda şiddet içeren unsurların var olduğudur.
Bunun yanı sıra çocuk, iç dünyasında öfke duyduğu kişiye aktaramadığı öfkesini oyuncakları aracılığıyla dışa vurmaktadır. Örneğin eve yeni bir kardeşin gelmesiyle ikinci plana atılan bir çocuğun anneye babaya ve yeni kardeşe duyduğu öfkeyi içinde barındırıp büyütmek yerine oyuncaklar aracılığıyla öfkeyi dışarıya aktarması önemli bir başa çıkma mekanizması olmakla birlikte sürecin onarımı için oldukça önemlidir. Böyle bir durumu yaşayan ailelere en büyük önerim çocuklarla çalışan bir psikologdan yardım almalarıdır.
