İngiliz Yayın Kurumu BBC'nin analizine göre, USS Abraham Lincoln uçak gemisi taarruz grubunun İran karasularına yakın bölgede konuşlanması, Washington ile Tahran arasında doğrudan bir askerî çatışma ihtimalini güçlendirirken, İran'ın olası bir ABD saldırısına vereceği yanıtın bu kez geçmiş krizlerden çok daha sert ve öngörülemez olabileceğine işaret ediyor.
GERİLİM TIRMANIYOR
İngiltere merkezli BBC'ye göre, ABD'nin bölgedeki askerî varlığını artırması ve Pentagon'un olası senaryolara hazır olduğu mesajı, iki ülkeyi son yılların en tehlikeli yüzleşme noktasına taşıdı. Haberde, İranlı liderlerin, hem yönetimin devrilmesini talep eden protesto hareketi hem de niyetlerini bilinçli biçimde muğlak bırakan ABD Başkanı Donald Trump arasında sıkışmış durumda olduğu ifade edildi.
GEÇMİŞTE KONTROLLÜ MİSİLLEME MODELİ
BBC analizinde, İran'ın olası bir ABD askerî saldırısına vereceği yanıtın, Washington'la önceki krizlerde görülen alışıldık, ölçülü ve kontrollü modelden farklı olabileceğine vurgu yapıldı.
Tahran'ın önceki krizlerde "gecikmeli ve sınırlı misilleme" stratejisini tercih ettiği hatırlatılarak, 21–22 Haziran 2025'te ABD'nin İran'ın nükleer tesislerine yönelik saldırılarının ardından İran'ın Katar'daki El-Udeyd Üssü'nü hedef alması, ancak önceden uyarı verilmesi ve can kaybı yaşanmaması bu modelin son örneği olarak gösterildi.
Benzer şekilde, 2020'de Kasım Süleymani'nin öldürülmesinden sonra Irak'taki Ayn el-Esed Üssü'ne yapılan saldırının da kontrollü bir mesaj niteliği taşıdığı vurgulandı.
BUGÜN TABLO KÖKTEN FARKLI
Habere göre, İran'ın bugün 1979 İslam Devrimi'nden bu yana en ciddi iç karışıklık dönemlerinden birinden geçtiği ifade edilerek, Aralık sonu ve ocak başında patlak veren protestoların sert biçimde bastırılması, binlerce ölü ve tutuklama iddialarıyla birlikte toplumsal gerilimi daha da derinleştirdiği belirtildi.
BBC'nin haberinde ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran'daki iç protestoların şiddetle bastırılması bağlamında yaptığı son tehditlerin İran'ın olağanüstü bir iç baskı altında olduğu bir döneme denk geldiği bu nedenle, bugün gerçekleşecek herhangi bir ABD saldırısının, hem bölgesel düzeyde hem de İran'ın iç siyasetinde krizin hızlı tırmanma riskini çok daha fazla artırdığının altı çizildi.
İnternet kesintileri ve bağımsız erişim eksikliği nedeniyle net veriler doğrulanamazken, yönetimin olayları "dış müdahale" ve "İsrail kışkırtması" olarak tanımlaması güvenlik merkezli yaklaşımın güçlendiğini gösteriyor.
OLASI ABD SALDIRISININ SONUÇLARI
İngiltere merkezli BBC'ye göre, Sınırlı bir saldırı, Washington'a askerî başarı iddiası sunabilir ve bölgesel savaştan kaçınılmasını sağlayabilir; ancak aynı zamanda İran yönetimine içeride yeni bir baskı dalgası için gerekçe verebilir. Bu senaryo, yeni tutuklamalar, sert yargılamalar ve idam cezaları dâhil ağır yaptırımlar anlamına gelebilir.
Diğer taraftan İran devletini ciddi biçimde zayıflatan ya da felç eden geniş çaplı bir ABD harekâtı, ülkeyi kaosun eşiğine sürükleyebilir.
90 milyondan fazla nüfusa sahip bir ülkede merkezi otoritenin ani çöküşü, hızlı ve düzenli bir geçiş yaratmaktan ziyade uzun süreli istikrarsızlık, iç çatışmalar ve bölgesel taşma etkileri doğurabilir; sonuçları yıllarca kontrol altına alınamayabilir.
UZLAŞMAZ SÖYLEM, YÜKSEK RİSK
Analizde, Devrim Muhafızları ve üst düzey yetkililerin "herhangi bir ABD saldırısı savaş ilanıdır" açıklamaları, Körfez ülkeleri ve İsrail başta olmak üzere tüm bölgeyi tedirgin ettiği özellikle ABD üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerini endişelendirdiği ve hızlı bir İran karşılığının bu ülkeleri doğrudan risk altına sokabileceği ve çatışmanın İran–ABD hattının çok ötesine yayılma ihtimalini güçlendireceği ifade edildi.
HER İKİ TARAF DA BÜYÜK RESMİ GÖRÜYOR
BBC analizine göre, Trump yönetimi İran'ın askerî olarak zayıfladığını düşünürken, Tahran da Washington'un uzun soluklu bir savaşa girmek istemediğinin farkında. Bu karşılıklı algı, bir yandan sınırlayıcı bir denge yaratırken, diğer yandan yanlış hesaplama riskini büyütüyor.
Haberde Trump için dengenin hayati önemde olduğu, hem "zafer" olarak sunabileceği bir sonuç elde etmek, hem de İran'ı yeni bir baskı döngüsüne ya da kaosa sürüklememek zorunda olduğunun altı çizildi.
Analize göre, her iki tarafın da yoğun baskı altında olduğu ve manevra alanının daraldığı bu ortamda, uzun süredir devam eden brinkmanship (uçurumun kenarında siyaset) oyunu belki de en tehlikeli anına yaklaşıyor. Bu denge yanlış kurulduğunda bedeli sadece hükümetler değil, milyonlarca sıradan İranlı ve tüm bölge ödeyebilir.
