ABD Başkanı Donald Trump, ikinci döneminde dış politikadaki en kritik eşiklerden biriyle karşı karşıya. CNN'de yayımlanan kapsamlı analize göre Washington'un İran çevresindeki dev askeri yığınağı, 2003'teki Irak işgali öncesini hatırlatan riskli bir tablo oluşturuyor.
"ABD İÇİN YENİ BİR ORTA DOĞU BATAKLIĞI"
ABD kamuoyunda giderek güçlenen algı ise net: İran karşısındaki ABD kibri, Washington'u yeni bir Orta Doğu bataklığına sürükleyebilir.
CNN, Trump'ın İran'a yönelik söylem ve askeri pozisyonunun, 2003'te George W. Bush yönetiminin Irak'a müdahalesi öncesindeki atmosferle benzerlikler taşıdığına dikkat çekiyor.
O dönemde kitle imha silahları gerekçesiyle başlatılan savaşın, yıllar süren kaosa ve ABD için ağır maliyetlere yol açtığı hatırlatılıyor.
Trump ise İran'a karşı şimdiye kadarki en büyük deniz ve hava gücü konuşlandırmalarından birini gerçekleştirdi.
Bu yığınak, diplomasi masasında baskı unsuru olabilir. Ancak ciddi bir diplomatik atılım olmadan geri adım atılması, Trump açısından "prestij kaybı" anlamına gelebilir.
TRUMP'IN NÜKLEER PROGRAM ÇELİŞKİSİ
Trump son konuşmalarında İran'ın asla nükleer silaha sahip olamayacağını yineledi.
Ancak burada bir çelişki dikkat çekiyor: Geçen yıl İran'ın nükleer programını "tamamen yok ettiğini" iddia eden Trump, bugün yeniden aynı tehdidi vurguluyor.
Özellikle balistik füze kapasitesi üzerinden yapılan uyarılar, Irak Savaşı öncesi kullanılan argümanları çağrıştırıyor.
2002'de Bush yönetimi de Irak'ın ABD ve müttefiklerini füze tehdidiyle vurabileceğini savunmuştu.
CNN'e göre bugün İran'ın füze kapasitesine dair yapılan vurgular, kamuoyunu olası bir askeri müdahaleye hazırlama zemini oluşturuyor.
"İRAN'DA YÖNETİM DEĞİŞİKLİĞİ BÜYÜK RİSKLERE YOL AÇABİLİR"
Analizin en kritik noktalarından biri de Washington'un askeri müdahaleye karar vermesi ve İran'daki yönetimin devrilmesi sonrası yaşanacaklar.
ABD istihbarat kaynaklarına göre olası bir liderlik boşluğunda en güçlü aday, İran Devrim Muhafızları öncülüğünde askeri yönetim olabilir. Bu da daha sert, daha radikal ve daha anti-Amerikan bir yapının ortaya çıkması anlamına gelebilir.
Irak'ta ABD işgali sonrası yaşanan mezhepsel bölünme ve iç savaş ortamı hala hafızalarda. İran ise Irak'a kıyasla daha köklü ve kurumsal bir devlet yapısına sahip. Bu nedenle ortaya çıkacak güç boşluğu, bölgesel istikrarsızlığı daha da derinleştirebilir.
"TAHRAN CAYDIRICILIK KOZUNU BIRAKMAK İSTEMİYOR"
CNN'in analizinde Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un, "Bu kadar baskı altındayken neden teslim olmuyorlar?" sözleri öne çıkarıldı.
Ancak İran'ın bakış açısından tablo çok farklı. Tahran yönetimi, nükleer silahı olmayan liderlerin nasıl devrildiğini yakından izledi. Bu nedenle yönetimin güvenliği için caydırıcılık kartını bırakmaya yanaşmıyor olabilir.
"TRUMP İRAN'DAN TESLİMİYET BENZERİ TAVİZLER İSTİYOR"
Perşembe günü Cenevre'de Umman arabuluculuğunda yapılacak görüşmeler kritik önem taşıyor. Trump cephesi, İran'dan "teslimiyet" görüntüsü verecek tavizler almak istiyor. Ancak İran'ın özellikle füze programı konusunda geri adım atmaması muhtemel bir kırılma noktası.
WASHİNGTON İÇİN "TARİHİ FIRSAT" MI?
Her şeye rağmen askeri müdahale seçeneği Trump için cazip olabilir. İran'ın bölgedeki vekil güçlerinin İsrail'le yaşanan çatışmalarda zayıfladığı, ülke içinde ekonomik ve siyasi huzursuzluğun arttığı bir dönemde Washington, "tarihi fırsat" penceresi görüyor olabilir.
Trump'ın hedefi yalnızca İran değil; Çin'in bölgedeki nüfuzunu da kırmak. İran hükümetinin devrilmesi, Pekin'in etki alanına ağır bir darbe anlamına gelebilir.
"İRAN'A SALDIRI AĞIR BİR FATURA ÇIKARABİLİR"
CNN, 2003'teki Irak Savaşı'nın "şok ve dehşet" doktriniyle kısa sürede bitecek bir operasyon olarak görüldüğünü ancak işgal sonrası bölgenin 20 yılı aşan bir istikrarsızlık sürecine girdiğini belirtti.
Bugün Washington'da benzer bir özgüven havası seziliyor. Trump, İran'a yönelik olası bir askeri operasyonun "kolay kazanılacağını" savunuyor. Ancak Orta Doğu'da hesapların sahada sık sık bozulduğu tarihsel bir gerçek.
ABD'nin İran karşısındaki sert söylemi ve askeri yığınağı, diplomasiye alan açabilir. Fakat aksi senaryoda, ABD kibri bir kez daha Orta Doğu gerçekleriyle çarpışabilir.
Ve o çarpışmanın bedeli, sadece İran'a değil, bölgeye ve ABD'ye de ağır olabilir.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
