2025 AYT Edebiyat testindeki "İlk hamse şairi kimdir?" sorusu, sınav sonrası en çok konuşulan başlıklardan biri oldu. Ayrıntılar içeren soru, sosyal medyada dikkat çekti. İşte 2025 AYT hamse sorusuna yanıt!
Hamse, divan edebiyatında bir şairin yazdığı beş mesnevîden oluşan edebi bir bütündür. Genellikle aşk, ahlak, din ve tasavvuf gibi temalar işlenir. Hamse sahibi olmak, dönemin edebi anlayışında ustalık göstergesi kabul edilirdi.
İlk örnekleri Türk edebiyatında değil, Fars edebiyatında verildi. Hamse türünün doğuşu Fars edebiyatına dayanır. Bu alandaki ilk isim, 12. yüzyılda yaşamış olan Azerbaycanlı şair Nizami Gencevi'dir. Türk edebiyatında ise ilk hamseyi 15. yüzyılda Çağatay sahasında eser veren Ali Şîr Nevaî yazmıştır. Bu yönüyle soru, hem tarihsel hem de terminolojik dikkat gerektiren bir yorum alanı sunmaktadır.
Hamse geleneğini sürdüren bazı önemli isimler şunlardır:
Ali Şîr Nevaî – (Çağatay sahasında ilk hamse sahibi)
Hamdullah Hamdi – (Yusuf u Züleyha adlı eseriyle bilinir)
Taşlıcalı Yahya
Ahmed-i Rıdvan
Nevizade Atayi
Lâmiî Çelebi
Bu isimlerin dışında Behişti Ahmet Sinan Çelebi, Bursalı Celilî, Sabit, Hayati, Kara Fazlı gibi şairler de hamse geleneğine katkıda bulunmuştur.