OHAL nedir, ne demek, hangi durumlarda ilan edilir soruları yanıt arıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kahramanmaraş merkezli 10 ili vuran deprem bölgesi için OHAL ilan edildiğini açıklamıştı. Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa, Malatya, Kilis, Gaziantep, Osmaniye ve Adana'yı kapsayan OHAL kararı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu gelişmenin ardından Olağanüstü Hal ile ilgili araştırmalar hız kazandı. Peki, OHAL nedir, ne anlama gelir, hangi durumlarda ilan edilir, ne kadar sürecek? İşte detaylar.
SON DAKİKA: OHAL TEZKERESİ TBMM GENEL KURULUNDA KABUL EDİLDİ!
Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen 10 ilde 8 Şubat saat 01.00'den itibaren 3 ay süreyle olağanüstü hal (OHAL) ilan edilmesine ilişkin TBMM kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.
Başkan Recep Tayyip Erdoğan tarafından ilan edilen ve Resmi Gazete'de yayımlanan olağanüstü hal (OHAL) kararıyla ilgili Cumhurbaşkanlığı tezkeresi, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.
Buna göre, Anayasa'nın 119. maddesi ile 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'nun 3'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre Kahramanmaraş, Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa'da 8 Şubat 2023 Çarşamba'dan itibaren 90 gün süreyle olağanüstü hal ilan edildi.
OHAL NEDİR?
Olağanüstü hâl ya da kısa adıyla bilinen OHAL, olağanüstü bir yönetim düzeninin gerekli olduğu doğal afet, tehlikeli salgın hastalık, ekonomik bunalım, kamu düzeni tehlike altına sokan yaygın şiddet vakaları gibi durumlarda başvurulan uygulamadır.
HANGİ İLLERDE OHAL İLAN EDİLDİ?
3 ay süreli OHAL karar, depremin merkezi Kahramanmaraş başta olmak üzere, Hatay, Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa, Malatya, Kilis, Gaziantep, Osmaniye ve Adana'yı kapsayacak.
2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu, doğal afet durumlarında, olağanüstü hal ilan edilmesi ve usulleriyle olağanüstü hallerde uygulanacak hükümleri belirliyor.
TBMM olağanüstü hal süresini değiştirebilecek, her defasında 4 ayı geçmemek üzere süre uzatabilecek veya olağanüstü hal kaldırabilecek.
Olağanüstü hal süresince Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda Anayasa'nın 91. maddesindeki kısıtlamalara ve usule bağlı olmaksızın, kanun hükmünde kararnamemeler çıkarabilecek.
ANAYASA'NIN 119. MADDESİ
Anayasa'nın 119. maddesine göre, Cumhurbaşkanı, savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması, tabii afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere OHAL ilan edebiliyor.
OHAL KARARI SONRASI YAPILACAKLAR
Kanuna göre, OHAL kararının alınmasının ardından, felakete uğrayanların kurtarılması, hasar ve zararın telafisi için ihtiyaç duyulan ve hemen sağlanamayan para ve her türlü taşınır ve taşınmaz mallar ve yapılması gereken işler, para, mal ve çalışma yükümlülüğü yoluyla sağlanacak.
Gerekli harcamalar öncelikle kamu kaynakları ile yardımlardan sağlanacak. Olağanüstü hal ilan edilen bölge içindeki kamu kurum ve kuruluşlarıyla tüzel ve gerçek kişiler, kendilerinden istenecek veya yükümlülük konulacak arazi, arsa, bina, tesis, araç, gereç, yiyecek, ilaç ve tıbbi malzeme ile giyecek ve diğer maddeleri vermek zorunda olacak.
Olağanüstü hal ilan edilen bölgelerde yaşayan 18-60 yaş arasındaki vatandaşlar, olağanüstü hal sebebiyle kendilerine verilecek işleri yapmakla yükümlü olacak.
OLAĞANÜSTÜ HAL İLANINDA KOORDİNASYON
Olağanüstü hal ilanında koordinasyon, Cumhurbaşkanlığınca veya Cumhurbaşkanının görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı ya da bakanlıkça sağlanacak.
Bunun için, ilgili bakanlıkların temsilcilerinden oluşacak Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu kurulacak.
Bu amaçla, öncelikle o bölgedeki genel ve katma bütçeli dairelere, kamu iktisadi devlet teşekkülleri ve kuruluşları ile bunlara bağlı müesseselere ve mahalli idarelere başvurulacak. İhtiyaçların bu kaynaklardan zamanında ve yeterince karşılanmaması halinde, imkan ve kaynakları da dikkate alınarak, bölgedeki özel kuruluşlara ve gerçek kişilere ait olanlara yükümlülük konulacak.
Yiyecek, giyecek, araç, gereç, ilaç ve tıbbi malzemeler gibi zaruri maddeler bölge sınırları içinde sağlanamadığı takdirde, bu Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle en yakın bölgelerden yükümlülük yoluyla sağlanacak.