Araç almak isteyen kişilerin ilk baktığı ve sorguladığı şeylerden biri olan AMT şanzıman nedir, nasıl çalışıyor konuları hakkında araştırmamızı yaptık. Şanzıman vites kutusu olarak da bilinir. Bu yüzden bu şanzıman türünü kullanmak isteyen sürücülerin AMT şanzıman iyi mi, dayanıklı mı, ömrü ne kadar bilmeleri gerekir. Bu kişiler, bu konular hakkında bulduğumuz bilgileri haberimizin devamında bulabilir. Bu yüzden içeriğimizin kalan kısmına inebilir ve AMT şanzıman nedir detayları ile öğrenebilirsiniz.
Aracınız benzin, dizel ya da elektrik ile çalışması fark etmeksizin bu yakıt türleri, öncelikle motora bir enerji verir. Bu enerji, farklı yöntemlerle ve parçalarla hareket enerjisine dönüşür ve böylece aracın hareket etmesi sağlar. Şanzıman ya da diğer adıyla vites kutusu da enerjiyi tekerleklere ileten parçalardan biridir. Şanzımanın yada diğer adıyla vites kutusunun içerisinde miller, dişliler ve vites çatalı bulunur. Motordan alınan güç, bu parçaların yardımı ile tekerleklere, sürücünün istediği şiddet ve oranla iletilir.
Motordan gelen devir ve tork kuvveti, şanzımana iletildikten sonra belirlenen vitese göre değiştirilir. Böylece aracın torku ya da hızı ayarlanabilir. Araç manuel vites ise sürücü tüm bu işlemleri debriyajdan yardım alarak gerçekleştirir. Otomatik vites araçlarda ise debriyaj kontrolü yoktur. Temel olarak vites kutuları, kuru ve ıslak kavrama şeklinde ikiye ayrılır. İçerisinde yağ bulunanlar ıslak, yağ bulunmayanlar ise kuru olarak adlandırılır.
ATM kısaltmasının açılımı Outomated Manuel Transmission olup anlamı ise otomatikleştirilmiş manuel şanzıman olarak geçer. Debriyajsız manuel olarak da bilinen otomatikleştirilmiş manuel şanzıman (AMT), bir manuel şanzımanın mekanik iç kısımlarına yakından dayanan bir yarı otomatik veya otomatik şanzıman türüdür. Yarı otomatik versiyonlar, genellikle elektro-mekanik veya hidrolik çalıştırma kullanarak debriyajı otomatik olarak kontrol etmektedir. Buna rağmen araba kullanıcısının vites değişimini gerçekleştirmesi gerekmektedir.
Tam otomatik versiyonlarda ise hem debriyaj çalışmasını hem de vites değişimlerini kontrol ettiği için vites değişikliklerinde sürücü müdahalesi gerektirmez. AMT'lerin binek araçlarda kullanımı, geleneksel hidrolik otomatik şanzımana daha sportif bir alternatif olarak 1990'ların ortasında artıp 2010'larda, AMT'lerin yerini genel olarak, gittikçe çoğalan çift kavramalı şanzıman tasarımı almıştır.
Otomatikleştirilmiş manuel şanzımanlar çalışma esnasında yarı otomatik veya tam otomatik olabilmektedir. Genellikle debriyaj veya vites geçişleri için hidrolik veya elektro-hidrolik , elektro-mekanik, pnömatik, elektromanyetik çalıştırma prensiplerinden birini kullanırlar. Hatta bunun yanı sıra bir elektrik motoru ile tamamen elektrikli de olabilmektedir.
Vites geçişleri, debriyaj çalıştırma, vites geçiş zamanlaması ve devir eşleştirme, elektronik sensörler, bilgisayarlar ve aktüatörler aracılığı ile otomatik kontrol altındadır. Vites geçişinde araba kullanıcısı vites değiştirme kolu aracılığıyla istediği vitesi seçer. TCU'ya (transmisyon bilgisayarı) bağlı elektronik sensörler ve aktüatörler, devire uyacak şekilde debriyajı ve gazı otomatik olarak çalıştırır ve milisaniyeler içinde debriyajı yeniden devreye alır. Tahrik tekerleklerine tork ve güç aktarımı da elektronik olarak kontrol edilir.
Bu şanzımanın çoğu modern uygulaması, sürücünün bir seferde yalnızca bir vites büyütebileceği veya küçültebileceği sıralı bir modda çalışıp ancak bu, tüm modern modeller için geçerli olmamaktadır. Bazı arabaların şanzımanı, vites değiştiriciler aracılığıyla manuel olarak vites seçerken hem vites küçültme hem de vites büyütme esasında vitesleri atlayabilir. Daha eski şanzımanlar sürücünün gerekli vites oranlarını manuel olarak seçmesini gerektirecektir. Bununla birlikte debriyaj, debriyajı otomatik olarak kontrol eden sensörlere bağlı kontrollü bir ünite olacaktır.
AMT şanzımanın ömrü kullanıma bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Aracı ne kadar sakin ve sabırlı kullanırsanız şanzıman ömrü o kadar uzun olur. Özellikle bazı durumlar, aracın vites düşürmekte geç kaldığı, yokuşlarda da geri kaydırdığı, el freni çekmeden kalkmaya çalıştığınız zaman gibi, AMT şanzıman ömrünü kısalmaktadır. Aynı şekilde AMT şanzımanın dayanıklılığı da kullanıma bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Ayrıca AMT şanzımanın kronik sorunu olan aktivatörün bir süre sonra bozulması durumu vardır. Bunun sebebi de genellikle Bitik Baskı Balata ile kullanımdan kaynaklanmaktadır.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
