Uzay Kirliliği Nedir? Uzay Kirliliği Neden Olur, Önlemek İçin Neler Yapılır, Sonuçları Neler?

Uzay kirliliği nedir ve neden olur, sorularının yanıtını bulmamız için son yüzyıllarda yapılan uzay çalışmalarına bakmamız gerekir. Dünyanın yörüngesine fırlatılan uzay araçları ve uydular zamanla birikmeye başlamış ve uzay kirliliğini oluşturmuştur. Uzay kirliliği nelere sebep olur, konularını da bilim insanları ve gazeteciler de sıkça gündeme getirmeye başlamıştır. Nedenlerin yanında yapılan çalışmalar sonrasında uzay kirliliği olmaması için neler yapılabilir ve uzay kirliliği nasıl önlenir konuları dünya gündemine oturmuştur.

Uzay Kirliliği Nedir?

Günümüzde dünyanın çevresine pek çok farklı amaçlarla gönderilen uydular vardır. Bu uydular sayesinde günlük hayatımızdaki pek çok teknolojik aleti kullanmaktayız. İnternet bağlantısı, hava durumu GPS konum hizmetleri vb. gibi daha fazla alanda dünyayla olan erişimimizi sağlar. Uydular iletişimle ilgili temel yeterlilikleri sağlarken, uzaya gönderilen diğer araçlar uzayda yeni şeyler keşfetmemizi sağlamaktadır.

Uzaya gönderilen bu uyduların ve diğer uzay araçlarının bir ömrü ve kullanım süreleri vardır. Bu süre dolduktan sonra çoğu uydu ve uzay aracı dünyaya dönmemektedir. Bu aletler çöp olup uzayda bir hurda yığını oluşturmaktadır. Bu hurda yığını ve çöpler de uzay kirliliğine neden olmaktadır.

Uzay Kirliliği Neden Olur?

Uzaya yolculuk ve erişim insan tarihi için kuşkusuz önemli bir gelişmedir. Gelişmiş devletler dünya üzerindeki hâkimiyetinden sonra uzayda da hâkimiyet yarışına girmiştir. Bu arayış uzay araçlarında ve biliminde bilgi birikimini günden güne arttırmanın yanında farklı sorunları da beraberinde getirmiştir. Bunlardan en bilineni de uzay kirliliği olmuştur. Uzay kirliliğinin nedenlerine baktığımızda:

• Uzaya gönderilen uyduların ve diğer objelerin işlevsiz kaldıktan sonra orada kalmaya devam etmesi
• Uzayda uyduların çarpışması sonucu enkazların uluşması ve orada kalması
• Uzaya gönderilen roketlerden kopan parçalar
• Uzay istasyonuna bırakılan çöpler
• Uydulara ve diğer uzay araçlarına çarpan asteroitler
• Uzaya gönderilen uzay ya da diğer araçların bıraktığı atıklar gibi nedenleri sıralayabiliriz.

Uzay Kirliliği Nedenleri ve Sonuçları Neler?

Uzay kirliliğinin nedenlerine baktığımızda hem gelişen ve değişen dünya hem de devletlerin girdiği uzay yarışı neden olmuştur. Uzaya farklı amaçlarla gönderilen uydular ve çeşitli uzay araçları bir süre sonra kullanılamaz bir duruma gelmektedir.

Bunlar çöp ve hurda yığınına dönüşerek dünyaya gelmesi imkânsız olduğu için uzay kirliliğine neden olmuştur. Kontrolsüz enkaz yığınına dönüşen bu hurdalar dünya için günümüzde büyük bir tehlike haline gelmiştir. Uzay kirliliğinin nedenlerinde sözünü ettiğimiz pek çok faktör etkiliyken yine pek çok sonucu da bulunmaktadır. Bu sonuçlar hem günümüzde hem gelecekte dünya için büyük tehlikeler doğururken kaçınılmaz sonuçları da vardır. Bu sonuçlara baktığımızda:

• Uluslararası uzay istasyonunda astronotlar için artan risk yüzünden kaybedilen yaşamlar artabilir.
• Dünyanın etrafındaki kirlilik baskı ve kalabalıkları arttırabilir.
• İklim şartlarını değiştirip doğanın dengesini değiştirebilir.
• Hava tahmini, uzay tabanlı iletişim ve internet gibi önemli uzay uygulamaları kesintiye uğrayabilir.

Uzay Kirliliği Nasıl Önlenir?

Uzay kirliliğini önlemenin ve azaltmanın bazı yolları bulunmaktadır. Öncelikle uzaya gönderilen uydular ve uzay araçları buna göre üretilmeli. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün yayınladığı açıklamalarda uzay kirliliğine neden olmaması için şirketler için bazı maddeler vermiştir. Bunlar:

• Uzayda işe biten araçlar kendiliğinden yok alacak şekilde ya da dünyaya inecek şekilde tasarlanmalıdır.
• Kaza sonucu patlama potansiyeli en aza indirilmelidir.
• Kasıtlı enkaz oluşumundan kaçınılmalıdır.
• İşi biten uydular mezarlık yörüngesine gönderilmeli ve işleyen uyduların yolundan uzak tutulmalıdır.
• Dünya'nın alçak yörüngesindeki görevler için 25 yıllık bir yörünge oluşturulmalıdır.

Yine bazı gelişmiş ülkelerdeki bilim insanları bilgisayar modelleri geliştirerek, dünyanın çevresinde dönen hurda parçacıklarının hareketini belirlemektedir. Bu hareketler incelenerek ileriye yönelik risk haritası oluşturulmaktadır.