Sultan Fatih Mehmed (s. 1444-1446;1451-1481) tarafından fethedilerek Osmanlı Devleti'nin payitahtı kılınan İstanbul'da inşa olunan ikinci saray Topkapı Sarayı'dır (Saray-ı Cedid-i Âmire). Bu sarayın ilk kapısı olan Bâb-ı Hümâyûn üzerinde Hz. Peygamberimizin bir hadis-i şerifleri dikkat çekicidir. Sözkonusu hadis-i şerif aslında girilen kapının ve avlunun, ama genel olarak da hükümdar sarayının en önemli işlevini ifade etmektedir. Bâb-ı Hümâyûn'un sağ ve sol nişlerine taksim edilen bu Hadis-i Şerif metni ve tercümesi şu şekildedir:
"Es-Sultân Zıllullâhi fi'l-ard. Ye'vî ileyhi küllü mazlûm"
"(Hükümdar/Sultan Allah'ın (C.C). yeryüzündeki gölgesidir. Zülme uğrayan herkes ona sığınır".
İşte bu açıdan bakıldığında birinci avlunun sonuna doğru sol tarafta yer alan, ama bugüne sadece temel kalıntıları ulaşan Kasr-ı Deâvî'nin de işlevi ve sembolik anlamı daha iyi anlaşılır. Herhangi bir konuda Divan-ı Hümâyûn'a arzuhal sunmak isteğinde olanlar bu avluda yer alan Arzuhal Köşkü'ne (Kasr-ı Deâvî) arzuhallerini teslim ederler; Divan-ı Hümâyûn'da mütalaa olunan arzuhallerin cevapları da halka yine bu birinci avludaki Arzuhal Köşkü'nden dağıtılırdı.
TAKVİM-İ VEKAYİ'DE ÇIKAN ARUZAHALLERE ÖRNEK
2 Cemâziyelâhir 1286/9 Eylül 1869, Numara 1136.
Cenâb-ı Hak, tebaasının övünç kaynağı olan padişahımızın ömrünü sağlıkla geçirmesini ve saltanatının (yönetiminin) başarılarla daim olmasını nasip eylesin. Âmin.
Tebaasının hizmetinde olan melek-sıfatlı padişahımız, tebaasına olan şefkat, merhamet ve adaleti gereği her Cuma günü kendisine arzuhal sunulmasına devam olunacağını, ama Cuma günleri dışında arzuhal takdim edilmeyeceğine dair bir irade-i seniyye yayınlamış ve bu da geçenlerde gazetelerde ilan edilmişti.
Ancak bu uygulamanın, mağdurların sıkıntılarının çözülmesi için yeterli olmadığı görüldüğünden, mağduriyeti giderici yeni bir düzenlemeye gidilmiştir. Buna göre padişaha doğrudan arzuhal takdim günü yine Cuma günü namaz sonrası olarak korunmuş ve bunun dışında padişaha doğrudan arzuhal takdimi uygun görülmemiştir. Ancak halkın padişaha ulaşmasının yolunu açabilmek için başka bir usul ihdas edilmiştir.
Yeni ihdas edilen usule sayesinde, padişaha arzuhal sunma günü sadece Cuma günü olmaktan çıkarılmış haftanın her günü sorunları saraya iletebilmek mümkün kılınmıştır. Buna göre Bezmiâlem Valide Camii karşısında bulunan Saltanat Kapı (Hazine Kapı) ile Paşa Dairesi arasında bir noktaya bir sandık konulması; halkın arzuhallerini bu sandığa bırakması usulü getirilmiştir.
Padişahın müsaadesi ile uygulamaya konulan bu usul, halkın sıkıntılarını gidereceği ve işlerinde kolaylık getireceği; ilaveten, (devlete karşı) güveni de daha da arttıracağı değerlendirmeleri ile herkes tarafından memnuniyetle karşılanmıştır. Arzuhal sahiplerine sandığın yerini göstermek ve bu işleme nezaret etmek üzere memurlar da görevlendirilmiştir. Arzuhallerini sandığa bırakanlar cevabını almak üzere bir gün sonra Paşa Dairesi'nde Başyaver Rauf Paşa'nın makamına müracaat edeceklerdir.
Bu usul uygulamaya konulmuş olup hızla icra edilmesi ve aykırı harekette bulunulmaması herkese önemle duyurulur.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
