BASRA, Irak - Resmi olarak Hazreti Muhammed'in siyahî insanlara karşı eşit ve saygıyla muamele edilmesi geleneği içinde yaşayan Iraklılar, ırk ayrımı yapan bir toplum değil. Ama ırklar arası evliliklerin horgörüldüğü, önemsiz işlere bile alınmayan ve genelde Arapçada "köle" anlamına gelen "abd" olarak bilinen Afrika asıllı Iraklılar, Zübeyir'in kalabalık ve kirli sokaklarında aşırı ırkçılıktan söz ediyor. Tarihçiler, çoğu Afrika asıllı Iraklının 1,400 yıl öncesinden başlayarak Arap köle ticaretinin bir parçası olarak Doğu Afrika'dan geldiğini söylüyor. Güney Irak'taki bataklıklarda ve şeker kamışı tarlalarında çalıştılar. Afrikalıları olduğu kadar Arapları da içine alan kölelik 1920'lerde yasaklandı ama Afrikalı Iraklılar köleliğin 1950'lere kadar sürdüğünü söylüyor. Son zamanlarda kendilerine azınlık statüsü verilmesi için kampanya yapmaya başladılar. Bu onlara Hıristiyan azınlığın sahip olduğu parlamentoda kendileri için ayrılmış koltukların da dâhil olduğu bazı haklar kazandıracak. Ülkedeki bir milyon 200 bin Afrikalının haklarını koruyan Jalal Dhiyab Thijeel, "Burada siyahîler korku içinde yaşıyor. Biz buna son vermek istiyoruz" diyor. Geçen gün bir grup siyahî çocuk ve yetişkin, kirli bir alanda yoldan geçen arabaları yıkamak için bekliyordu. Kimse onları işe almadığı için tek gelir kaynaklarının bu olduğunu söylüyorlar. Rüzgârın sürekli olarak çöl kumlarını üzerine püskürttüğü Basra'da, araba yıkamak yaşamak için kötü bir yol değil. Zaman içinde araba yıkama alanı, çocukların ve yetişkinlerin ellerinde hortum ve kovalarla sıradaki kirli arabayı bekledikleri, kalabalık bir toplanma noktası haline geldi. Çocuklar okuldan terk. Çocuklardan Hüseyin Abdül Rezak (13), "Eğer okula geri dönersem aileme kim bakacak?" diye soruyor. Aralarında en büyük olanı 20 yaşındaki Macid Hamid müşterilerin onlara hitap ederken sıkça ırkçı, aşağılayıcı kelimeler kullandığını belirterek, "'Abu Samra hadi hızlı ol!' diyorlar" şeklinde konuşuyor. Daha açık tenli Iraklılar Abu Samra kelimesini sevgi ifadesi olarak kabul ediyor ama araba yıkayanlar, bunun kötü niyetli bir karalama olduğunu söylüyor. Basra şehir konseyinin başkan yardımcısı olan Ahmet el Sulati, Iraklılar arasında ne ırkçılığın ne de renk bilincinin olduğunu ve Afrikalı Iraklıların hayatlarının diğer Iraklılardan daha zor olmadığını söylüyor. Ülkedeki pek çok insanın söylediğini dile getiren el Sulati, "Irak'ta siyah ve beyaz diye bir şey yok" diyor. Arabaların yıkandığı alanın yakınlarında bir mahallede, Hamid ve binlerce Afrikalı Iraklı Araplarla yan yana kerpiç evlerde oturuyor. Erkek kardeşi Refid (19) araba yıkama işinde. Televizyon tamir eden bir dükkânda ikinci bir işi var. Dokuz kişiden oluşan ailesi iki aydır ev sahibine kirayı ödeyemiyor. Anneleri Raja Abdül el Samad, "Ya kirayı ödeyeceğiz ya da karnımızı doyuracağız" diye konuşuyor. Samad sadece kendi ten renginden insanlarla arkadaşlık kurabildiğini söylüyor. "Her şey yolunda başlıyor ama sonra yanlışlıkla bir şey söylüyorlar" diyen Samad, "Bazen kendi aralarında biz yokmuşuz gibi davranıyorlar. Onlarla görüşmek istemiyorum" diye ekliyor.
