2009'la birlikte 21. yüzyılın ilk 10 yılını da geride bırakıyoruz. Ve şimdi, yeni bin yılın aslında hiç de iyi başlamadığını idrak ediyoruz. 11 Eylül 2001'de New York'ta İkiz Kuleler'e yapılan saldırıyla başlayan 'terör ve savaş çağı'nda George W. Bush önderliğindeki ABD, Afganistan ve Irak'a savaş açtı, yüz binlerce insan bu savaşın mağdurları arasına katıldı. Türkiye ise 21. yüzyılın ilk 10 yılını sanatta başarılar, ekonomik kalkınma ancak buna paralel büyük krizlerle geçirdi. Orhan Pamuk, Nobel Ödülü kazanan ilk Türkiyeli olurken Nuri Bilge Ceylan'ın Cannes'daki başarıları Türk sinemasına yeni bir ufuk açtı. Siyaset alanında ise bu 10 yıla AB sürecinin damgasını vurduğunu söylemek yanlış olmaz. Türkiye'nin dünya ekonomisine entegrasyonu çerçevesinde yapılan reformlar, özelleştirmeler, yabancı sermaye ve sıcak para girişini kolaylaştıran önlemler ise sınıfsal temelli bir ayrışmanın nedenleri arasındaydı. Bu süreç, son olarak Ergenekon davası ve Kürt açılımı konularında ayrışmaları pekiştirdi. Ayrışma hem milliyetçi ve muhafazakâr cephede hem de solda yansımalarını buldu ve medyaya da yansıdı. Türkiye'nin derinden yaşadığı ekonomik kriz ise dünyada 10 yılın ikinci dönemine damgasını vuran bir fenomendi. Her konudaki umudumuzun 2010 yılında canlanması ve sürdürülmesi dileğiyle...
10 yıla damgasını vuran teknoloji trendleri
1. Cep telefonu kullanım oranı Avrupa'da yüzde 100'e yaklaştı.
2. Apple'ın müzik dünyasında devrim yapan iPod cihazıyla başlayan MP3 çalar çılgınlığı, Walkman'i tarihe gömdü, CD satışları büyük düşüş yaşadı.
3. Dijital fotoğraf makineleri, kimyasal film üretimini bitirdi.
4. Kablosuz internet teknolojisi 2000'lerin ikinci beş yılında pazara egemen oldu.
5. Intel'in ucuz Atom işlemcisini kullanan, 1 kg'dan daha hafif, 500 TL civarı fiyatla satılan Netbook'lar çok tutuldu.
6. Projeksiyon televizyonların sinema ve maçseverlerin evindeki hâkimiyetine son veren, duvara tablo gibi asılabilen LCD ekranlar çok sattı.
7. Eski internet sitelerini antika dükkânlarına yollayan, Facebook, Twitter, Gmail gibi marifetli sitelerin genel ismi olan Web 2.0 çağı başladı.
8. 1990'lar Yahoo! ve Altavista'nın çağıydı, 1990'ların sonunda kurulan Google ise 2000'lerde internette aramanın birinci adresi oldu. Stanford Üniversitesinde başlayan ufak şirket dev bir imparatorluğa dönüştü.
9. GSM operatörleri reklamlarda biraz abartıya kaçtı ama 3G teknolojisi görüntülü sohbeti ve hızlı interneti mümkün kılmasıyla ses getirdi.
10. 1990'ların Nintendo ve Sega çılgınlığını yeni bin yıla taşıyan Sony imzalı PlayStation üçlemesi ve Nintendo'nun oturma odalarında bize tenis oynatıp boks yaptıran cihazı Wii evlere girdi.
Savaşla bütünleşen tarihler
1. 11 Eylül 2001: ABD'de dört yolcu uçağının ikisi New York'taki Dünya Ticaret Merkezi gökdelenlerine, bir diğeri Washington D.C.'de Pentagon'a çarptı. Sonuncu uçak ise yolcular ve uçağı kaçıranlar arasındaki mücadeleden sonra 150 mil uzakta, Pennsylvania kırsalında düştü.
2. 7 Ekim 2001: ABD ve İngiliz kuvvetleri, Afganistan'da Taliban ve El Kaide örgütüne karşı saldırıya geçti.
3. 20 Mart 2003: ABD Kuvvetlerinin geceyarısı saat 02.40 sularında Bağdat'ı havadan bombalamaya başlamasıyla Irak Savaşı başladı.
4. 9 Nisan 2003: Irak'ta Saddam Hüseyin liderliğindeki Baas rejimi devrildi.
5. 1 Eylül 2004: Kuzey Osetya'da Beslan kasabasında radikal İslamcı gruplar bir okula baskın yapıp 1200 kişiyi rehin aldı. Rus askerlerinin müdahalesiyle 344 kişi öldü, 700 kişi yaralandı.
6. 14 Ağustos 2007: Musul'un batısındaki Kataniye kasabasında ABD işgalinden beri en kanlı intihar saldırısı gerçekleşti: 400 ölü.
7. 8 Ağustos 2008: Gürcistan'ın Güney Osetya'ya saldırmasıyla, Güney Osetya Savaşı başladı.
8. 27 Aralık 2008: İsrail, Hamas'ın İsrailli sivillere ve askeri birimlere karşı Kassam roketleriyle saldırı yaptığı iddiasıyla, Gazze Şeridi'nde Dökme Kurşun adlı bir operasyon başlattı.
10 yılda edebiyat dünyasına damgasını vuran anlar
1. Öncüleri Ursula Le Guin ve JRR Tolkien olan fantastik edebiyatın dünyada ve Türkiye'de müdavim bir okur kitlesi yaratması. (2000)
2. İstanbul Kitap Fuarı'nın Tepebaşı'ndan Beylikdüzü'ne taşınması. (2002)
3. Kemal Kerinçsiz isimli avukatın yazarlar aleyhine açtığı ve her birini birer gösteriye dönüştürdüğü 301 davaları. (Orhan Pamuk, 2005; Perihan Mağden ve Elif Şafak, 2006)
4. Orhan Pamuk'un Nobel Edebiyat Ödülü'nü alması. (2006)
5. Dan Brown'ın din ve macerayı birleştiren her romanının en çok satanlar listesinin tepesine yerleşmesi. (2006)
6. J.K. Rowling'i dünyanın en zengin yazarı yapan Harry Potter serisinin sona erişi. (2007)
7. Frankfurt Kitap Fuarı'nda Türkiye'nin konuk ülke olması. (2008)
2000'lere damgasını vuran ayakkabılar
1. Havaianas terlikler
2. Crocs
3. Ugg botlar
4. Christian Louboutin, Manolo Blahnik ve Jimmy Choo'nun modelleri.
5. Pierre Hardy'nin topuklu spor ayakkabıları
6. Zaha Hadid ve Vivienne Westwood'un Melissa'ları
7. Kayan ayakkabılar; Heelys
2000'lerin en iyi 10 yabancı sporcusu
1. Usain Bolt (Atlet)
2. Michael Phelps (Yüzücü)
3. Lionel Messi (Futbolcu)
4. Cristiano Ronaldo (Futbolcu)
5. Roger Federer (Tenisçi)
6. Rafael Nadal (Tenisçi)
7. LeBron James (Basketbolcu)
8. Yelena Isinbayeva (Atlet)
9. Buvaisar Saitiev (Güreşçi)
10. Tiger Woods (Golfçü)
2000'lerin Türkiyeli müzik yıldızları
1. Hande Yener
2. Nil Karaibrahimgil
3. Yalın
4. Ceza
5. Serdar Ortaç
6. Ferhat Göçer
7. Teoman
8. Hadise
9. Mor ve Ötesi
10. Duman
11. Hayko Cepkin
12. Emre Aydın
13. Kıraç
14. Funda Arar
Ses getiren, şiddet dolu olaylar
1. İstanbul'daki Neve Şalom ile Şişli'deki Beth İsrael sinagoglarındaki ayin sırasında bomba yüklü iki ayrı kamyonetin intihar eylemcilerince havaya uçurulmasıyla gerçekleştirilen saldırılarda 27 kişi öldü, 262 kişi yaralandı. (15 Kasım 2003)
2. İstanbul Levent'teki HSBC Bankası Genel Müdürlüğü ve Beyoğlu'ndaki İngiltere Başkonsolosluğu'na yapılan saldırılarda 33 kişi öldü, 450 kişi yaralandı. (20 Kasım 2003)
3. İstanbul Güngören'de yaşanan bombalı eylemde, 17 kişi öldü, 154 kişi yaralandı. (27 Temmuz 2008)
4. Mardin'e bağlı Bilge köyünde bir düğüne düzenlenen saldırıda 47 kişi öldürüldü. (5 Mayıs 2009)
5. Diyarbakır'da Aydın Erdem adlı genç, sırtına isabet eden iki kurşunla öldürüldü. (6 Aralık 2009) Molotofkokteyliyle yaralanan 17 yaşındaki Serap Eser yaşamını yitirdi. (7 Aralık 2009)
10 yıla damgasını vuran futbol olayları
1. Galatasaray, Kopenhag'da UEFA Kupası'nı kazandı; A Milli Takım, Euro 2000'de çeyrek final oynadı; Euro 2000'i İtalya'yı finalde deviren Fransa kazandı. (2000)
2. Galatasaray, Şampiyonlar Ligi'nde çeyrek final oynadı; Fenerbahçe, Galatasaray'ın dört yıllık şampiyonluk serisine son verdi ve ilk kez bir Türk teknik adamla, Mustafa Denizli yönetiminde şampiyon oldu. (2002)
3. Beşiktaş Kulübü 100 yaşına bastı ve sekiz yıl aradan sonra Süper Lig'de şampiyon oldu; Chelsea kulübünü Rus oligark Roman Abramoviç satın aldı. Premier Lig kulüplerinin yarısı yedi yıllık vadede yabancı sermayenin oldu. (2003)
4. Porto'yu Şampiyonlar Ligi şampiyonu yapan Portekizli Jose Mourinho efsanesi futbol dünyasında start aldı. (2004)
5. Galatasaray Kulübü 100 yaşına bastı; Fatih Terim ikinci kez A Milli Takımı'nın başına geçti; Türkiye, ilk kez Şampiyonlar Ligi finaline evsahipliği yaptı. Finalde gülen taraf penaltılarla Liverpool oldu; G.Saray'ın Fransız yıldızı Ribery, Florya'dan firar etti. Marsilya Kulübü'ne imza attı. (2005)
6. Almanya'da düzenlenen Dünya Kupası'nın finalinde İtalya penaltı atışlarıyla Fransa'yı devirdi ve kupanın sahibi oldu. (2006)
7. Fenerbahçe 100 yaşına bastı, Şampiyonlar Ligi'nde çeyrek final oynadı. (2007)
8. A Milli Takım, Euro 2008'de yarı final oynadı; Türk futbol tarihinin en golcü ismi Hakan Şükür futbolu bıraktı. (2008)
9. Son UEFA Kupası finaline Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı evsahipliği yaptı; Almanya'da Bochum savcılığı, yaklaşık 200 maçta bahis şikesi yapıldığı gerekçesiyle soruşturma başlattı. (2009)
2000'lerde popüler kültürün cezaeviyle tanışan isimleri
1. Cengiz İmren: Bir çeteye yardım ve yataklık yaptığı iddiasıyla 2003 yılında hapis yattı.
2. Gökhan Özen: Kuaför Mehmet Gülsüm'ün kaçırılarak dövülmesi olayına karıştığı gerekçesiyle 2004 yılında iki ay hapis yattı.
3. Tuğba Özay: 2007 yılında Tuğba Özay, Rulet operasyonu kapsamında örgüt üyeliği ve tehdide azmettirme suçlamasıyla 167 gün hapis yattı.
4. Deniz Seki: 2009 yılında Deniz Seki uyuşturucu satma suçlamasıyla hapse girdi.
2000'in fenomen Türk dizileri
1. Yerli dizi tarihinde son dönemin açılışını yapan Asmalı Konak. (2002)
2. Türk dizi izleyicisini derin devlet kavramıyla tanıştıran, şiddet denilince ilk akla gelen Kurtlar Vadisi. (2003)
3. Ağa hikâyelerinden şehir hikâyelerine geçiş dizisi Bir İstanbul Masalı. (2003)
4. Türk televizyonlarında gelmiş geçmiş sit-com'lar içinde en çok konuşulanı Avrupa Yakası. (2004)
5. Yakın tarihi belgelere dayalı olarak anlatan, günümüzün apolitik gençliğine ülke gerçeklerini gösteren diziler: Çemberimde Gül Oya (2004), Hatırla Sevgili (2006) ve Bu Kalp Seni Unutur mu? (2009)
6. "Bir kadın çocuğunun hayatı için para karşılığı bir erkekle birlikte olmalı mı, olmamalı mı?" sorusuyla uzun süre gündemi meşgul eden Binbir Gece. (2006)
7. Kadın-erkek ilişkilerine ve cinselliğe esprili bakışıyla ses getiren Bir Kadın Bir Erkek. (2008)
10 yılın Nobel Edebiyat ödüllü ustaları
1. Gao Xingjian (2000)
2. V. S. Naipaul (2001)
3. Imre Kertész (2002)
4. J. M. Coetzee (2003)
5. Elfriede Jelinek (2004)
6. Harold Pinter (2005)
7. Orhan Pamuk (2006)
8. Doris Lessing (2007)
9. Jean-Marie Gustave Le Clézio (2008)
10. Herta Müller (2009)
2000'lerin en çok konuşulan suikastları
1. Diyarbakır Emniyet Müdür Gaffar Okkan ve beş polis memuru silahlı saldırı sonucu öldürüldü. (24 Ocak 2001)
2. İşadamı Üzeyir Garih, Eyüp Mezarlığı'nda bıçaklanarak öldürüldü. (25 Ağustos 2001)
3. Necip Hablemitoğlu evinin önünde silahlı saldırıya uğrayıp öldürüldü. (18 Aralık 2002)
4. Trabzon'da rahip Andrea Santoro öldürüldü. (5 Şubat 2006)
5. Alpaslan Aslan'ın Danıştay'a düzenlediği silahlı baskında Danıştay üyelerinden Mustafa Yücel Özbilgin hayatını kaybetti. (17 Mayıs 2006)
6. Hrant Dink öldürüldü. (19 Ocak 2007)
2000'lerin en dikkat çekici sergileri
1. 'Fikret Muallâ Retrospektifi'- İstanbul Modern (2005)
2. 'Picasso İstanbul'da' - Sakıp Sabancı Müzesi (2005)
3. Henri Cartier-Bresson sergisi - Pera Müzesi (2006)
4. 'Heykelin Büyük Ustası Rodin İstanbul'da' - Sakıp Sabancı Müzesi (2006)
5. Rembrandt sergisi - Pera Müzesi (2006)
6. 'Cihat Burak Retrospektifi' - İstanbul Modern (2008)
7. 'Modern ve Ötesi' - santralistanbul (2008)
8. Miro - Pera Müzesi (2008)
9. Josef Koudelka retrospektifi - Pera Müzesi (2008 )
10. 'İstanbul'da Bir Sürrealist: Salvador Dali' - Sakıp Sabancı Müzesi (2008)
11. 'Joseph Beuys ve Öğrencileri' - Sakıp Sabancı Müzesi (2009)
12. 'Chagall: Yaşam ve Aşk' - Pera Müzesi (2009)
13. Sarkis'in 'Site'sergisi - İstanbul Modern (2009)
14. Yüksel Arslan retrospektif sergisi - santralistanbul (2009)
10 yılın en iyi yabancı albümleri
1. Kid A, Radiohead
2. Back to Black, Amy Winehouse
3. In Rainbows, Radiohead
4. Speakerboxxx/ The Love Below, Outkast
5. Blackout, Britney Spears
6. Is This It, The Strokes
7. Coles Corner, Richard Hawley.
