İstanbul'da küçük büyük, yüzlerce müzik stüdyosu var. Stüdyocuların meslek birliği benzeri bir oluşumları olmadığından, stüdyo sayısına dair kesin bir veri yok. Stüdyo çalışanlarına göre, analog kayıt yapabilen büyük stüdyoların sayısı 15 civarında, fakat ev stüdyolarıyla birlikte sayıları 400'ü aşıyor. Ev stüdyolarının sayısının bu kadar çok olması da rastlantı değil elbette. Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte evde kayıt yapabilmek çok kolaylaştı ve dev stüdyolar da yerlerini yavaş yavaş amatör stüdyolara bırakmaya başladı. Stüdyo Mono'nun kurucusu ve sahibi Arda Algül, bir bilgisayari, uygun bir kayıt programı, iyi bir kulaklığı ve fazla sesten rahatsızlık duymayan komşuları olan herkesin, rahatlıkla evde müzik kaydı yapabildiğini söylüyor. İmaj Müzik stüdyo sorumlusu Ulaş Ağce ise, artık pek çok müzisyenin evde kayıt yaptığını, bunun çeşitliliği artırdığını ancak büyük stüdyolarda elde edilen kayıt kalitesinin evde yakalanmasının zor olduğunu belirtiyor. Biz de stüdyolardaki bu değişimin izini sürmek için evde kayıt yapmayı tercih eden iki ünlü müzisyenin, Bedük'ün ve Hayko Cepkin'in, ayrıca İstanbul'daki kimi stüdyoların kapısını çaldık. Müzisyenlerin yıllardır albüm kaydettikleri profesyonel stüdyoları da ihmal etmedik.
EVDE KAYIT YAPMAK ÖZGÜRLÜK SAĞLIYOR
Evde kayıt yapmak söz konusu olduğunda akla gelen gibi isimlerden biri Bedük. Şimdiye kadar yayınlanan tüm albümlerinin kayıtlarını evde yapmış; bunun büyük bir özgürlük olduğuna inanıyor. Kayıt odası bir atölye gibi, rahatça çalışabilmesi için en iyi aletlerle donatılmış. Bedük, "Kayıtlarımı ve aranjmanlarımı, Apple G5'te Logic 9 yazılımını kullanarak yapıyorum. Arada Ableton Live programını da kullandığım oluyor. Retro aletler kullanmayı seviyorum. Stüdyoda en sevdiğim ekipmanlarımdan biri Moog Little Phatty. 1980'lerin bir efsanesinin 2000'lere uyarlanmış versiyonu; full analog bir klavye. Popüler müzik tarihinde çok önemli yeri olan bir alet. Universal Audio marka, dört kanallı tüplü preanfisi var bir de. Preanfi, kaydettiğin seleri onu en doğru şekilde dijital ortama aktarmana yarar. Sinyali yükseltir," diyor. Stüdyoda kayıt yaparken, en önemli şeyin doğru duymak olduğunu belirtiyor: "Yalıtım önemli. Stüdyonun duvarları, 15 santimetre kalınlığında, çift kat alçıpanla kaplı. Ayrıca başka akustik yalıtım malzemeleri de kullandık. Bu, hem dışarı çıkan sesi keserek rahat bir çalışma ortamı, hem de içeride sesleri doğru duyabilmeyi sağlıyor." "Ama en önemlisi stüdyoda mümkün olduğunca fazla vakit geçirmek. Kayıt yaparken, işin yarısı deneme yanılma" diyen Bedük,
Music Tech Magazine, Sound on Sound, Future Music gibi dergileri takip ettiğini anlatıyor.
Müzisyenler evlerinde gibi rahat hissediyor
Babajim Stüdyoları, müzisyenlere ev ortamı yaratmayı amaçlayan bir stüdyo. Kuruculardan Alp Turaç, "Teknolojik açıdan olarak ileri olan stüdyolarda ciddi bir hava hakim. Müzisyenler kendilerini evde hissetsinler," diyor. Babajim'in, caz ve rock toplulukları için özel odaları da bulunuyor. Ne zaman ve nasıl kuruldu: Yaklaşık 10 aydır hizmet veriyor. Müzisyen Pieter Snapper, Alp Turaç ve Reuben de Lautour tarafından kurulmuş. Kimler geliyor: Stüdyoya rock ve indie (bağımsız) müzik yapanlar geliyor. Yüksek Sadakat'in Eurovizyon şarkısının (Live it Up) kaydı da burada yapılmış.
Bağımsızların mekanı
Stüdyo Kadıköy, daha çok genç müzik topluluklarının kayıt ve prova yaptıkları bir yer. Kurucularından Ali Ekber Çetin, "Bizim de bir stüdyomuz olsun, sevdiğimiz şarkıyarı çalalım, kimse bize karışmasın diye bu işe girdik," diyor. Ne zaman ve nasıl kuruldu: 1998'de Mehmet Erdem Dikeşligil ve Bahadır Dikeşligil kardeşler tarafından kurulan stüdyoyu Ali Ekber Çetin devraldı. Çetin, "Buraya gelip müzik yapan herkes stüdyonun sahibi. Bağımsız bir oluşumuz," diyor. Çetin, başka stüdyoların fiyatlarını yüksek bulanların ve bağımsız müzik yapanların mekanı olduklarını belirtiyor. Kimler geliyor: Daha çok 15-25 yaş arası gençler rağbet ediyor. Bandista, Çamur ve Viya gibi topluluklar da kayıtlarını burada yapıyor.
Gençler rağbet ediyor
Stüdyo Mono, hem kayıt hem prova stüdyosu. Kurucusu, müzisyen Arda Algül, her türlü proje için de kapılarının açık olduğunu söylüyor. Ne zaman ve nasıl kuruldu: 2003'te Algül tarafından kurulmuş. 2008'den bu yana dışarıya hizmet veriyor. Kimler geliyor: Büyük Ev Ablukada, Aylin Aslım, Şebnem Ferah, Pentagram, Göksel, Ata Demirer gibi isimlerin çalıştığı stüdyoya, çoğunlukla gençler geliyor.
AKLINA GELENİ KAYDEDEBİLİYORSUN
Hayko Cepkin de 1994'ten bu yana evde kayıt yapıyor. Ona göre de, evde kayıt yapmanın kazandırdığı özgürlük çok önemli. "Kayıtla ilgili ilk danıştığım kişi Kurban grubunun basçısı Kerem Tüzün'dür. Bana birtakım programları gösterdi. Ben ilk Acid Pro programıyla başladım, halen de onu kullanıyorum. Benim mantığım şu, evde kayıt kültürü, aklımıza geleni anında kaydedebilmemize dayanmalı. Zihnimdekini hemen yapabilmeliyim," diyor. Hayko Cepkin'e göre, kayıt yapılan odalarda akustik yalıtım sağlamak çok önemli değil: "İşlemcisi kuvvetli bir bilgisayar, kayıt programı ve iyi bir monitörle iş çözülür. Bu da çok büyük bir imkan."
Film müzikleri 'atölyesi'
İmaj Stüdyo'nun, 1990'larda alınmış bir analog masası var; halen buna ek sistemlerle çalışılıyor. Stüdyo, İmaj Müzik yapım şirketine bağlı olduğu için pop müziğin güçlü isimlerinin çalışmaları ya da film müziklerinin çoğu burada yapılıyor. Ne zaman ve nasıl kuruldu: 1986'dan bu yana açık olan stüdyo, yapım şirketinin çalışmaları için kurulmuş. Kimler geliyor: Tarz ya da tür sınırlaması yok. Athena, Fazıl Say, İbrahim Tatlıses, Nil Karaibrahimgil albümlerini burada hazırlamış. Lenny Kravitz'in ABD Başkanı Barack Obama için yaptığı şarkı Love Revolution da, şarkıcı konser için Türkiye'ye geldiği sırada burada kaydedilmiş.
Stüdyo mutfak gibidir
DB Müzik, pop müzik ağırlıklı bir stüdyo. Analogdan dijital kayda geçiş hizmeti de sunuyorlar. Stüdyonun kurucularından Özge Demirbaş, stüdyoculuğun aşçılık gibi olduğunu söylüyor. Demirbaş'a göre, malzemenin iyi kullanılabilmesi için, evde kayıt yapmak yerine profesyonel bir stüdyoya gelmek şart. Ne zaman ve nasıl kuruldu: Özge ve Levent Demirbaş tarafından, yaklaşık 10 yıl önce kurulmuş. Kimler geliyor: Ayşe Özyılmazel, Murat Boz, Gökhan Özer, Hadise, Erol Evgin gibi isimler burada çalışıyor.
