Denizin kraliçeleri

Denizcilik, erkeklerin söz sahibi olduğu bir sektör olarak bilinir. Ancak kadını uğursuz ilan eden gemici efsaneleri tarihin çöplüğüne atılmış durumda.
Çünkü bu meşakkatli sektöre, dünyanın her yerinde olduğu gibi Türkiye'de de kadın eli değeli çok oldu. Üstelik artık denizcilik sektöründe çok başarılı kadın çalışanlar ve yöneticiler var. İşte bu kadınlar bundan iki yıl önce, Wista (Women's International Shipping&Trade Association - Uluslararası Kadın Denizcilik ve Ticaret Derneği) Türkiye adı altında bir araya gledi. Bir gemi brokeri olan Nuvara Uslu Erdönmez öncülüğünde örgütlenen 50 kadın, duruşlarıyla kadınların denizciliğe, sektörün de kadına bakış açısını değiştirmeyi hedefliyor. 2009'da kurulan Wista Türkiye kısa zamanda önemli başarılara da imza atmış durumda:
Örneğin 2011'de Wista Akdeniz toplantısının Türkiye'de yapılmasını sağlamış, 2013'teki uluslararası toplantı da burada yapılacak.
Denizcilik kazançlı bir sektör ancak, işin gecesi gündüzü de yok. Sektörün farklı alanlarında yer alan Wista'cı kadınlar, şimdiden pek çok ilki başarmış. Nihai amaçlarıysa, sektörde daha fazla kadının çalışmasını sağlamak. Zaten uluslararası Wista'nın amacı da tam olarak bu: Ezelden beri erkek işi olarak bilinen denizcilikte söz sahibi olmak. Wista Türkiye Başkanı Nuvara Uslu Erdönmez ve üyeler Tuba Ünsal, Nazlı Selek, Aysu Gürgan, Defne Cizre Artar, İrem Arıcan ve Suzan Atasoy Tuzla Tersanesi'nde buluştuk.

PORTAKAL KABUĞUNDAN GEMİLER
Yedi gün 24 saat mesaideler. Hiçbirinin akşam işten aynı saatte çıkmak gibi bir lüksleri yok ya da gece yarısı çalan telefonu yanıtlamamak gibi. Wista Türkiye'nin üyeleri arasında broker, kumanyacı, sigortacı, avukat, armatör, acente, tersane sahibi olan kadınlar var. Bu kadınların bir kısım aile işlerini devralmış, bir kısmının yoluysa denizcilikle tesadüfen buluşmuş.
Mesela Suzan Atasoy aileden armatör olanlardan.
Denizcilik sektöründe 50 yıllık bir geçmişe sahip olan üç Atasoy Ailesi'nin bir araya gelerek, 2000 yılında kurduğu Atasoy Grup Denizcilik, mart ayında filosuna katacağı yeni gemiyle birlikte gemi sayısını beşe yükseltecek. Şirketin kiralama ve yeni gemi proje takibini aile fertlerinden Suzan Atasoy yürütüyor. Aile işleri olması nedeniyle bu alanda çalışmayı tercih ettiğini söyleyen Atasoy, 14 yıldır denizcilik sektöründe çalışıyor. Doğduğundan beri işin içinde ve kardeşiyle portakal kabuğundan yapılmış gemileri birbirine bağlayarak oynayan biri olarak, başka bir dünya varsa da bilmediğini anlatıyor: "Okul harici zaman geçirdiğimiz her yer tersanede yapımda bir gemi, seyirde gemi, temizlenen bir tekne oldu. Ailem üç kuşaktır gemi sahibi olarak Türk denizciliğine hizmet veriyor."

GEMİLERE HEP KADIN ADI KONULUR
Denizcilik mesleğinin sınır tanımaz çalışma saatleri, zorlukları, stresleri ile başa çıkabilen Türk kadınları çok başarılı bulduğunu ifade eden Atasoy, "Eğitim gören, sektöre geçmeyi bekleyen pek çok genç kızımızın dinamizm, düzen ve başarıları ile iyi yerlere gelecekleri inancındayım" diyor. Karadenizli bir ailenin kızı olan Suzan Atasoy artık "Gemilere kadın alınmaz," hurafesinin geçmişte kaldığını söylüyor: "Unutulmamalı ki gemiler 'she' (kadın) diye çağrılır. Gemi kadındır.
Bütün yabancı gemilerin adı kadın adıdır, sadece bizde 'aslanım benim' mantığı var. Etraflarında hep erkekler olur. Çünkü denizde süzülür, mutlaka bağlanacağı bir liman vardır, hep risk ve tehlike arz eder." Atasoy gemicilik tabirlerinin özel hayatlarına da yansıdığını anlatıyor. Mesela kilo almak için "Usturmaçalar büyümüş," dediklerini, bakım ve makyaj yaptıklarında "Drag-dropa girmişsin," diye dalga geçtiklerini söylüyor.

KADIN DENİZCİ SAYISI ARTACAK
Wista Türkiye Başkanı Nuvara Uslu Erdönmez, 4.5 yıldır bu sektörün içinde. Öncesinde lojistik alanında çalışırken kendisini tesadüf eseri denizcilik alanında bulmuş. Bir arkadaşının gemi operatörlüğü yapan Metal Gemi Kiralama şirketinin broker arayışında olduğunu söylemesi üzerine iş başvurusunda bulunmuş ve hemen kabul edilmiş. O günden beri de şirkette gemi brokeri olarak çalışıyor. Dünyanın dört bir yanı ile iş yaptıkları için çalışma saatlerinin zorlayıcı olduğunu söyleyen Erdönmez, "Her işin zorlukları vardır. Dünya çapında seyir halinde olan gemilerle iş yaptığımız için bize ihtiyaç duyulduğu anda erişilebilir olmalıyız. Türkiye'de erkek egemen bir sektör olan denizcilik alanında çalışan üst düzey kadınların oranı yüzde 11. Bu rakamın ilerleyen yıllarda artmasını ümit ediyoruz. Kadınların sektörün gelişimine büyük etkisi olacağı inancındayız," diye anlatıyor.

23 ÜLKEDE OLAN BİR DERNEK
Erdönmez dünya ve Türkiye Wista hakkındaysa şu bilgileri veriyor: "1974 yılında İngiltere'de tanker brokerı olan kadınlar kendi aralarında gerçekleştirdikleri toplantıları daha düzenli hale getirmeye karar verdikleri için Wista'yı kurmuşlar. Ardından diğer ülkelerdeki kadınlar da birleşip birbirleriyle iletişimde olsun istemişler ve şu an 23 ülkeden üyeleri var. Herkes kendinden ödün verip dernek çalışmalarına katılıyor. Her yıl düzenli olarak gerçekleştirdikleri konferans var. Her türlü bilgi ve bu bilginin paylaşımı, birbirinden farklı pek çok alt bölümü olan sektörümüz için vazgeçilmez bir durum. Amacımız çok yönlülüğü oluşturabilmek. Biz henüz yeni kurulmamıza rağmen, derneğimize sektörün farklı alanlarında yer alan kadınların katılması çok umut verici. Wista'nın 1974 yılında kurulduğunu düşünürsek, aslında Türkiye geç bile kalmış diyebiliriz. Sektör içindeki kadınların zaten sürekli kendilerini geliştirmeye ihtiyaçları var ve Wista sürekli etkileşimde olunmasını sağlayan bir yapı olduğu için çok büyük bir şans bizim için. Şu an bir sinerji oluştu ve gerçekten bir şeyler olduğuna inanan doğru insanlar bir araya geldi. Duruşumuzla kadınını denizcilik sektörüne ya da sektörün kadına bakış açısını değiştireceğimizi umuyorum. Derneğin amaçlarından biri de sektöre daha fazla kadının girmesini sağlamak. Kalifiye eleman konusu çok önemli, eğitim seminerleri düzenlemeye başladık. Wista Türkiye Derneği olarak amaçlarımız arasında yer alan sosyal sorumluluk projeleri kapsamında beş engelli gencimizi İstanbul 2010 Kültür Başkenti Projeleri içinde yer alan Tallship Race projesi içerisinde, yelkenli sporu ile tanıştırdık ve hayatlarında ilk defa denize, hatta boylu soylu bir yelkenli ile , açılmalarını sağladık."

KADIN OLMAK AVANTAJ
Dernek üyelerinden Defne Beste Cizre ise işin mekteplilerinden. London Institute of Shipping and Transport mezunu olan Cizre, denizcilik sektöründe 12 yıl tecrübe edindikten sonra kendi şirketini kurmaya karar vermiş. 2009'da da Vega Shipping'i kurmuş. Rüzgar gülleri, trafolar, yatlar, sökülmüş fabrikalar gibi proje yüklerinin ve demir, kömür, hububat gibi kuru yüklere gemi nakliyesi konusunda brokerlık hizmeti vermek amacıyla işe başlayan Cizre, piyasanın ihtiyaçları doğrultusunda hizmetlerini şekillendirerek 'anahtar teslim rüzgar gülü santralı' kurma noktasına kadar gelmiş. Cizre'nin bu alanı seçme öyküsü ise şöyle: "Lise yıllarımda ne olmak istediğime tam olarak karar verememiştim. O sırada Londra'daki denizcilik okulunun broşürü ailemin eline geçti ve sektörü araştırdık. Okuldan mezun olunca nasıl bir meslek sahibi olabileceğimi iyice öğrendim. Sonra da kesin kararımı verdim ve okula girdim. Sektörle ilgili her türlü teknik bilgiyi edinerek mezun oldum. Sonra da kendi şirketimi kurdum." Kadın olmanın bazen avantaj yarattığını söyleyen Cizre, "Çünkü iki erkeğin kavga edeceği kadar büyük bir sorunda, araya bir kadın girince işler halloluyor," diyor.