Türkiye'nin en iyi haber sitesi

Kısa mesaj kartpostalın yerini tutar mı hiç?

Giriş Tarihi: 20.12.2015
Kısa mesaj kartpostalın yerini tutar mı hiç?

Bayramda, yılbaşında, özel günlerde kartpostal gönderilirdi eskiden. Kar manzaralısı, yaldızlısı... Envai çeşidi vardı. Her ne kadar hâlâ kartpostal gönderenler olsa da, ne yazık ki kartpostallar zamana yenik düştü

Eskiden bayramlarda, önemli günlerde, kutlamalarda kartpostal göndermek bir gelenekti. Ne yazık ki zamanın teknolojisine kartpostal da yenik düştü. Artık kutlamalar, tebrikler ya cep telefonlarından atılan kısa mesajlarla ya da e-postalarla yapılıyor. Ama kırtasiyeye gidip en gösterişli kartpostalları özenle seçip satın alanlar, en güzel kalemle arkasına kısa ama içten cümleler yazanlar ve sevdiklerine postalayanlar da hâlâ var. Biz de geçmişte "Kartpostalların kıymeti, işlevi neydi?" sorusunun peşine düştük. Türkiye'nin en kapsamlı kartpostal koleksiyonunu bünyesinde bulunduran İstanbul'daki İBB Atatürk Kitaplığı'nın yolunu tuttuk. Koleksiyonla ilgilenen Nadir Eserler Uzmanı İrfan Dağdelen'in (42) ofisinde bulduk kendimizi. O, kütüphanede 17 yıldır çalışıyor, kartpostal koleksiyonun büyümesi için müzayedelere katılıyor. Dağdelen, Cumhuriyet döneminin ilk kütüphanelerinden olan Atatürk Kitaplığı'ndaki kartpostal koleksiyonun gelişmesinde bağışçıların büyük payı olduğunu söylüyor: "Koleksiyonda yer almayan nadir kartpostalları müzayedelerden alıyoruz. Şu an Türkiye'nin en kapsamlı kartpostal arşivi bizde. 15 bin kartpostalı aştı. Dünyadaki kütüphanelere göre iyi durumdayız." Kartpostalların özelliklerinden söz açılınca yılların birikimini ortaya döküyor: "Osmanlı coğrafyasında neredeyse her eyalet, vilayet ve kazanın kartpostalı var; 1870'lerden 1950'lere kadarki dönemi kapsıyor. Anadolu'nun da her şehrinden, her kazasından bir kartpostal, fotokart bulmak mümkün" diyor.

ÇOĞU KARTPOSTAL FRANSIZCA
Dağdelen ile ofisten çıkıp girişin üç kat altındaki alt depoya doğru gidiyoruz. Özel bir kartla açılan deponun kapısından sadece görevli personel girebiliyor. İçeri girince Dağdelen: "Burada iklimlendirme var. Nem-sıcaklık dengesi cihazlarla ölçülüyor, her eser de itinayla korunuyor" diyor. Burası altlı üstlü 4 bin metre karelik bir alana sahip. Kartpostallar dışında koruma altında olan çeşitli nadir eserler, Osmanlıca yazma kitaplar, yabancı dildeki kitaplar, dergiler, gazeteler, fotoğraf albümleri, atlas ve haritalar, takvimler de burada muhafaza ediliyor. Özel yapılmış dolapların içindeki kartpostalların olduğu bölüme vardığımızda Dağdelen, her birinin özelliğini anlatarak kartpostallardan örnekler çıkarıp tek tek gösteriyor. Sonra: "Çoğu 100 yıllık bunların. O dönemlerde de kartpostal alabilmek pahalı olduğu için halk arasında kartpostal göndermek yaygın değil. Daha çok üst düzey isimler göndermeyi tercih etmiş" diyor. Çoğunlukla arkası boş kartpostallar gönderildiğine değiniyor. Avrupa'ya yollanan, Osmanlıca olarak arkasında "Feridun Bey biraderimize..." yazan kartpostalı gösteriyor sonra. Çoğunlukla "Nasılsın, iyi misin, ben yerime vasıl oldum" cümleleri yazılıymış arkalarında. Ama çoğu kartpostal Fransızca olarak hazırlanmış. Osmanlıca ve Fransızcanın birlikte olduğu kartpostallar da mevcut. Nadirde olsa İngilizce, Almanca, Yunanca, Ermenice yazılı olanları da var.

SIRIK HAMALLARI DA VAR
İstanbul temalı ise 3500 kartpostal var. İstanbul'un panoramik görüntüsünü gösteren, çeşitli meslek gruplarının yansıdığı kartpostallar ön planda. Dağdelen: "İstanbul'daki sırık hamalları, seyyar satıcılar, ayakkabı boyacıları, ciğer satıcıları, sokak berberleri, kahveciler, şerbetçiler ön planda. Dönemin ticari hayatı ya da mimari yapısı hakkında bilgi edinebiliyoruz. İstanbul'un simgelerinden Galata Kulesi, Beyazıt Meydanı, Yangın Kulesi öne çıkanlardan. Meşhur Taksim Kışlası, bugünkü oteller bölgesinde yer alan Talimhane, Beyazıt'taki Adliye Nezareti dönemin önemli yerleri, şu an yok. Kartpostallara bakarak Osmanlı'daki sosyal hayat, ekonomik durum ve kültürel doku hakkında fikir sahibi olabiliyoruz. Kartpostallar kıyafet albümü gibi de. Bir dönem ise sokak köpeklerinin önplana çıktığını kartpostaldan anlıyoruz. Çoğunu Avrupalı seyyahlar çekmiş. Tramvaylı kartpostallar çokça" diyor. İstiklal Caddesi'ndeki Afrikalı bir müzisyenin, tulumbacıların, eşeğe nal çakan nalıncının da kartpostalları var.

KARTPOSTAL İÇİN ÇEKİM YAPILDI
Koleksiyonda çok sayıda portre kartpostalları da yer alıyor. Aralarında önemli simalarının kartpostalları var; padişahların, paşaların, edebiyatçıların... Sırf kartpostal için portre çekimleri yapılmış; Abdülmecit, meşhur Prens Sebahattin, Ahmet Mithat onlardan. Enver Paşa ve Mehmet Paşa gibi paşaların da kartpostalları bulunuyor. Dağdelen, Edebiyatçılardan Rıza Tevfik'in, Süleyman Nazif'in portre kartpostalları olduğunu söylüyor.

BUGÜN NELER OLDU
ARKADAŞINA GÖNDER
Kısa mesaj kartpostalın yerini tutar mı hiç?
* Birden fazla kişiye göndermek için, mail adresleri arasına “ ; ” koyunuz
BİZE ULAŞIN