Dijital dünyanın yarattığı buhran en çok çocukları vurdu. Özellikle pandemi süreciyle birlikte hayatımıza yerleşen sosyal medyanın kontrolsüz kullanımı, çocukların zihinsel ve psikolojik gelişimlerine büyük ket vurdu. Aynı zamanda ailelerin özenle büyüttüğü çocuklar, dijital dünyada anonim kimlikleriyle var olan kötü niyetli insanların hedefi haline geldi.
Gidişatın vahim bir hal almaya başladığını gören devletler de bu durumu engellemek için çeşitli kısıtlamaları devreye almaya başladı. İki yıl önce Avustralya'nın 16 yaş altındaki çocuklara yönelik uyguladığı sosyal medya kısıtlaması ile başlayan süreç, birçok Avrupa ülkesine yayıldı. Türkiye'de de ocak aynın sonunda, 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımına düzenleme getiren kanun tasarısı TBMM'de görüşülecek.
AVRUPA'DA KISITLAMALAR VAR
Yani Türkiye'de 15 yaş altındaki çocuklara yönelik sosyal medya yasağı için geri sayım başladı. Dijital bağımlılık, siber zorbalık ve psikolojik travmaların arttığı bir dönemde atılan bu adım, yalnızca bir erişim kısıtlaması değil; çocukların zihinsel ve duygusal gelişimini korumaya dönük stratejik bir hamle olarak değerlendiriliyor. Fransa, Hollanda ve İspanya gibi Avrupa ülkelerinde uygulanan benzer düzenlemeler de gösteriyor ki, mesele özgürlükten çok çocukların üstün yararı ve geleceğin sağlıklı toplumunu inşa etme sorumluluğu.
Kastamonu Üniversitesi Yapay Zeka Çalışmaları Koordinatörü ve Eğitim Sosyoloğu Prof. Dr. Tunay Kamer, toplumun genelini ilgilendiren bir dijital koruma kalkanı müjdesi verdi. 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımını kısıtlayan ve platformlara yönelik getirilecek ağır sorumlulukları içeren torba yasa teklifi meclise gelecek. Avrupa'nın bu noktada çok radikal adımlar attığını hatırlatan Kamer, "Ne yazık ki bu laboratuvarın denekleri bizim çocuklarımız. Türkiye'nin bu çabası küresel uyanışın bir hamlesi. Çünkü tüm dünya bu vahşiliğe artık dur diyor. Avustralya, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getiren radikal bir adımı çoktan attı. Avrupa Birliği de dijital hizmet yasasıyla birlikte, dev platformları çocuk güvenliği konusunda köşeye sıkıştırıyor. ABD'de ise çocuk verilerinin toplanmasına yönelik ağır yaptırımlar masada bekliyor" ifadelerini kullandı.
SUÇ ÖRGÜTLERİ ÇOCUKLARIN ODALARINDA
İstismarcıların çocukların odalarına kadar sızdığını kaydeden Prof. Kamer, "Neden şimdi biz bunu yapıyoruz. Çünkü artık biliyoruz ki algoritmalar masum değil. Örneğin bir çocuk zayıflama videosu izlediğinde algoritmalar saniyeler içinde yeme bozukluklarını kutsayan karanlık bir tünele sürüklüyor. Bazı akımlar çocukların risk algısını yok ediyor. Hayatlarını kaybetme derecesine getiriyorlar. Daha da kötüsü suç örgütleri, çeteler, istismarcılar, islamofobik içerikler, oyun grupları ya da takipçi vaadi gibi bir takım oltalama çalışmalarıyla çocuklarımızın odasına kadar sızabiliyor" şeklinde konuştu.
TARİHİ BİR ADIM ATILMAK ÜZERE
Çocukları korumanın devletin vazifesi olduğunu söyleyen Kamer, "Sosyal medya platformları bu durum karşısında aktif olmalı. Bugüne kadar sorumluluğu ebeveyne ve kullanıcıya atıyorlardı. Oysa bir çocuğun içerisindeki yara içerik kaldırılana kadar çoktan kalıcı hale gelebiliyor. Tüm yaşamı etkileniyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte en büyük sınav yaş doğrulama sistemlerinde olacak. Bu sistemler, bir kutucuğa doğum tarihi yazmaktan ibaret olursa, sistem kağıt üzerinde kalır. Asıl koruma kalkanı ailedir. Bunu unutmamak gerek. Devletin getireceği yasal düzenleme hukuki bir dayanak sağlayacaktır. Çocuklarımızın zihin ve ruh sağlığını korumak adına atılmış tarihi bir adım. Bu bir yasak paketi değil, dijital dünyanın vahşi kurallarına karşı insani bir müdahaledir. Dijitalleşme kaçınılmaz ama çocuklarımızı yıkıcı etkilendiren korumak da bir mecburiyettir" değerlendirmesini yaptı.
AVUSTRALYA'DA KISITLAMA YÜRÜRLÜKTE
Avustralya'da 16 yaş altı için sosyal medya erişimini; çocukların sosyal medya platformlarında hesap oluşturması ve bulundurmasını yasaklayan kanun 10 Aralık 2025 tarihi itibariyle yürürlüğe girdi. Avustralya, dünyada 16 yaş altı için sosyal medya yasağı uygulayan ilk ülke oldu. Avustralya'da 16 yaşın altındaki çocuklar Facebook, X, Threads, Snapchat, Instagram, TikTok, Twitch, X, Reddit ve Google'a ait YouTube gibi platformlarda hesap açamıyor. Kanundan önce açtıkları hesaplarını kullanmaya devam edemiyorlar. Çocuklar hesap oluşturamıyor ancak giriş yapmadan platformlara erişebiliyor.
AVRUPA GÖZETİM ALTINDA TUTUYOR
Avrupa Birliği (AB); X, Google, Apple, Microsoft ve Meta gibi dijital platformları uyguladığı katı kurallar ve kestiği yüksek para cezalarıyla kontrol altında tutuyor. AB, 2022 yılında teknoloji şirketleri ve dijital platformlara yönelik dünyanın en kapsamlı kurallarını içeren Dijital Hizmetler Yasası'nı (DSA) kabul etmişti. Çocukları zararlı içeriklerden korumak için gerekli önlemlerin alınması zorunlu kılınarak reşit olmayanların profillerine dayalı hedefli reklamların gösterilmesi yasaklandı. Çocuklara yönelik içeriklerin nasıl denetlendiği ve zararlı içeriklerin nasıl kaldırıldığı konusunda şeffaflık koşulu getirildi.
AVRUPA ÜLKELERİNDE UYGULANIYOR
Belçika'da çocukların ebeveyn izniyle sosyal medya hesabı açabilmesi için yaşının en az 13 olması gerekiyor.
Almanya'da 16 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanması için ebeveyn izni gerekiyor.
Fransa'da 15 yaş altının sosyal medya kullanması için veli izni isteyenler arasında.
İtalya'da ise 14 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanabilmesi için ebeveyn izni gerekiyor.
