Türkiye'de vejetaryen olmak hem kolay hem de zor. Türk mutfağının birbirinden enfes sebzeli yemekleri ve türlü türlü sebze çorbaları gerçekten de vejetaryen mutfağına çok uygun. Üstelik semt pazarlarından haftalık sebze meyve alışverişi yapıp evde yemek pişirmek de yemek alışkanlığımızın en önemli parçası. Fakat bunun yanı sıra ülkemizde et tüketimi de olmazsa olmazlardan; bu yüzden çoğumuz için vejetaryenlik oldukça ilginç bir tercih. Hatta birçoklarına göre oldukça sağlıksız çünkü etten alınan proteinler başka hiçbir besinde bulunmuyor. İşin aslı özellikle balık, kırmızı et ve süt ürünlerinde bulunan B12 vitamini haricinde diğer vitaminler, özellikle bakliyat ve süt ürünleri ile yapılan sağlıklı bir diyet sonucu vücuda kazandırılabiliyor. Mayalı soya ürünleri ve deniz yosunları da vejetaryen beslenmede, hayvansal gıda ihtiyacını karşılamaya yardımcı oluyor. Ancak uzmanlar hamile kadınların ve çocukların beslenmesinde vejetaryen tercihi önermiyorlar. Bunun yanı sıra vejetaryen beslenme bazı kanser türlerinin, diyabetin ve kronik kalp rahatsızlıklarının giderilmesine çeşitli yönlerden fayda sağlıyor.
KİM BU VEJETARYENLER?
Merak edenler için sağlıklı, zeki, cesur ve güzel iki vejetaryen ile konuştuk. Yelina Tayfur ve Burak Onur Erdem. Yelina bu yıl Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden birincilikle mezun oldu ve yedi yıldır vejetaryen. Burak ise Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü mezunu, aynı zamanda klasik müzik koro şefi. O da yedi yıldır et yemiyor. Kendilerine bu yaşam tarzını ve onlar için ne ifade ettiğini sorduk.
- Ne kadar zamandır vejetaryensiniz, neleri yemiyorsunuz ve neden bunu tercih ettiniz?
- Yelina Tayfur: Yedi yıldır vejetaryeniz. Et ürünleri tüketmiyoruz. Yumurtayı fazla tercih etmiyoruz. Çok karmaşık ideolojik sebepleri olmasa da, tüketimin aşırılığına ve hayvanların korkunç ortamlarda kesilip biçilip yenmesine karşı bir duruşumuz var. Hayvanların öldürüldüğü an salgıladıkları korku hissinin etkisi de cabası... Üstelik et yemeden hayatımızı sürdürebilecek kadar evrimleştik.
- En çok hangi yaklaşımdan rahatsız oluyorsunuz?
- Burak Onur Erdem: Şu soruya gıcık oluyoruz: Et yemeden nasıl yaşanır? Bal gibi yaşanır! Hafif, huzurlu, sakin...
- Nerelerde yemek yiyorsunuz ve etsiz yiyecek bulmakta zorlanıyor musunuz?
- Y.T: Genelde evde yemek zorunda kalıyoruz. Dışarıda vejetaryen olmak -eğer yemeğe verecek çok paranız yoksa- çok da kolay değil. Nasıl yaşıyoruz? Anne yemekleri ve sebzelerin çeşitliliği sayesinde... Dışarıda ise özellikle Beyoğlu'ndaki Parsifal ve küçük bütçeler için birebir 3. Mevki, Tünel'de de Halvetia.
- Vejetaryenlik sizin için bir beslenme alışkanlığı mı yoksa bir yaşam tarzı mı?
- Y.T: Elbette bir yaşam tarzı. Ama et yemeyip deliler gibi bakla tüketmenin de bir anlamı yok. Sağlığınız kötüye gidiyorsa bırakabilmelisiniz. Vejetaryenlik sadece et yemeye karşı bir duruş değil, aşırı tüketime, yemek üzerine kurulan hızlı ve sınırsız yok edişe, ayrıca öfkeli, savaş ve korku dolu bir dünyaya da karşı bir tavır. Daha sade, doğaya saygılı bir yaşam tarzı... Biz paldır küldür yaşamamaya çalışıyoruz, en basitiyle bu kadar...
Nerede yer bu vejetaryenler?
Dışarıda yemek yenildiği zaman genelde et veya balık restoranları tercih ediliyor. İşte vejetaryenlerin yemek bulabildikleri mekânlardan bazıları...
Kutu Cafe-Moda:
Kadıköy Moda'daki Kutu Cafe'de patlıcanlı soya kebabından vejetaryen hamburgere kadar özel seçenekler bulmak mümkün.
Tel: (0216) 55074 00
Nature and Piece- Taksim:
İstanbul'un en önemli vejetaryen mutfaklarından biri. Ağırlığı sebze yemeklerine veren mekânda başka seçenekler de mevcut.
Tel: (0212) 252 86 09
Helvetia Lokantası-Tünel:
Ev yemekleri konusunda iddialı bu küçük mekân özellikle zeytinyağlılarıyla fark yaratıyor.
Tel: (0212) 245 87 80
VEJETARYENLİK ÇEŞİTLERİ
Vejetaryenliğin tek şekli, genel kanının aksine, asla ağzına et sürmemek değil. Vejetaryen yaklaşımlar temel olarak sekiz gruba ayrılıyor.
Sadece et yemeyenler (lakto-ovo vejetaryenler):
Vejetaryenliğin en yaygını; Süt ve süt ürünleri ile yumurta tüketmelerine karşılık hiçbir et çeşidini tüketmiyorlar.
Yumurta yemeyip süt ürünleri tüketenler (lakto-vejetaryenler):
Süt ve süt ürünleri hariç hiçbir hayvansal gıdayı tüketmiyorlar.
Süt ve süt ürünleri tüketmeyip yumurta yiyenler (ovo-vejetaryenler):
Et çeşitlerinin yanı sıra süt ve süt ürünleri de tüketmeyip sadece yumurta yiyorlar.
Balık yiyenler (pesko-vejetaryenler):
Bu türdeki vejetaryenler, kırmızı et ve kanatlı hayvanların etini tüketmeyip süt, süt ürünleri, yumurta ve balık tüketiyorlar.
Kanatlı hayvan eti yiyenler (pollovejetaryenler):
Balık çeşitleri ve kırmızı et yemezken süt, süt ürünleri, yumurta ve kanatlı hayvan çeşitlerini tüketebiliyorlar.
Kırmızı et yemeyenler (semivejetaryenler):
Kırmızı et hariç diğer tüm hayvansal gıdaları tüketenlere bu isim veriliyor.
Sadece sebze ve meyve tüketenler (veganlar):
Bu türdekiler süt ve süt ürünleri, yumurtanın yanı sıra et de tüketmiyorlar.
Bitki ayıranlar (frutarian):
Sadece bitkilerin tamamen öldürülmesini gerektirmeyen sebze ve meyveleri yerler. Örneğin armut koparıldığında ağaç yaşamına devam eder ancak turp tüketildiğinde yaşamı sona erer.
Vejetaryen okumalar
Vejetaryen okumalar için size faydalı olabilecek kitaplardan bir seçki hazırladık.
Dünya Vejetaryen Mutfağı
Feza Şişman'ın hazırladığı kitap, çeşitli mutfakların vejetaryen yemeklerini bir araya getiriyor.
Vejetaryenliğin Yararları
YKY'den çıkan ve Sadık Hidayet tarafından kaleme alınan bu kitap vejetaryenliği büsbütün bir dünya görüşü olarak inceliyor.
Bant Dergisi Nisan- 2007 Sayısı
Popüler kültür dergisi Bant'ın Nisan-2007 sayısının özel konusu 'Et' idi. Derginin bu sayısında konu detaylı biçimde ele alınmış. Derginin eski sayıları internet sitesinden sipariş edilebiliyor.
