Anne sütü; bebeğin ilk altı ay ihtiyacı olan protein, yağ, demir ve vitamini içeren ideal bir besin kaynağıdır. Özellikle doğumdan sonra gelen ilk süt, bebeği hastalıklara karşı koruduğu için çok önemlidir. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nermin Tansuğ, anne sütünün faydalarını ve emzirirken dikkat edilmesi gerekenleri anlattı...
Anne sütü ile beslenen çocuk nelerden korunur?
Anne sütü, içerisinde kendi kendisinin sindirimine yardım edecek maddeleri de içerdiğinden tamamıyla ve kolaylıkla sindirilir. Bebeklerde ishal, kolik ve kabızlık daha az görülür. Bağışıklık sistemini güçlendirir, enfeksiyonlardan korur.
Bebeğin su dahil tüm gereksinimlerini karşılar, ayrıca su bile verilmesine gerek yoktur. Yapılan çalışmalarda anne sütü alan bebeklerin görme keskinliklerinin daha iyi olduğu ve daha zeki oldukları gösterilmiştir. Ayrıca annesiyle sevgi bağı kurabilmesi için en iyi iletişim yolu emmedir. Anne sütüyle beslenen çocuklarda ileri yaşlarda astım, alerji, çocuk diyabeti, obezite ve kanser daha az sıklıkta görülür.
Kolostrum nedir?
Emzirmeye başladıktan sonra gelen daha koyu kıvamlı ve sarı süttür. İlk dört-beş güne kadar devam eder. İlk günlerde kolostrum miktarı azdır, fakat bebeğin tüm gereksinimlerini karşılar. Şekerli su, mama ya da başka bir besin verilmemelidir. Protein, enzimler ve bağışıklığı sağlayan maddeler yönünden daha zengindir. Bebeği hastalıklardan korur, bebeğin ilk aşısıdır.
Bebeklerin en az kaçıncı aya kadar anne sütü alması gerekir?
Dünya Sağlık Örgütü, anne sütü ile beslenmenin doğumdan hemen sonra başlamasını, ilk altı ayda sadece anne sütü verilmesini ve emzirmenin altı aydan sonra uygun besin takviyeleriyle 2 yaş ve üzerine kadar devam etmesini öneriyor.
Emzirme süresi ve sıklığı ne kadar olmalıdır?
Bebek her istediğinde günde en az sekiz kez emzirilmelidir. Yenidoğan bebeğin tam doyması ve memeyi tam boşaltması, ilk ayda yaklaşık 30-40 dakika sürebilir. Daha sonra genellikle 15-20 dakikaya kadar kısalır. Bu süre, bebek büyüdükçe 5-10 dakikaya kadar düşebilir.
Anneler, sütlerinin yeterli olup olmadığını nasıl anlayabilir?
Bebeğin iyi beslendiği, derin ve düzenli emmesinden ve yutma sesinden anlaşılabilir. Ayrıca günde en az beş kez idrar yapıyorsa, en geç 10-15'inci günde doğum kilosuna ulaştıysa ve ayda 500-700 gram alıyorsa, anne sütü yeterlidir.
Bebeklerde ilk günlerde görülen doğal tartı kaybının nedeni, vücutta su oranının azalması ve suyun yer değiştirmesidir; anne sütü yetersizliğine bağlanmamalıdır. Dışkılama sayısı, bebeğin huzursuzluğu, uyku düzensizliği veya bebeğin aşırı ağlaması; anne sütü miktarı açısından güvenilir kriterler değildir. Çok iyi tartı alan bebeklerde de benzer yakınmalar görülebilir. Sadece bezin hep kuru bulunması ve sürekli olarak koyun pisliği gibi ufak ve sert parçalar halinde az miktarda kaka yapılması açlık bulgusu olabilir. Bunlar dışında en önemli kriter, bebeğin yeterli kilo almamasıdır.
Yalancı ret nedir?
Anneler kimi zaman bebeğin memeyi arama hareketini, 4-8 aylardaki bebeğin memeyi emerken dikkatinin dağılmasını ve aniden başka şeylere bakmasını ret zanneder. Buna yalancı ret denir. Memeyi tutması için beklenmelidir.
Emzirirken bunlara dikkat!
Doğumdan sonra ilk yarım saat bebeğin en uyanık ve aktif olduğu dönem olduğundan, hemen anne memesine tutulmalıdır. Bu sürenin geçirilmesi emzirme başarısını ve süresini olumsuz etkiler.
Başlangıçta her iki meme de emzirilmelidir. Emzirme sırasında en etkili uyarıyı ilk meme aldığından bir sonraki emzirmede diğer memeden başlanmalıdır. İlerleyen dönemlerde her öğünde tek meme yeterli olur. Bebek her istedikçe emzirilmelidir.
Gece emziren annelerde süt yapımı daha fazla olur ve anneler daha uzun süre emzirebilir.
Emziren annelerde meme kanseri, yumurtalık kanseri, osteoporoz ve kansızlık daha az görülür. Alerjik hastalıklar ve obeziteden korur
Alerjik hastalıklar ve obeziteden korur
Anne sütünde bulunan ve bağışıklığı sağlayan maddeler bebeği üst solunum yolu hastalıkları, orta kulak iltihapları, ishalden korur.
Alerjik hastalıklar daha az görülür.
Diyabet, crohn, ülseratif kolon gibi otoimmun hastalıkların daha az görüldüğü gösterilmiştir.
Obezite daha az görülür. Obezite daha az olduğundan hipertansiyon ve diğer kardiyovasküler hastalıkların görülme oranı daha az olur.
Anne sütündeki demir içeriği daha az olmasına karşın emilimi daha fazla olduğundan demir eksikliği daha az görülür.
Anne sütü ile beslenme çene ve diş gelişimini olumlu yönde etkiler, diş çürüğü daha az görülür. Anne sütü ile beslenen bebeklerin daha zeki oldukları gösterilmiştir.
Emmeyi neden reddeder?
Bebek; hastalık, ağrı, anneye doğumda verilen sakinleştirici ilaçların etkisi, emzirme tekniğinde sorunlar ya da yalancı ret nedeniyle memeyi emmeyebilir. Ağzında pamukçuk varsa ya da diş çıkarıyorsa, bebek canı acıdığı için emmek istemez. Ayrıca burnu tıkanıksa da rahat ememez.
Emzik kullanımı, biberonla beslenme, memeyi kötü pozisyonda tutma, tıkalı meme, emzirirken bebeğin başının tutulması, itilmesi, annenin memeyi yanlış tutması, fazla süt birikimi, doğumdan sonraki annenin acemiliği gibi emzirme tekniğine bağlı nedenler de bebeğin memeyi ret etmesine neden olabilir.
Anneden ayrılma, annenin işe başlaması, yeni bir bakıcı, çok sık bakıcı değiştirme, aile düzeninde değişiklikler de emmeyi etkiler.
Annenin yediği bazı besinlerin kokusu ya da aroması süte geçebileceğinden bu tür besinler tüketilmemelidir.
Kola, kahve ve çaydaki kafein gibi maddeler süte geçip bebeği huzursuz edebileceğinden tüketilmemelidir.
