Gözlerin paralel duruş pozisyonunun bozulması olarak tanımlanan şaşılık (göz kayması), bebeklikten erişkinliğe kadar her yaş grubunda görülebilen bir rahatsızlık. Ancak özellikle gelişim çağındaki çocuklarda bu durumun fark edilmesi ve tedaviye başlanması hayati önem taşıyor. Dünyagöz Ataköy Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Tülay Arıcı, şaşılığın erken dönemde teşhisi ve tedavi konusunda aileleri uyardı. Op. Dr. Arıcı, "Erken dönemde tedavi edilmezse görme kayıplarına neden olabilir" diyerek, şu önemli bilgileri verdi...
FONKSİYONEL BOZUKLUK
Op. Dr. Arıcı, şaşılığın mekanizmasını şu sözlerle açıklıyor: "Gözü farklı yönlere hareket ettiren toplam altı adet kas bulunur. Bu kasların bir veya birkaçının görevini eksik yapması ya da koordinasyonun bozulması şaşılığı meydana getirir. Bu durum sadece estetik bir kaygı değil, beynin derinlik algısını yitirmesi ve tek gözü devre dışı bırakmasıyla sonuçlanan fonksiyonel bir bozukluktur."
ARKASINDAKİ SİNSİ NEDENLER
Göz kaymalarının pek çok farklı nedenden kaynaklanabildiğini ifade eden Op. Dr. Arıcı, bunları şöyle sıraladı: "Hamilelik sürecinde geçirilen ağır hastalıklar, zor doğum öyküsü, annenin gebelikte kullandığı ilaçlar veya akraba evliliği gibi faktörler genetik bir altyapı oluşturabilir. Bunun yanı sıra çocukluk döneminde geçirilen yüksek ateşli hastalıklar, havaleler ve şiddetli fiziksel travmalar (düşme, çarpma) da göz kaymalarını tetikleyebilir." Op. Dr. Arıcı, ailelerin sıklıkla yanıldığı bir noktaya yani 'yalancı şaşılık'a a da dikkat çekerek, bunu şöyle açıkladı: "Özellikle bebeklerde burun kökünün geniş olması veya göz kapak yapısı nedeniyle gözler kayıyormuş gibi görünebilir. Bu ayrım sadece uzman bir hekim tarafından damlalı muayene ile yapılabilir."
ÇOCUĞUN 3 BOYUTLU GÖRME YETENEĞİNİ KAYBETTİRİR
ŞAŞILIĞIN en tehlikeli komplikasyonunun göz tembelliği (ambliyopi) olduğunu söyleyen Op. Dr. Arıcı, bunun altında yatan sebepleri ise şöyle sıraladı: "Tek taraflı sabit kaymalarda, kayan gözden gelen görüntü beyin tarafından baskılanır ve yok sayılır. Bu durum, çocuğun 3 boyutlu görme yeteneğini ve derinlik hissini kaybetmesine neden olur. Göz tembelliği önlenebilir bir görme kaybıdır. İlk 7-8 yaş, tembellik tedavisinde en hızlı sonuç aldığımız dönemdir. 10 yaşından sonra uygulanan tedavilerde başarı oranı ciddi şekilde düşer. Bu nedenle 'çocuktur, büyüyünce geçer' düşüncesi, geri dönülemez görme kayıplarına davetiye çıkarmaktır."
OKUL BAŞARISIZLIĞININ ALTINDA GÖZ HASTALIKLARI VAR
Türkiye'de her 3 çocuktan birinde görme bozukluğu olduğunu söyleyen Op. Dr. Arıcı'ya göre; çoğu zaman aileler çocuklarının derslerdeki başarısızlığını öğrenme kapasitesine bağlasa da asıl nedenin çocuğun tahtayı net görememesi veya okurken satır atlaması olabildiğinin altını çizerek, ebeveynlerin dikkat etmesi gerekenleri şöyle sıraladı:
Gözlerde sulanma ve sık kaşıma.
Televizyonu yakından izleme veya nesnelere bakarken başı bir yana eğme.
Okurken satır atlama veya cümleleri eliyle takip etme.
Işığa karşı aşırı duyarlılık ve bir gözü kapatarak bakma.
Baş ve göz ağrısı şikayetleri.
BEBEKLERDE İLK MUAYENE ÇOK ÖNEMLİ
Hastalığın türü ne olursa olsun erken teşhisin tedavideki başarının anahtarı olduğunu ifade eden Op. Dr. Arıcı ailelere şu çağrıda bulundu: "Şaşılık her yaşta tedavi edilebilir bir problem olsa da fonksiyonel kazanımların yani 3 boyutlu görmenin elde edilmesi için zamanla yarışılır. Çocuğunuzun hiçbir şikayeti olmasa bile doğumdan sonra, 6-12 aylıkken ve okula başlamadan önce mutlaka uzman bir göz doktoruna muayene ettirmelisiniz. Unutmayın, şaşılık sadece bir estetik kusur değil, çocuğunuzun dünyayı görme biçimidir."
GÖZLÜKTEN BOTOKSA
ŞAŞILIK tedavisinde her vaka için farklı bir yol haritası izlendiğini belirten Op. Dr. Arıcı, yeni tedavi yöntemlerini ise şu şekilde sıraladı:
GÖZLÜK TEDAVİSİ: Özellikle 2-3 yaş arasında başlayan içe kaymaların büyük bir kısmı doğru gözlük kullanımıyla düzelmektedir. Toplumdaki 'gözlük takmak numarayı düşürür veya yükseltir' algısı yanlıştır. Gözlük sadece daha iyi görmek ve göz aksını düzeltmek içindir. Bebekler 3-6 aylıktan itibaren gözlük kullanabilirler.
KAPAMA TEDAVİSİ: Sağlam gözün belirli sürelerle kapatılarak tembel olan gözün çalışmaya zorlanması yöntemidir. Bu yöntem evde uygulanan özel bilgisayar programlarıyla desteklenebilmektedir.
BOTOKS UYGULAMASI: Paralitik dediğimiz göz kası felcine bağlı şaşılıklarda botoks enjeksiyonu uygulanabilir.
CERRAHİ MÜDAHALE: Gözlükle düzelmeyen kaymalarda kasların gücünü ayarlamaya yönelik operasyonlar yapılır. Gözlükle düzelmeyen veya gözlük kullanmayı gerektirmeyen şaşılıklarda tedavi cerrahidir.
