Hayır diyememek oldukça yaygın bir problem. Aynı zamanda öğrenilen ve öğretilebilen sosyal bir beceri. Bu sosyal becerinin eksikliği birçok kişi için soruna dönüşebiliyor.
Uzman Psikolog Yeşim Akıncı, hayır diyememenin handikaplarını ve bununla baş etmenin yollarını aktuel.com.tr ile paylaştı.
* "Hayır diyememe" sosyal yaşantımızda büyük bir sorun mu?
Büyük bir sorun. Çünkü hayır diyemediğiniz zaman, kendini ifade edemediğiniz için vücutta kasılmalar olur ve kendinizi mutlu hissetmezsiniz. Kişi istemediği bir şeyi ifade edemediğini kendine itiraf etmelidir. İnsanlar daha çok ailesine karşı değil de sosyal çevresine karşı, sevgilisine karşı hayır diyemez. Çocuğunuza, patronunuza, iş arkadaşlarınıza ve sevgilinize hayır diyemiyorsanız ya da sizden bir şey istendiğinde istismar edildiğinizi düşünseniz bile itiraz edemeyip yapmak zorunda kalıyorsanız bu kendinizi zora sokmaktır.
* "Hayır diyememe" bir hastalıktır diyebilir miyiz?
Aslında psikolojik bir rahatsızlık değil de psikolojik rahatsızlıklara sebep olabilecek bir durum. Çocukları gözlemlerseniz, onlar en kolay hayır diyen varlıklardır. Zannederiz ki çocukları biz yönetiyoruz. Ama 6 aylık bir çocuğa istemediği bir mamayı vermek isterseniz ağzını kapatır ve asla açmaz. Demek ki çocuklar bile hayır diyebiliyor. Peki ne oldu da cesaretimizi kaybettik?
Hayır diyememenin altında yatan en büyük sebep sevilmeme korkusudur. Bu insan kendini neden zora sokar ve kendi ihtiyaç ve inançlarından taviz vererek aşırı iyi niyetli olup istismar ediliyordur. Hayır demek isteyip diyemez. Utanır, sıkılır. Duygu olarak kendini istismar edilmiş hisseder, terler ve psikolojik rahatsızlıklar başlar.
* Hangi psikolojik ve fizyolojik hastalıklara yol açar?
Hayır diyemediğinizde kekemelik, çene ve dişlerde sıkmadan dolayı bozukluk, çene kaslarında bozukluk, yüz kasılmaları, vücutta kasılmalar, sırt ağrıları, mide kasılmaları, mide bulantısı, gastrit, strese bağlı deri dökülmeleri ve saç dökülmeleri ortaya çıkar.
*
Psikolog Öykü Korkut
"Pasif kişilikten kaynaklanır"
Hayır diyememek sürekli hale gelmişse bu pasif kişilikten kaynaklı bir sorun olabilir. İstemediği halde hayırları çoğalan kişinin kendine saygısı azalıp, öfke duygusu gelişebilir. Olumsuz değerlendirilmemek için hayır demeyen kişilerin önce kendine güven duygusunun geliştirilmesi gerekir. Reddedilme korkusu ve onaylanma isteğiyle hayır demeyen ve bu durumu alışkanlık haline getiren kişiler zamanla bu durumdan rahatsızlık duymaya başlayabilir. Fedakarlık duygusuyla hayır demeyen kişi neden fedakar davrandığını sorgulamaya başlar bu durum da acıya sebep olursa öfke kontrolü zorlaşabilir. Bütün bunların önüne geçip sağlıklı bir ruh haline sahip olmak için kişinin önce kendini tanıması, kabul etmesi ve adımlarını hayattan ne istediğini bilerek atması gerekir. Genel olarak bakıldığında hayır diyememek ne bir hastalık ne de psikolojik bir sorundur.
*
Psikolog Ergün İnce
"Hayır diyememek kişilik bozukluğu değildir"
Özgüveni eksik olan kişiler hayır diyemez. Bunun aslında birçok sebebi olabilir; karşı tarafı incitmemek, kırmamak isteyenler hayır kelimesini kullanamazlar.
Ancak hayır diyememek kişilik bozukluğu demek değildir sadece pasif, aşırı duygusal bir kişilik göstergesi olabilir. Hayır diyemeyen insan bunun çelişkisini kendi içinde yaşar ve sorgularsa öfke patlaması yaşayabilir. Hayır diyememek böyle bir noktaya gelip sıkıntı yaratmaya başlarsa psikolojik destek almak faydalı olacaktır.
*
Hayır diyebilmek için 12 öneri
* Hayır diyebilmek için öncelikle karşınızdaki kişinin sözünü kesmeden sonuna kadar dinleyin.
* Bunu gerçekten yapmak istiyor muyum, yoksa bu bana büyük bir yük mü olacak diye düşünün.
* Yapmak istemediğiniz şeyi söylerken kibar ve net bir şekilde beklentilerini değerlendireceğinizi belirtip zaman istemek en uygunu.
* Karşınızdaki kişi ısrar ediyorsa bulunduğunuz ortamdan ayrılın.
* Sınırlarınızı koruyun. Karar veremiyorsanız acele etmeyin.
* Hayır demeye karar verdiyseniz ses tonunuz ve bakışınızla birlikte net cümlelerle isteğini yapamam ama daha sonra benim de şartlarıma uyarsa şu gün yaparım gibi alternatifler sunun.
* Karşınızdakinin size ve kararınız saygı duymasını talep edin.
* Konuyla ilgili gereksiz tartışmalara girmeyin.
* Yalan bahanelere başvurmayın. Bu vicdan azabıyla insanlar daha verici olabilir.
* Hayal gücü çok önemli bir araçtır. Kendinizi hayır derken hayal edin. Hayır deme çalışmaları yapın.
* Hayır derken çok üzgünümle başlayan cümleler kurmayın. Bu tarz ifadeler kişiye suçluluk duygusu verir.
* Etrafınızda hayır diyen insanlar varsa onları gözlemleyin. Olumsuz mesajı olumluya çevirin.
* Unutmayın, reddedilen kişi değil onun isteği.
Merve Hızal
