Okullar açıldı ve bir haftayı da geride bıraktık. Ancak kreş, anaokulu ve ilkokula yeni başlayan bir çok çocuk hala uyum sağlamakta zorluk çekiyor. Sınıfa girmek istemeyenler, annesinden ayrılmayanlar, sabah uyanmayanlar, okulu reddeden çocuklar olabilir. Bu da ebeveynlerde derin bir endişeye ne yapacağı konusunda kafa karışıklığına sebep oluyor. Kızımı okula bırakırken bu tabloyla sık sık karşılaşıyorum. Anne-babaların kaygı dolu yüz ifadelerini görüp sohbet edince aslında bir uzman yardımına ihtiyaç duyduklarını anladım.
Bugün de okula uyum konusunda zorluk çeken çocukların ebeveynleri için uzman klinik psikolog Aslı Karasaç Özkaya ile konuştum. Özkaya; "Okula uyum süreci üç haftaya kadar uzayabilir. Ebeveynler kendi kaygılarının çocuğa geçebildiğini bilmeli ve endişelerini konntrol altında tutmalılar. ciddi travmatik kayıplar olmadıkça da okula ara verme düşünceniz olmasın" diyor.
- Okullar açıldı, bir haftayı geriye bıraktık. Ancak hâlâ okula uyum konusunda zorlanan çocuklarımız oldu. Bu durumda ebeveynlere tavsiyeleriniz nelerdir?
- Uzun bir tatilin ardından okula yeni başlangıç veya okula geri dönüş süreci her çocukta farklı olabilmektedir. Öncelikle bu süreç; evdeki konforu bırakmak istemeyen, anne babadan ayrışma sürecinde zorlanan çocuklar ve aileler için sancılı geçebilmektedir. Bu durumda dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biri çocuğu okula başlamadan önce süreçle alakalı ufak bir bilgilendirme yapmaktır. Örneğin okul öncesi grup için; "Yaz bittikten sonra artık yavaş yavaş kendi yaş grubundaki arkadaşlarınla yanında bakıcı, ben ya da aile büyüklerinden biri (rutin nasılsa), olmadan kendi başına okula gideceksin. Ben çok heyecanlıyım senin adına çok mutluyum, çok eğleneceğinden ve güzel vakit geçireceğinden eminim. Okula seni ben bırakacağım ve okul bittiğinde seni ben alacağım" gibi bir bilgilendirmeyle çocuğu hazırlıksız bir şeyin içine bir anda dahil etmek yerine, deneyimlemese bile anlatılan ve dinlediği bir şeyin içine sokmak her zaman daha garanti vericidir.
- Ebeveynin kaygı düzeyi de önemli, değil mi?
- Anne ve babanın kaygısının çocuğa geçecek olduğunu ebeveynlerin bilmesi gerekmektedir. Yani bu açıklama yapılırken anne babanın beden dili ve mimikleri, yaşadığı kaygı düzeyi çocuğu etkilemektedir. Rahat ve endişesini kontrol edebilen anne-babalar, süreci daha rahat atlatmaktadır. Bu noktalara dikkat edildiği müddetçe okula uyum ve alışma süreci eğer herhangi başka önemli bir sebep olmadığı takdirde kısa sürede çözüme ulaşır.
Süreçte dikkat edilmesi gereken önemli noktalardan bir diğeri ise anne-baba olarak çocuğun karşısında kararlı durabilmektir. Çocuğun "Bugün gitmesem yarın gitsem" gibi tavırlarının karşısında yumuşak ve izin verici bir tutum ile davranırsak yine aynı şekilde süreci uzatmış oluruz.
- Uyum süreci ne kadar sürerse normal sayabiliriz?
- Bu noktalara dikkat edildiği halde üç haftayı aşkın ve hiç azalmayan bir kaygı ve şiddetli direnç varsa bir uzmandan destek alınması gerekmektedir. Bununla beraber okula gitme saatlerinde karın ağrısı, mide bulantısı gibi psikolojik zeminli bedensel tepkiler söz konusu olabilmektedir. Uyum süreci rahat bir şekilde anlatıldığında bu semptomlar da geçmiş olacaktır. Fakat bu durum üç haftayı aşıyor ise yine bir çocuk psikoloğundan destek alınmalıdır.
Ayrıca okulla ilgili "Okulu sevmiyorum, öğretmenim bana kötü davranıyor veya arkadaşımla bir şey yaşadım ama anlatmak istemiyorum" gibi düşündürücü ve huzursuz edici bilgileri göz ardı etmemeli ve çocukla çok baskıcı bir ilişki kurmamalıyız ki, çocuk anne babaya kendini korkmadan ve kaygılanmadan kendisiyle ilgili bu tip durumları kolayca anlatabilsin. Böyle bir durumda okuldaki sorunu öğretmen ve okul müdürüyle irtibata geçerek çözümlemek gerekmektedir.
EĞİTİMİ ERTELEMEYİN! GEREKİRSE DESTEK ALIN
- Pandemiden dolayı uzun süre evden eğitim alan öğrencilerde de okula uyum sorunu yaşayabilir. Pandemideki gergin ortamda büyüyen çocuklarda okul fobisi gelişebilir mi? Bu durumda hangi belirtiler görülebilir, velilere tavsiyeleriniz neler olur?
- Son olarak okulu erteleme ve ara verme gibi durumlar yaşanan ciddi travmatik bir kayıp veya bir yaşam olayı olmadığı sürece yapılmamalıdır. Bu unsurlara dikkat edildiği halde süreç bir aya yaklaştıysa ve bedensel semptomlar artış gösterip çocuk sessizleşir, durgunlaşırsa eskiden keyif aldığı şeylerden zevk almamaya başlarsa bir çocuk psikoloğundan destek alınması gerekmektedir.
