Osmanlı padişahları sadece haremde ömür tüketmedi. Bir çoğu hattat, şair ve bestekardı.
Cem Karaca, Yavuz Selim ve Şah İsmail'in şiirlerini "Şah mat mı padişah mı?" ismiyle besteledi.
İki Türk hükümdarının, Osmanlı hükümdarı Yavuz Selim ile Safevi hükümdarı Şah İsmail'in mücadelesinin en güzel özetidir bu eser.
"Şirler bile pençe-i kahrımda olurken lerzan/beni bir gözleri ahuya zebun ettin felek" (Yavuz Selim)
Yavuz Sultan Selim’in bir çok şiiri yanında "Elmeded ey ma’den-i nûr-i Hüdâ" naatı da bestelendi.
"kırklar meydanına vardım/gel beri ey can dediler/izzet ile selam verdim/gir işte meydan dediler/kırklar bir yerde durdular/otur deyi yer verdiler/
meydana sofra kurdular/lokmamıza ban dediler"(Şah İsmail)
Büyük Türk ozanlarından sayılan Şah İsmail, "Şah Hata'î" mahlasıyla yazdığı şiirlerle halk arasında derin bir etki bırakmıştır. Yüzlerce şiiri hâlâ türkü ve deyiş olarak söylenir.
Kanuni Sultan Süleyman'ın "Tanrı’nın has kulusun" ve "Nur-i âlemsin" adlı şiirleri tanınan bestelerdendir.
Kanuni'nin Hürrem Sultan’a olan aşkı için "Muhibbi' mahllasıyla yazdığı gazeli de ünlüdür.
Gazelden bir beyit:
Neşatım, işretim, bezmim, çerağım, neyyirim, şem’im/
Turuncu u nar u narencim, benim şem’-i şebistanım
Gazelden ikinci beyit:
Stanbulum, Karaman’ım, diyar-ı milket-i Rum’um/
Bedahşan’ım ve Kıpçağım ve Bağdad’ım, Horasanım
Türkçesi: İstanbul’um, Karaman’ım, Bütün Anadolu ve Rum ülkesindeki diyara bedel sevgilim/
Değerli lal madeninin çıktığı yer olan Bedahşan’ım ve Kıpçağım, Bağdad’ım, Horasan’ım
Kanuni'nin en ünlü beyti:
"halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi
olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi"
Sufi şiirler yazan Sultan Beyazıd'ın ise "Neva Peşrevi" çok ünlüdür.
Bu peşrev, "Padişah Bestekarlar" adlı albümde de yer alıyor.
Sultan Beyzıd'ın dini gazelleri dervişler arasında da yaygın bir biçimde söylenir.
Osmanlı'nın içki ve tütüne savaş açan padişahı olarak bilinen IV Murad'ın ise "Hüseyni Peşrevi" ünlüdür.
Sultan Murad, 'Muradi' ve 'Şah Murad' mahlaslarıyla çok sayıda eser verdi.
I. Mahmud'a ait "Uşşak Peşrev" tanınan bir bestedir. 24 sene tahtta kalan I. Mahmud, 'Sebkati' mahlasıyla şiirler yazdı.
Yeniçeri Ocağı'nı kaldıran Sultan II. Mahmud'un "Hüsnü Olmadan Mağdur" ve "Hicaz Kalender" isimli iki şiiri bestelenmiştir.
II. Mahmud, Arapça'nın yanı sıra Farsça'ya da çok hakimdi.
Şair ve bestekar olan II. Mahmud'un, hat sanatçılığı da ünlüdür.
II. Mahmud'un bir hat çalışması...
Güftesi Sultan Abdülaziz'e ait olan "Ey Nevbahar-ı Hüsn-ü An" sevilen şarkılardandır.
Osmanlı'nın son padişahı olan Sultan Vahdeddin'in ise "Ma'mure Yurdlarımızdan Çıkan Siyah Duman" isimmli şiiri bestelenmiştir.
