İngiltere'nin medya denetleyicisi Ofcom; Netflix, Disney+ ve Amazon Prime Video gibi dijital yayın platformlarını, geleneksel televizyon kanallarıyla benzer kurallara tabi tutacağını açıkladı.
İNGİLTERE'DE DİJİTAL PLATFORMLARA CEZA KESİLEBİLECEK
Türkiye'deki RTÜK benzeri bir yapıda olan ve devlet adına televizyon, radyo ve telekomünikasyon gibi iletişim sektörlerini denetleme ve cezalandırma yetkisi bulunan İletişim Ofisi (Ofcom) dijital platformlara da ceza kesebilecek.
HER PLATFORMU KAPSAYABİLECEK
İngiltere merkezli Guardian gazetesinin haberine göre yeni düzenlemedeki, 2024 Medya Yasası çerçevesinde hayata geçirilecek kurallar, 500 binden fazla izleyiciye sahip her platformu kapsayacak.
TELEVİZYONDAKİ YAYIN İLKELERİNE TABİİ OLACAKLAR
Yeni düzenlemede belirli bir izleyici sayısının üzerinde kullanıcıya ulaşan dijital platformlar, televizyon kanallarının uymak zorunda olduğu yayın ilkelerine tabi olacak. Bu kapsamda içeriklerin 'zararlı, yanıltıcı veya kamuoyunu olumsuz etkileyebilecek' unsurlar içermemesi gerekiyor.
Özellikle haber içeriklerinde doğruluk ve tarafsızlık kriterleri öne çıkarken, çocukların ve hassas grupların korunmasına yönelik kurallar da genişletiliyor. Böylece dijital platformlar ile geleneksel yayıncılar arasındaki düzenleme farkının azaltılması hedefleniyor.
ERİŞİLEBİLİRLİK KONUSUNDA DA SORUMLULUK ALACAKLAR
Yeni çerçeve sadece içerik güvenliğiyle sınırlı kalmayacak. Düzenleme, platformlara erişilebilirlik konusunda da sorumluluk yüklüyor. Altyazı, sesli betimleme ve işaret dili gibi uygulamaların belirli oranlarda sunulması zorunlu hale getiriliyor.
Böylece işitme ve görme engelli kullanıcıların içeriklere daha rahat ulaşması amaçlanıyor. Buna göre içeriklerin en az %80'inin altyazılı, %10'unun sesli betimlemeli ve %5'inin işaret dili seçeneğine sahip olması gerekecek.
Dijital yayın platformlarının, geniş kitleler için birincil izleme alanı haline gelmesi nedeniyle, erişilebilirlik standartlarının televizyonla aynı düzeye çıkarılması planlanıyor.
"DEĞİŞİME HERKES UYUM SAĞLAMALI"
Yeni düzenleme ile ilgili açıklama yapan İngiltere Medya Bakanı Ian Murray, ülkede izleyicilerin canlı televizyon yerine giderek daha fazla isteğe bağlı dijital platformları tercih ettiğine dikkat çekti.
Murray, bu değişime herkesin uyum sağlaması gerektiğini belirterek, yayın platformlarında sunulan geniş içerik yelpazesinden herkesin eşit şekilde yararlanabilmesini hedeflediklerini söyledi.
Murray, Ofcom denetiminde yeni bir erişilebilirlik kural setinin hayata geçirileceğini ifade etti. Düzenlemenin, görme ve işitme engellilere fayda sağlayacağını vurgulayan Bakan, bu sayede izleyicilerin film ve dizilere uzun vadede sorunsuz erişim sağlamasını amaçladıklarını vurguladı.
ŞİKAYET VE CEZA YETKİSİ ARTACAK
Düzenlemeyle birlikte izleyiciler, bu platformlardaki içerikler için doğrudan Ofcom'a şikayette bulunabilecek.
Ofcom, kurallara uymayanlara soruşturma açabilecek ve ihlâl başına 250.000 sterline kadar para cezası veya şirketin İngiltere'deki gelirinin %5'ine kadar yaptırım uygulayabilecek.
OFCOM NEDİR?
Ofcom, Birleşik Krallık'ta televizyon, radyo ve telekomünikasyon gibi iletişim sektörlerini denetlemekle görevli resmi düzenleyici kurum. Radyo ve TV yayınları için içerik standartlarını belirler, tüketici şikayetlerini inceleyebilir ve ihlallerde yaptırım uygulayabilir.
AVRUPA SOSYAL MEDYAYI HİZAYA SOKACAK
İngiltere'nin Ofcom aracılığıyla dijital yayın platformlarını televizyonla aynı denetim çerçevesine alma kararı, Avrupa'da teknoloji devlerine karşı yükselen düzenleme dalgasının yeni bir halkası olarak görülüyor.
Nitekim kıta genelinde sosyal medya şirketlerine yönelik art arda gelen cezalar ve Digital Services Act gibi kapsamlı yasalar, Batı'nın uzun süre savunduğu "sınırsız dijital özgürlük" yaklaşımından geri adım attığını gösteriyor.
BUMERANG BATI'YA DÖNDÜ
Başta Avrupa ülkelerinde olmak üzere dünyanın dört bir yanında, sosyal medyanın yarattığı dezenformasyon, nefret söylemi, çocukların çevrim içi güvenliği ve kişisel verilerin korunması gibi sorunlar tartışılıyor.
Söz konusu platformları 'ifade özgürlüğü' söylemiyle aklamaya ve savunmaya çalışan ülkeler bile artık sosyal medya devlerine karşı cephe almış durumda. Birçok ülke söz konusu platformların hem hukuki olarak hesap vermesini hem de faaliyet gösterdikleri ülkelerde vergi ödemesini talep ediyor.
Sosyal medya devlerinin daha şeffaf olması ve sorumluluk alması için yeni yasa ve yaptırımlara başvuruyorlar. Yani Avrupa ülkeleri sosyal medya siteleri konusunda çark etti diyebiliriz.
Yalan haberi engelleyemiyorlar, gençlerin bağımlı olmasının önüne geçilemiyor ve daha birçok sorunun kaynağında sosyal medyadaki bilgi kirliliği gösteriliyor. İşte bu nedenle de ülkeler ve kurumlar bir bir harekete geçiyor.
CEZA ÜSTÜNE CEZA
Örneğin Almanya'daki rekabet otoritesi, Amazon'a perakendecilere fiyat üst sınırı dayatmasını yasakladı ve rekabet karşıtı davranış gerekçesiyle 59 milyon euroluk geri ödeme talep etti.
İtalya'da Apple'a mobil uygulama pazarındaki baskın konumunu kötüye kullandığı gerekçesiyle 98,6 milyon euro ceza verildi. Ya da Avrupa Komisyonu, WhatsApp'taki yapay zeka özellikleri nedeniyle Meta hakkında bir tekelleşme soruşturması başlattı. Meta'ya Facebook Marketplace uygulamasının kötüye kullanımı nedeniyle 797,72 milyon euro ceza verildi.
TOPLUM BASKILARI SONRASINDA LİDERLER SAVAŞ AÇTI
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron: "Demokrasimizin özünü korumak için sosyal medyanın düzenlenmesinde daha ileri gitmeliyiz. Bot hesaplara ve şeffaf olmayan algoritmalara izin vermeyeceğiz" dedi.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez: "Sosyal medya bir tür Vahşi Batı'ya dönüştü" dedi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz: "Yapay olarak üretilmiş yanlış, sahte haberlerin, yapay olarak üretilmiş filmlerin ve yanlış beyanların sosyal medya aracılığıyla yayılmasına izin vermek istiyor muyuz? Toplumumuzun hem içeride hem dışarıda bu şekilde baltalanmasına, gençlerimizin ve çocuklarımızın bu şekilde tehlikeye atılmasına izin mi vermek istiyoruz?" dedi.
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store: "Çocuklar sosyal medyadaki zararlı içeriklerden korunmalı. Bunun zorlu bir mücadele olduğunu biliyoruz. Çünkü burada baskın güçler var, ancak aynı zamanda siyasetin de gerekli olduğu yer burası" dedi.
VPN'E DE YASAK
Avrupa'da çok sayıda ülke belli bir yaşın altındakilere sosyal medyayı yasaklarken İngiltere bu durumu bir adım öteye taşıdı. İngiliz hükümeti, çocukların kısıtlamalara rağmen sosyal medyada girmek için kullanabileceği VPN servislerini de engellemeyi değerlendiriyor.
TÜRKİYE'DE 'SANSÜR' AVRUPA'DA HAK
Dijital platformların dezenformasyon ve manipülasyon için kritik araç haline gelmesi yasal düzenlemeleri zorunlu hale getiriyor. Birçok ülke dijital platformların oluşturduğu açık tehdide karşı harekete geçerken Türkiye'de uygulandığında genellikle "sansür" olarak nitelendiriliyor.
Avrupa'da ise dijital platformlara karşı yasalar birer birer yürürlüğe giriyor. Avrupa Birliği (AB) 17 Şubat 2024'te tüm AB üye ülkelerinde yürürlüğe giren Dijital Hizmet Yasası (DSA) uygulamaya koydu. Dijital Hizmet Yasası'nda içerik denetimi, yasa dışı içeriğin kaldırılması, dezenformasyonla mücadele, reşit olmayanların korunması, platformların şeffaflığı gibi yükümlülükler öne çıkıyor. İhlaller durumunda ciddi yaptırımlar var. Bazı durumlarda şirketlere global cironun yüzde 6'sı kadar para cezası uygulanabiliyor.
ANNE-BABALAR YALNIZ BIRAKILMAMALI DEVLET DEVREYE GİRMELİ
Avrupa devletlerinde sosyal medya siteleriyle mücadele noktasında "Ebeveynler kendilerini bu savaşta yalnız hissetmemeli, çünkü karşılarında teknoloji devleri var. Bu nedenle devlet devreye girip düzenlemeler getirmeli" yaklaşımı var. Son zamanlarda alınan bazı kararlar şöyle:
FRANSA: 15 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarına erişimini yasaklamaya yönelik yasa tasarısının gelecek haftalarda Senato'da görüşülmesi bekleniyor. Tasarının eylülde, yeni öğretim yılında yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
İSPANYA: 16 yaş altındaki çocuklara sosyal medya erişiminin yasaklanması süreci başladı.
İNGİLTERE: 13 yaş altına tamamen yasak, 13-16 yaşındakilerin kullanması ise ebeveyn ve öğretmen iznine tabi olacak.
İTALYA: 14 yaş altının sosyal medya hesabı oluşturabilmesi için ebeveyn izni gerekli.
NORVEÇ, SLOVENYA VE ÇEKYA: 15 yaşının altındaki çocuklara sosyal medya yasağı getirmeye yönelik yasa tasarıları hazırlanıyor.
KURALA UYMAYAN ŞİRKETİN ERİŞİMİ ENGELLENİYOR
FRANSA: Kurallara uymayan tüm platformların erişimi engellenecek.
İSPANYA: Sosyal medya ve patronlarına karşı cezai suçlamaların da yer aldığı 5 maddelik önlem açıkladılar.
İNGİLTERE: Kurallara uymayan platformlara yıllık cirosunun yüzde 10'una kadar para cezası var.
ALMANYA: Yasa dışı içeriğe karşı bildirim-eylem prosedürlerini işletmeme durumlarında 300 bin avroya kadar idari para cezası var.
İTALYA: İletişim Kurulu hızlı içerik kaldırma kararı alabiliyor.
