İran'da 28 Aralık 2025'te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesi nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın öncülüğünde başlayan gösteriler ülke geneline yayılmıştı.
Başkent Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonucu ülke yönetimi internet erişimini engellemişti.
İRAN'DAKİ PROTESTOLARDA ÖLÜ SAYISI YÜKSELDİ
İran Şehit ve Gaziler Vakfının Adli Tıp Kurumuna dayandırdığı 21 Ocak'taki açıklamasında gösteriler sırasında çıkan olaylarda güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiğini duyurmuştu.
Bu kişilerden 2 bin 427'sinin "silahlı terör grupları" tarafından öldürülen güvenlik güçleri ile sivil vatandaşlar olduğu ifade edilirken 690 kişi hakkında ise bilgi verilmemişti.
İran'da gösteriler son bulmuş olsa da ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), daha fazla vakayı doğruladığını öne sürerek ölü ve gözaltı sayılarını güncellemeye devam ediyor.
HRANA'nın ölü sayısına ilişkin son haberine göre, ülkenin birçok noktasındaki olaylar sonucunda 41 bin 880 kişi gözaltına alındı. Gösterilerde çıkan olaylarda 214 güvenlik görevlisi dahil 6 bin 126 kişi yaşamını yitirdi.
ABD UÇAK GEMİSİ ORTA DOĞU'YA KONUŞLANDI
İran'daki protestolarda yaşamını yitirenlerin sayısı artarken, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), USS Abraham Lincoln (CVN 72) uçak gemisinin Orta Doğu'ya konuşlandığını duyurdu.
CENTCOM'un X sosyal medya platformundaki hesabından, USS Abraham Lincoln (CVN 72) uçak gemisiyle ilgili fotoğraflı paylaşım yapıldı.
Söz konusu paylaşımda, "USS Abraham Lincoln (CVN 72) uçak gemisinde görevli denizciler, 26 Ocak'ta Hint Okyanusu'nda seyir halindeyken rutin bakım çalışmaları yapıyor." ifadelerine yer verildi.
Paylaşımın devamında, uçak gemisinin, "bölgesel güvenlik ve istikrarı desteklemek amacıyla" Orta Doğu'da konuşlandırılmış durumda olduğu belirtildi.
CENTCOM'un paylaşımı, ABD'nin İran'a yönelik yeni bir saldırı hazırlığı yaptığına dair haberlerin uluslararası medyada yer aldığı dönemde yapıldı.
"İRAN'IN YANINDA BÜYÜK BİR DONANMAMIZ VAR"
ABD Başkanı Donald Trump da Axios adlı haber sitesine verdiği röportajda, İran ve USS Abraham Lincoln uçak gemisi hakkında açıklamalarda bulundu.
Trump, İran'daki durumun değişken olduğunu ifade etti. Abraham Lincoln uçak gemisi ve beraberindeki filonun Orta Doğu'ya konuşlandırıldığını hatırlatan Trump, "İran'ın yanında büyük bir donanmamız var. Venezuela'dakinden daha büyük" ifadelerini kullandı.
"ANLAŞMA YAPMAK İSTİYORLAR"
İran'ın müzakere talebinde bulunduğunu belirten Trump, "Anlaşma yapmak istiyorlar. Bunu biliyorum. Birçok kez aradılar. Konuşmak istiyorlar" dedi. İran ile ilgili muhtemel senaryolar konusunda detay vermekten kaçınan Trump, ulusal güvenlik ekibi tarafından kendisine sunulan seçenekler hakkında da yorum yapmadı.
Adını gizli tutan ABD'li üst düzey bir yetkili ise Trump'ın Axios'a verdiği röportajın ardından yaptığı açıklamada, Beyaz Saray'ın İran ile müzakereye açık olduğunu vurguladı. ABD'nin anlaşma şartlarının geçen yıl İran'a birçok kez iletildiğini hatırlatan yetkili, "Eğer bizimle iletişime geçmek istiyorlarsa ve şartların ne olduğunu biliyorlarsa, o zaman görüşme yaparız" dedi.
KRİTİK RAPOR TRUMP'IN ELİNE ULAŞTI
Öte yandan, The New York Times'ın (NYT) ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde, Washington yönetiminin İran'daki iç siyasi tabloyu yakından izlediği aktarıldı.
ABD'Yİ HAREKETE GEÇİREN DETAYLAR
Habere göre, ABD Başkanı Donald Trump'a sunulan çok sayıda istihbarat raporunda, İran yönetiminin mevcut konumunun zayıfladığı değerlendirmesi yapıldı. Söz konusu raporlarda, İran hükümetinin iktidar üzerindeki hakimiyetinin, 1979'daki devrimden bu yana en kırılgan dönemlerinden birini yaşadığı ifade edildi.
NYT'nin haberinde, özellikle geçen yılın sonlarında başlayan ve ülkenin farklı bölgelerine yayılan protestoların, İran yönetiminin güçlü olduğunu düşündüğü toplumsal tabanlarda dahi ciddi sarsıntılara yol açtığı vurgulandı.
Protestoların şu aşamada durulmuş görünmesine rağmen, İran ekonomisinin tarihsel olarak zayıf bir noktada olduğu ve yönetimin halkın yaşadığı ekonomik sıkıntılara kalıcı çözümler üretmekte zorlandığı kaydedildi.
ABD istihbarat raporlarında, İran yönetiminin protestolar karşısında başvurduğu sert güvenlik önlemlerinin, hükümete yönelik toplumsal tepkiyi daha da derinleştirdiğine dikkat çekildi. Haberde, bu durumun ülke içindeki siyasi kırılganlığı artırdığı ve yönetimi uzun vadede daha zor bir tabloyla karşı karşıya bırakabileceği değerlendirmelerine yer verildi.
WASHİNGTON'DA ÇEŞİTLİ SENARYOLAR KONUŞULUYOR
NYT'ye konuşan kaynaklar, ABD ordusunun bölgedeki askeri varlığını artırmasına rağmen, Trump yönetiminin İran'a yönelik atacağı somut adımlar konusunda henüz net bir karar almadığını aktardı.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt'in açıklamasına da yer verilen haberde, Trump'ın İran'daki gelişmeler hakkında düzenli olarak bilgilendirildiği ve sürecin yakından takip edildiği ifade edildi.
Haberde ayrıca, Trump'ın İran'daki protestoların şiddetle bastırılmasına ilişkin olarak zaman zaman askeri müdahale tehdidinde bulunduğu, ancak yönetim içinde bu tür bir adımın olası sonuçları konusunda görüş ayrılıkları yaşandığı belirtildi.
Bazı üst düzey danışmanların daha geniş kapsamlı bir baskı veya askeri seçeneği gündemde tuttuğu, ancak doğrudan bir saldırının bölgesel sonuçlarının tartışmalı olduğu aktarıldı.
ABD ORDUSU YÜKSEK ALARM SEVİYESİNDE
NYT, ABD'nin bölgedeki askeri hazırlıklarının, yalnızca İran'a yönelik olası bir adımı değil, aynı zamanda olası misillemelere karşı ABD askerlerinin korunmasını da hedeflediğine dikkat çekti.
Bu kapsamda uçak gemileri, savaş gemileri, hava savunma sistemleri ve uzun menzilli bombardıman uçaklarının yüksek alarm seviyesinde tutulduğu ifade edildi.
Haberde, Washington'un İran'la ilgili süreci İsrail başta olmak üzere bölgedeki müttefikleriyle koordinasyon içinde yürüttüğü, Irak, Körfez ülkeleri ve İsrail'le temasların yoğunlaştığı bilgisi de paylaşıldı.
