İran ile ABD arasında, İsviçre'nin Cenevre şehrinde yürütülen nükleer konulu dolaylı müzakerelerin ikinci turu dün sona ermişti.
"GÖRÜŞMELER İLERLEYEN GÜNLERDE DEVAM EDECEK"
İran resmi haber ajansı IRNA'nın haberine göre, Umman'ın aracılığında Cenevre'de yapılan ve yaklaşık üç buçuk saat süren İran-ABD arasındaki dolaylı nükleer görüşmelerde bazı konularda anlaşmaya varıldı.
Tarafların anlaşmaya varılan konuların detaylarını görüşmek üzere ülkelerine dönmesi ve ilerleyen günlerde yeniden bir araya gelmesinin kararlaştırıldığı aktarıldı.
"ANLAŞMA YOLUNA GİRİLDİ"
Müzakerelerin ikinci turunun sona ermesinin ardından İran tarafından ılımlı açıklamalar geldi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, müzakereler sonrası İran devlet televizyonuna açıklama yaptı.
Bu müzakere turunda oldukça ciddi konuların ele alındığını ancak özellikle teknik konularda daha yapıcı bir atmosfer oluştuğunu aktaran Arakçi, "Bundan sonra izleyeceğimiz yol ve muhtemel bir anlaşmanın metnine gireceğimiz bir dizi ilke üzerinde genel bir anlaşmaya vardık. İki tarafın olası bir anlaşmanın metinleri üzerinde çalışması, metinleri karşılıklı olarak paylaşması ve üçüncü tur görüşmeler için başka bir tarih belirlemesi konusunda mutabık kalındı." diye konuştu.
Bundan sonraki süreçte ne yapılması gerektiği konusunda daha net bir tablonun ortaya çıktığını söyleyen Arakçi, "Bu, hızlı bir şekilde anlaşmaya varabileceğimiz anlamına gelmiyor ancak en azından yola girilmiş oldu. Bunun en kısa sürede tamamlanmasını umuyoruz ve bunun için yeterli zaman ayırmaya hazırız ancak metin taslağı hazırlamaya gelince iş biraz daha zor ve detaylı hale geliyor. Son görüşmeye kıyasla iyi bir ilerleme kaydedildi ve şimdi önümüzde net bir yol var ki bence bu olumlu." ifadelerini kullandı.
"NÜKLEER SİLAH PEŞİNDE DEĞİLİZ"
İran basınına göre, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da üç sivil toplum aktivisti ile gerçekleştirdiği mülakatta, İran'ın nükleer programına dair değerlendirmelerde bulundu.
Pezeşkiyan, İran lideri Ali Hamaney'in fetvası ve inançları gereği nükleer silah peşinde koşmadıklarını vurgulayarak, "Hiçbir şekilde nükleer silah peşinde değiliz ve bunu doğrulamaya hazırız. Ancak sağlık, tarım, sanayi gibi barışçıl alanlarda kullanılan nükleer sanayiden vazgeçmeyi kabul etmiyoruz." ifadesini kullandı.
"TARTIŞILACAK ÇOK FAZLA AYRINTI VAR"
Müzakerelerin sona ermesinin ardından ABD tarafından da ise temkinli açıklamalar geldi.
Adı açıklanmayan bir Beyaz Saray yetkilisi, Anadolu Ajansı'na (AA) verdiği bilgide, "İlerleme kaydedildi, ancak görüşülmesi gereken hala çok sayıda ayrıntı bulunuyor. İranlılar, pozisyonlarımızdaki bazı farklılıkları gidermeye yönelik ayrıntılı önerilerle önümüzdeki iki hafta içinde geri döneceklerini belirtti." ifadelerini kullandı.
"TAHRAN KIRMIZI ÇİZGİLERİ KABUL ETMEYE HAZIR DEĞİL"
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de Fox News'e Cenevre'de yapılan İran müzakereleri konusunda değerlendirmelerde bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile görüşmeler konusunda "birçok seçeneği" olduğunu belirten Vance, "Çok güçlü bir ordumuz var. Başkan bunu kullanmaya istekli olduğunu gösterdi. Ayrıca olağanüstü bir diplomatik ekibi de var. Bunu da kullanmaya istekli olduğunu gösterdi." dedi.
Vance, ABD'nin belli kırmızı çizgileri olduğunu, öncelikli olarak İran'ın nükleer silah edinmesini istemediklerini belirterek, "Eğer İran nükleer silah edinirse, onlardan sonra nükleer silah edinmeyi isteyecek birçok rejim daha var, bunlardan bazıları dostane, bazıları o kadar dostane değil." dedi.
Böyle bir durumun ABD halkı için felaket olacağını kaydeden Vance, Trump'ın bunu önlemeye çalıştığını savundu.
Vance, "Şimdi, Başkan'ın da söylediği gibi, bunu diplomatik bir müzakere yoluyla çözmeyi çok isteriz, ancak Başkan'ın masada tüm seçenekleri duruyor." diye konuştu.
Gerçekleştirilen görüşmelerin "bazı açılardan iyi gittiğini" belirten Vance, "Ancak İranlıların Trump'ın belirlediği bazı kırmızı çizgileri henüz kabul etmeye hazır olmadığı açık. Bu yüzden çalışmaya devam edeceğiz. Ancak elbette, Başkan diplomasinin sonuna gelindiğini söyleme yetkisini saklı tutuyor. Umuyoruz ki o noktaya ulaşmayız, ama bunu yapıp yapmayacağı Başkan'ın kararı olacak." değerlendirmesinde bulundu.
TRUMP DİPLOMASİYİ NE KADAR SÜRDÜRECEK?
Öte yandan, ABD merkezli yayın kuruluşu CNN, Cenevre'deki dolaylı temasların ardından yayımladığı analizde, müzakerelerin sürmesine rağmen Washington'da sabrın sınırsız olmadığına dikkat çekti.
Haberde, üç buçuk saat süren dolaylı görüşmelerde tarafların "konuşmaya devam etme" konusunda uzlaştığı ancak tam olarak hangi başlıkların müzakere edildiğinin netleşmediği vurgulandı.
İran tarafı "yol gösterici ilkeler üzerinde mutabakata varıldığını" belirtirken, ABD'li yetkililer "hala çok sayıda ayrıntının görüşülmesi gerektiğini" ifade ediyor.
CNN'e göre Washington'da asıl soru, Trump'ın diplomasiye ne kadar süre tanıyacağı.
Haberde, Trump'ın bir yandan müzakerelere izin verirken diğer yandan İran'ın "zaman kazanmaya çalışabileceği" yönündeki uyarıları dikkate aldığı belirtiliyor.
Trump, düşüncelerine aşina olan kişilere göre, "zaman kazanmak isteyen" İran tarafından "oynatılmaktan" endişe duyuyor.
ASKERİ BASKI İLE DİPLOMASİ PARALEL İLERLİYOR
CNN'in haberinde, diplomatik sürecin ABD'nin bölgeye yönelik askeri yığınağıyla eş zamanlı ilerlediğine dikkat çekildi.
Trump yönetiminin Orta Doğu'ya ek askeri unsurlar sevk ettiği, dünyanın en büyük uçak gemilerinden biri olan USS Gerald R. Ford'un bölgeye doğru hareket ettiği hatırlatıldı. Bu sevkiyatın, müzakere masasında baskıyı artırma amacı taşıdığı yorumuna yer verildi.
İran'ın ise görüşmeler sürerken Hürmüz Boğazı'nda füze ve deniz unsurlarıyla tatbikat gerçekleştirmesi, bölgesel tansiyonu düşürmek yerine artıran bir mesaj olarak değerlendirildi.
MÜZAKERELERİN KADERİNİ BELİRLEYECEK KIRILMA NOKTASI
Haberde, tarafların henüz hangi kapsamda bir anlaşma hedeflediği konusunda netlik bulunmadığına işaret edildi.
Tahran yönetimi yalnızca nükleer programın ve yaptırımların kaldırılmasının konuşulmasını isterken; Washington'daki bazı isimler ve İsrail, balistik füze programı ile İran'ın bölgedeki vekil güçlere desteğinin de anlaşmaya dahil edilmesini savunuyor.
Trump'ın hafta sonu yaptığı "ABD hiçbir şekilde zenginleştirme istemiyor" açıklaması ise en büyük pürüz olarak öne çıkıyor. İran uzun yıllardır uranyum zenginleştirmenin egemenlik hakkı olduğunu savunuyor. CNN'e göre bu başlık, müzakerelerin kaderini belirleyecek temel kırılma noktası olabilir.
CNN'e göre, tüm bu tablo, tarafların masadan kalkmadığını ancak nihai bir uzlaşmaya henüz uzak olduğunu gösteriyor. Diplomasi ile askeri baskının eş zamanlı yürütüldüğü bu süreçte, önümüzdeki iki hafta içinde İran'ın sunacağı ayrıntılı öneriler, müzakerelerin yönünü belirleyebilir.
