Fosil kayıtlarına göre insanlar 60 bin yıl öncesinden günümüze tıbbi bitkileri kullanmaktadırlar. İnsanlık tarihinin ilk günlerinden beri sağlık koruyucu temel ürünler olarak yaygın şekilde kullanılan tıbbi bitkilerin uluslararası ticaretteki önemi giderek artmaktadır. Türkiye'nin ekolojik özellikleri çok sayıda tıbbi ve aromatik bitkinin üretilmesine uygundur. Yapılan bir araştırmada Türkiye'de 8000-9000 arasında tıbbi ve aromatik bitki türünün olduğu bilinmektedir. Bitkisel tedavi bugüne kadar Türkiye'de aktarlar tarafından ve geleneksel bilgilerle yürütülmüştür.
Gebelikte bir takım fizyolojik değişiklikler meydana gelir, en sık olanları da hamilelikte sabah bulantısı %70, uykusuzluk %66-94, mide yanması %30-50, kabızlık %11-38, ayak bileği ödemi %12, anemi %14 (52 3. trimesterde) idrar yolu enfeksiyonu %1-13. (Gebelikte bitkisel ilaç kullanımı değişkendir.( %7-%55 arasında). Hamilelikte bitkisel ürün kullanımı hamilelikle ilişkili sebeplere dayanabildiği gibi,(mide bulantısı, kusma, reflü, vajinal enfeksiyon, beslenme gibi) hamilelikle alakası olmayan sebeplere de dayanabilir. Soğuk algınlığı, solunum hastalıkları cilt hastalıkları gibi.
Gebelikte bitkisel ilaç kullanımı değişkendir. ( %7-%55 arasında). Hamilelikte bitkisel ürün kullanımı hamilelikle ilişkili sebeplere dayanabildiği gibi,(mide bulantısı, kusma, reflü, vajinal enfeksiyon, beslenme gibi) hamilelikle alakası olmayan sebeplere de dayanabilir. Soğuk algınlığı, solunum hastalıkları cilt hastalıkları gibi.
İşte gebelikte sık kullanılan bitkisel ürünler ve özellikleri:
Zencefil
Hamilelik döneminin en popüler bitkisi olan zencefil, sabah bulantıları için kullanılır. Zencefilin kandaki pıhtılaşmayı önleyici etkisi olduğundan, bunun kanamayı hızlandırarak zararlı olabilme potansiyeli vardır. İlk 3 ay içinde, günde 1 gram veya daha az zencefil alımının anneye ve fetüse bir zararı veya yan etkisi bulunmamıştır. Zencefil bugün birçok ülkede birçok yiyecek ve içeceğin içerisinde bulunur; ancak miktarları çok düşük olduğu için herhangi bir risk oluşturmaz.
Sarımsak
Tedavi olarak sarımsak kullanımı ve yemek olarak kullanım farklıdır; bitkisel ürünlerde yemeklere konulana göre çok yüksek dozlarda bulunmaktadır. İlk önce antimikrobiyal ve bağışıklık güçlendirici olarak kullanılmıştır.Daha sonraları kalp hastalıklarının tedavisinde yüksek kolesterolün düşürülmesinde ve trombosit agregasyonunu azaltmada kullanılmıştır.Mantık olarak düşünüldüğünde sarımsak normal doğum veya sezaryen doğumda aşırı kanamaya yol açabilir.
Yeşil Çay
Yeşil çay kan şekeri regülasyonu, kolesterol, kan basıncı düzeylerinin ayarlanmasına katkıda bulunur. Ayrıca vücudun metabolik hızını arttırır doğal bir enerji kaynağı sağlayarak insanın enerjik hissetmesini sağlar. Bu bir avantaj olduğu için hamile kadının ruh halinin stabilize tutulmasına katkı sağlayabilir. Yeşil çay kahveye göre %30-60 daha az kafein içerir bu yüzden ölçülü bir şekilde tavsiye edilebilir. Sunulan bir endişede yeşil çayın bebeğin sağlıklı gelişimi için gerekli olan folat azalmasına öncülük etmesi. Ayrıca aşırı yeşil çay tüketimi demir ve kalsiyum gerektiren süreçlere karşı durabilir. Öte yandan, ölçülü miktarda yeşil çay bağışıklık sisteminin inşa edilmesini ayakta tutar ve hamilelik süresince bulaşıcı hastalık ve kanser gibi hastalıkların daha başlanmadan önlenmesine yardım eder.
Nane
Nane antik çağlardan beri hamilelik süresince gastrointestinal bozukluklar, soğuk algınlığı ve solunum sıkıntıları, kas ağrısı, baş ağrısı ve gebelik dönemindeki nevralji tedavisinde kullanılmaktadır. Nanenin bu faydası uçucu yağ bileşiklerinin sindirim sistemini döşeyen düz kasları rahatlatmasından gelmektedir. Bu hücreler aşırı aktif hale geldiğinde hazımsızlık sindirim güçlüğü safra kesesi hastalıkları ve irritabl barsak sendromunun tedavisine katkısı olabilir. Ve birçok araştırma göstermiştir ki nane özü iritabl barsak sendromu semptomlarını hafifletmektedir. Diğer araştırmalar göstermiştir ki mentol ve nana yağıyla ilişkili bileşenler safra taşını parçalamaya yardımcı oluyor ancak bu aylarca sürebilir. Nane yağının iyi çalışması için düşük yağ içerikli diyet, kilo vermek ve düzenli egzersiz şarttır. 300 adet tıbbi olmayan kaynaktan sadece 7'si hamilelikte nane kullanımını güvensiz bulmuştur. Ancak tıbbi bilimsel kaynaklarda da güvenli olduğunu yada olmadığını gösteren bir rapor yada kaynak yoktur. Nane yapraklarının ve yağının normal gıda miktarında tüketildiğinde güvenli olduğuna inanlıyor. Uyarılan bulantıya karşı tedavide başarılı olmuştur.
Ahududu Yaprağı
Genelde rahimi bebeğin doğumuna hazırlamak için kullanılır. Yüksek kalsiyum ve demir içeriği için kullanılır. Tablet şurup veya çay olarak tüketilmektedir. Hamileliğin erken döneminde üreticinin tavsiyesinden fazla alınması durumunda erken doğum ve düşüğe neden olabilir. Ebelerin genel tavsiyesi 37. Haftadan sonra kullanılması.
Ginseng
Ginseng isimli bitki; yüzyıllardır diyabet, yaşlılığı durdurmak ve vücut direncini artırmak amacıyla kullanılıyor. Ginseng (ren shell) bitkisinin kökü, erkeğin vücuduna benzediği için 'erkeğin kökü' anlamına geliyor. Bu şifalı bitki her yıl sadece bir yumru verdiği için fiyatı da oldukça pahalıdır. Bu yüzden piyasada satılan ginseng ürünlerinin saflığı bozulmuş ve dozu seyreltilmiştir. Genelde depresyon ve ''senin hasta hissettiren her şey için'' mottosuyla satılmakta ve kullanılmaktadır. Şurup çay tablet ve bütün kök olarak kullanılmaktadır. Genelde Kuzey Amerika da kullanılmaktadır. Vücudun hastalığa karşı neye ihtiyacı varsa onu desteklediğini güçlendirdiğini düşünerek kullanıyorlar. Çok küçük miktarları bile kanamaya ödeme ve artmış anksiyeteye neden olabilir. Sezaryenden 2 hafta ve öncesinde alındığın da göğüslerde hassasiyet ve vajinal kanamaya yol açabilir. Ginseng i reçete edenler ve bunun kullanımını tavsiye edenler şunu bilmelidir ki bu bitkinin kullanımını destekleyen hiçbir çalışma yoktur.
Sarı Kantaron Otu
Kılıç otu, Mayasıl otu ve Kılıçkıran olarak da bilinir. (18).Öncelikle hafif depresyon için kullanılmıştır. Bir hasta depresyon için bunu kullandığı zaman etkili olması için 6 hafta geçmesi gerekmektedir. Şiddetli depresyon ve intihara meyilli insanlar için etkili değildir. Tam aksine bu ilaç kullanılıp birden durduğu zaman depresyonu daha derinleştirebilir ve intihara sevk edebilir. Böylece anne ve çocuğun hayatını tehlikeye sokabilir.
Gingko
Ginkgo kavrama ve hafıza yeteneğinin geliştirilmesi için en yaygın kullanılan bitkidir. Ayrıca kanama zamanını arttırma riski potansiyeli yüksektir özellikle de aspirin ve ibuprofen ile kullanıldığında bu risk birkaç katına çıkar.
Tüm bu ürünlerin faydaları bir yana, gebelik gibi özel bir süreçte hangi bitkinin hangi dozunun gebeliğin hangi döneminde ne gibi etkilerinin olduğu hala belirsizliğini korumaktadır. Eğer kendinizi ve bebeğinizi düşünüyorsanız hamile olduğunuzu öğrendiğiniz andan itibaren bu tür ürünlerin kullanımını kesiniz ve doktorunuza ve diyetisyeninize danışmadan içeriğini/etkilerini bilmediğiniz hiçbir ürünü tüketmeyiniz.