Bebeğim ve biz dergisi "Hamilelikte merak edilen sorular"ın cevaplarını yayınladı. Biz de sizler için Op. Dr. Seval Taşdemir'in cevapladığı soruların bir kısmını derledik.
Hamile olduğumu düşünüyorum, hamileliğin belirtileri nelerdir?
Hamileliğin en önemli belirtisi regl gecikmesidir. Fakat her kadın düzenli regl kanaması yaşamıyor olabilir. Regl kanamaları; hastalıklar, mevsimsel değişiklikler ve stresten etkilendiği için diğer belirtilerin de görülmesi gerekir. En sık gözlenen belirtiler; ağrılı göğüsler, yorgunluk hissi, mide bulantısı, diğer mide şikayetleri, sık sık idrara çıkma isteği ve karında şişkinlik hissidir. Bazı hamilelik belirtileri hamile olma olasılığınızın bulunduğunu, bazıları ise bu olasılığın yüksek olduğunu akla getirir. Hiçbir erken belirti hamileliğin kesin işareti değildir. Aslında hamileliği kesin kanıtlayan ilk belirti bebeğinizin kalp atışlarıdır ki bu da ultrason ile yaklaşık 10-12’ inci haftalar arasında duyulabilir.
Altı ay önce doğum yapmama rağmen tekrar hamile olduğumu fark ettim. İkinci bebek sahibi olmak için çok mu erken?
Hamilelik ve doğumdan sonra vücudun eski haline dönmesi zaman alır. Bebeğinizi emziriyorsanız regl dönemleriniz doğumdan 6 hafta sonra başlayabilir ve tekrar hamile kalabilirsiniz. Doğumdan 6 ay sonra tekrar hamile kalmak size fiziksel bir zarar vermez, fakat psikolojik açıdan hamileliklerin arasının en az 2 yıl olması önerilir.
Regl günüm üç hafta gecikmesine rağmen doktorum 8 haftalık hamile olduğumu söylüyor. Bu nasıl olur?
Doktorunuz son regl tarihini referans alarak hamileliğinizin haftasını hesaplar ve yaklaşık doğum tarihini belirler. Döllenme ve hamilelik, son regl tarihinizden 2 hafta sonrasına denk gelen günlerdeki yumurtlama döneminde gerçekleşir. Buna rağmen kolaylık ve doğru olması açısından hamilelik haftası hesaplanmasında son regl tarihi kullanılır.
Bebeğin cinsiyeti nasıl belirlenir?
Bebeğin cinsiyeti, döllenme esnasında genetik olarak belirlenir. Kadınlar 2 tane X cinsiyet kromozomu, erkekler ise bir tane X bir tane de Y cinsiyet kromozomu taşır. Eğer yumurtayı döllemeyi başaran sperm X kromozomu taşıyorsa bebek kız, Y kromozomu taşıyorsa bebek erkek olur.
Sekiz haftalık hamileyim ve çok sık başım ağrıyor, ne yapmalıyım?
Hamileliğin ilk 16 haftasında, kan damarlarında genişleme ve baş ağrısı görülür. Stresten kaynaklanan sızı, beyin bölgesindeki kasların kasılmasını artırır ve anne adayı kendisini sürekli yorgun hisseder. Bu ağrıların bir kısmı dinlenme ile geçer. Baş ağrıları genellikle hamileliğin 3. ve 4. ayında kaybolur. Eğer ağrılarınız devam ederse, bu durumda burunda iltihaplanma, yüksek tansiyon ya da altta yatan başka bir neden olup olmadığı araştırılmalıdır.
Tahmini doğum tarihi nasıl hesaplanır?
Hamilelik son regl tarihinden itibaren 40 haftadır. Son regl tarihine 7 gün ekleyip 3 ay geri gidildiğinde tahmini doğum tarihi bulunabilir; son regl tarihi 5 Mart 2001 olan bir hamilenin, tahmini doğum tarihi 12 Aralık 2001’dir.
Hiç uyuyamıyorum, geceleri sürekli uyanıyorum, bu hep böyle mi devam edecek?
Sık idrara çıkmak, uykusuzluk nedenlerinin başında gelir. Ayrıca bebeğiniz ve rahminiz büyüdükçe rahat uyku pozisyonu bulmakta zorlanabilirsiniz. Eğer hamilelik öncesi sırtüstü ya da yüzükoyun yatıyorsanız, yan dönüp uykuya dalmak sizin için zor olabilir. Ayrıca kilonuz arttıkça uyurken pozisyon değiştirmeniz güçleşir. Bu durumda verimli bir uyku uyuyamazsınız. Bir de kramplar, mide yanması ve nefes darlığı gibi etkenler de uykuya dalmayı zorlaştırır.
Saçımı boyatmak istiyorum. Boyanın bebeğime bir zararı olur mu?
Hamileliğin ilk 3 ayında annenin maruz kaldığı zararlı etkiler, bebeği diğer aylara göre daha çok etkiler. Örneğin; izotretinoin içerikli sivilce ilaçları doğumsal anomalilere neden olur. Saçları ilk 3 aydan sonra, bitkisel boyalarla boyatmak gerekir.
Hamilelik bulantılarının sebebi nedir?
Sebep, tam olarak bilinmemektedir. Bulantı daha çok sabahları açken görülür, daha az sıklıkla akşamları da olabilir. Ağır vakalarda bulantı ve kusmalar gün boyunca devam eder. Tüm sosyoekonomik seviyedeki insanları etkiler, her seviyedeki hamilede görülebilir. Ancak ilk hamileliklerde daha sık görülür. Bulantı-kusma varsa; düşük, anne karnında bebek ölümü, düşük doğum ağırlığı ve erken doğum riski azalmaktadır. Bulantı, bebeğin yaşadığına dair bir işarettir. Hamileliğe bağlı kusmalar; özellikle et, balık, yumurta tüketiminin daha fazla olduğu toplumlarda daha sık görülür. Hamilelerde değişen metabolik ve hormonal faktörler, hamileliğe bağlı bulantı ve kusmaları tetikler. Bazı mide hastalıkları, safra kesesi hastalıkları, bazı tiroit hastalıkları da bulantı ve kusmaları artırır.
Aşırı bulantı ve kusma yaşamanın ne gibi zararı olabilir?
Kilo kaybı, susuzluk, asidoz, kusmaya bağlı kas güçsüzlüğü, istemsiz kasılmalar, pıhtılaşma bozuklukları ve psikolojik bozukluklar olabilir. Aşırı kusmaya bağlı çok nadiren yemek borusunun yırtılması, bazı beyin hasarları, karaciğer ve böbrek yetmezlikleri de görülebilir. Böyle bir durumda hemen doktorunuza haber verin.
Bulantılarımın bir tedavisi var mı?
Bulantı yapabilecek sebepler araştırıldıktan sonra hamileliğe bağlı kusmalar eğer hafifse tedavi edilmeyebilir. Tedavide önce diyet ayarlanır. Tuzlu gıdalar, kuru ve katı gıdalar, nişasta ve tavuk eti bulantıları bastırabilir. Mide boşalmasını geciktiren yağlı ve lifli gıdalar kısıtlanmalıdır. Gazlı içeceklerden kaçınmak gerekir. B6 vitamini kullanımı bulantıyı azaltabilir. Zencefil kullanımının bulantıları azalttığına dair bilgiler de vardır. Aşırı durumlarda sıvı-elektrolit tedavisi ile kaybedilen elektrolitler yerine konulabilir. Bulantıyı azaltıcı ilaçlar yararlı olabilir. Bu tedaviler cevap vermezse, aşırı bulantılar devam ederse ve hamilenin genel durumu bozulursa hastaneye yatırarak da tedavi edilebilir.
Sigara içmek hamileliğimi nasıl etkiler?
Sigara bebeğin oksijenlenmesini azaltarak büyüme geriliğine ve erken doğuma neden olur. Bebeğinizin sağlıklı olması için hamilelik döneminde sigarayı mutlaka bırakmanız gerekir.
Sigaranın hamileliğe olumsuz etkileri şunlardır:
-Sigara erken doğum riskini arttır.
-Sigara düşük riskini arttırır.
-Sigara yarık damak gibi bazı doğumsal anomalilerin görülme riskini arttırır.
-Sigara düşük doğum ağrılığı görülme oranlarını yüzde 30 arttırır.
-Sigara anne karnında bebek ölüm riskini arttırır.
-Sigara çocukta ileri dönemlerde astım ve benzeri kronik hastalıkların görülme
riskini arttırır.
-Sigara çocuğun ileriki yaşamında öğrenme yeteneğinde azalmaya neden
olur.
-Sigara çocuğun hiperaktif olmasına neden olabilir.
Hamilelik testim pozitif fakat regl günlerim çok düzensiz. Böyle bir durumda, yaklaşık doğum tarihini nasıl hesaplarım?
Regl dönemleri düzensiz olan hastalarda yumurtlama ve döllenmenin ne zaman olduğunu tahmin etmek zordur. Hamileliğin büyüklüğü ve tahmini doğum tarihi son regl tarihine göre değil de ultrasonografik ölçümlere göre belirlenir.
İlk ultrasonografi ne zaman yapılmalı?
Beklenen regl günü geçtikten yaklaşık iki hafta sonra hamilelik ultrasonografik olarak tespit edilir ve bebeğin gelişimi izlenir. Genel olarak, hasta doktoruna geldiği ilk muayenesinde ultrasona alınmasında fayda vardır. Ancak ilk ultrason muayenesi, amacına uygun olarak hastaya göre değişiklik gösterebilir. Daha sonra fetüsün gestasyonel yaşa uygunluğunu görmek için en doğru zaman ilk trimester (ilk 3 aylık dönem) iken, doğuştan gelen anomalilerin saptanması 18-22. haftalar arasıdır. Çünkü hamileliğin orta döneminde organların gelişimi tamamlanmış ve anatomik oluşumlar doğru değerlendirme için uygun büyüklüğe ulaşmıştır.
Bebeğimin kalp atışlarını duymaya ne zaman başlayacağım?
Bir anne adayı için bebeğinin kalp atışlarını duyabilmek belki de hayatında yaşadığı en heyecanlı anlardan biridir. Her anne bebeğinin ilk kalp atışını duymak için sabırsızlanır. Karnındaki bebeğiyle bir nevi ilk tanışma gerçekleşecektir. Anne adayları bugün diğerlerine oranla biraz daha heyecanlıdır. Bebeğin kalp atışları 10-12. haftalar arasında duyulmaya başlanır. Bebeğinizin kalp atışlarını doktorunuz Doppler cihazı veya Doppler ultrasonografi ile size dinletebilir. Bebeğin ilk kalp atışını dinleteceğim zaman ben özellikle baba adaylarının da anne adaylarının yanında olmasına önem veriyorum.
Düşükte hemen doktoruma mı başvurmalıyım, yoksa acil servise mi gitmeliyim?
Öncelikle kendi doktorunuza başvurmanız daha iyi olur. Çünkü sizin hamilelik öykünüzü kendi doktorunuz daha iyi bilir. Vajinal kanama ile hastaneye gelen hamilelerde son regl tarihi ve ultrasonografi ile hamilelik yaşı tespit edilir. Hamilelik kesesinin normal olup olmadığını, embriyonun varlığı ve kalp atışının devam edip etmediği ultrason ile bakılarak sonuca varılır. Annenin genel muayenesi yapıldıktan sonra kanama miktarı, rahim ağzında açıklık olup olmadığı ve vajina içinde hamileliğe ait parça olup olmadığı kontrol edilir. Gerekirse kürtaj veya istirahat ile takip kararı alınarak anne adayı gözlem altında tutulur.
Kısırlık ve tekrarlayan düşük arasında bir ilişki var mı?
İlk hamileliğini yaşayan kadınların düşük yapma ihtimalinin, diğerleri ile karşılaştırıldığında üç kat daha fazla olduğu görülmüştür. Kısırlık vakalarının yüzde 3-5’i tekrarlayan düşüklere bağlıdır. Benzer şekilde düşük yapan kadınlar arasında kısırlık, genel toplumla karşılaştırıldığında iki kat daha fazladır. Eğer düşükler beklenen regl döneminden önce oluyorsa kadın kendini kısır zannederek doktora başvurabilir.
Hamilelikte cinsel ilişki düşüğe neden olur mu?
Menideki prostoglandin adı verilen maddeler, rahimde kasılmaları başlatarak düşüklere neden olabilir. Düşük tehdidi olan kişilerin durumlarını doktorlarına danışmaları ve gerekirse kondom kullanarak ilişki kurmaları önerilebilir.
Düşük yaptığım halde hamilelik testim pozitif çıktı. Böyle bir şey mümkün mü?
Düşük yapıyor olmanıza rağmen, hamileliğe bağlı hormonlar bir süre daha kan düzeylerini koruyacağı için hamilelik testiniz pozitif olabilir. Bir süre sonra, testin negatifleşmesi gerekir. Eğer uzun bir süre geçmesine rağmen testiniz hala pozitifse doktorunuza başvurun. Mol hamilelik diye adlandırılan bir hastalık olabilir. Bu amaçla tedavi ve takiplerinizin yapılması gerekir.
Tekrarlayan düşükler tam olarak nedir?
Yirminci hamilelik haftası öncesi ve bebeğin ağırlığı 500 grama ulaşmadan gerçekleşen 2 veya daha fazla sayıdaki düşüğe, tekrarlayan düşük denir. Hamileliğin en sık görülen komplikasyonu düşüktür. Birçok kadın çok erken dönemde düşük yaptığından, düşüğü ağır bir menstrual kanama zannederek fark edemeyebilir. Hamileliklerin yüzde 20’si düşükle sonlanır. Bu durum üreme çağındaki çiftlerin yüzde 5’inde infertilite nedenidir.
Aldığım vitaminler kusmama neden oluyor, bu normal mi?
Düzenli ve dengeli beslenen bir kadında hamilelik sırasında tüm vitaminleri dışarıdan vermeye gerek yoktur. Dengeli bir beslenme ile hamile bir kadın gerek duyduğu tüm vitaminleri zaten alır. Ancak B grubu vitaminler hamileliğe bağlı bulantı ve kusmaların önlenmesinde etkilidir. Hamilelik artan kan yapımı nedeniyle demir gereksiniminin arttığı bir dönemdir. Yine hamile bir kadında kalsiyum gereksinimi de fazlalaşır. Süt ve süt ürünleri ile bu kalsiyum alınabilse de dışarıdan vitaminlerle desteklemek yararlıdır. Hamilelikte folik asit kullanımı da son derece önemlidir. Eğer vitamin kullanımı midenizi çok bulandırıyorsa, vitaminleri tok karnına veya yatmadan önce alırsanız mide bulantısını önleyebilirsiniz.
Uzmanlar hamileliği neden trimester dönemlerine ayırıyor? Trimester tam olarak ne demek?
Günümüzde her ne kadar hamilelik haftalar kullanılarak ele alınsa da dokuz aylık bu dönem trimester adı verilen üç eşit döneme ayrılır. Latince “üç ay” anlamına gelen trimester kelimesi, hamileliğin genel gelişimini betimlemede kullanılır. Genellikle birinci trimester (ilk 12 hafta) bebeğin organ gelişiminin başladığı ve tamamlandığı, anne adayında hamileliğe uyumun gerçekleştiği, ikinci trimester (12-24. hafta) bebeğin hızla gelişimini sürdürdüğü, üçüncü trimester (24. haftadan doğuma dek) ise doğuma hazırlığın başladığı ve tamamlandığı dönemdir.
İlk trimester’de kaç kilo almalıyım?
Tüm hamilelik boyunca sağlıklı olanı 8-10 kilo alınmasıdır. Normal kiloda hamile kalan anne adaylarına, birinci trimester yani ilk 3 aylık dönemde 1 ile 3.5 kilo arası almaları önerilir. Bundan sonraysa haftada yaklaşık 400 gram almaları uygun bulunuyor. Kilo fazlası olan annelerin ise, birinci trimester’i kilo almadan tamamlamaları, ardından haftada en fazla 300 gram almaları gerekir. Bazı anne adayları, estetik kaygılarla kilo almaktan çekindiklerinden sağlıklı şekilde kilo almıyorlar. Ancak bu, bebeğin gelişimi ve emzirme dönemi için son derece tehlikeli. Dikkat edilmesi gereken diğer önemli konu da; hamileliğin ilk 3 ayında fazla kilo alan kadınların genellikle hamileliğin sonuna dek istenenin üzerinde kilo almalarıdır.
Vajinaya baskı ve sık idrara çıkma hissi normal mi?
Hamilelik döneminde rahim büyüyerek mesaneye baskı yapar. Bu da baskı hissine ve sık idrar çıkmaya neden olur. Bu durum hamileliğin ilk 12 haftasında devam ettikten sonra rahmin yükselmesi ile kaybolur fakat hamileliğin son döneminde tekrar görülür. Anne adayları idrar yapma ihtiyacını asla ertelememelidirler. Beraberinde idrar yaparken yanma, ağrı gibi şikayetler varsa bu durumun idrar yolu enfeksiyonunun habercisi olabileceğini unutmayın ve doktorunuza danışın.
Doğum kontrol hapı kullanırken hamile kaldım. Bebeğime bir zararı olur mu?
Doğum kontrol hapları düzenli kullanıldığında hamilelik oluşmaz, çok nadir görülen bu durumda bebek için bazı riskler olsa da yapılan çalışmalar bu hamileliklerin diğer hamileliklere göre daha yüksek oranda anormal bebek doğumu veya düşük ile sonlanmadığını göstermiştir. Hamilelik fark edildiği anda doğum kontrol hapı hemen kesilmelidir.
