Türkeli Limanı'nda kıyıya vurmuş halde bulunan 1'er kilogram ağırlığındaki sis vatoz balığı görenleri hayrete düşürdü. Zehirli olması sebebiyle öldürücü bir balık olan vatoz balığı, kelebek ve yarasa görünümüyle dikkat çekiyor. Limana gezinti amacıyla gelen Uğur Öztürk, kıyıda gördüğü vatoz balığı ile ilk kez karşılaştığını, tehlikeli ve öldürücü bir balık olarak bildiğini söyledi.
Öztürk, herkesin bildiği bir balık olmadığını, bu nedenle vatandaşların dikkatli olması gerektiğini de ifade etti. Vatozlar, köpekbalıkları familyasından, denizlerin sığ ve kumlu yerlerinde kuma gömülü olarak yaşayan, uzaktan görünüşü kalkan balığını andıran bir deniz canlısıdır. Üstü esmer ve yer yer benekli, karnı kirli beyaz ya da mat sarı renkte, boyu bir metreye ulaşabilen yırtıcı, etçil bir balık olarak bilinir.
Elektikli ve iğneli vatoz olmak üzere ikiye arılan vatozlar, rahatsız edildiklerinde kuyruklarının ucunda bulundurdukları dikenler ile düşmanı sokar ve dikenlerinde bulundurduğu zehri salar. Öldürücü etkiye sahip olan zehir ile küçük canlıları öldürüp kendini kurtarabilir. İğneli vatozlar genellikle deniz tabanına yakın, tropikal bölgelerde, sahil, dere, nehir ve kıyı yerlerde avlanırlar.
Dünyada 200'den fazla farklı vatoz türü bulunduğu belirtiliyor. Vatoz balığının ünlüleri olarak yıldızlı vatoz, gözlüklü vatoz, dev burunlu vatoz meşhurdur.. Göğüs yüzgeçleri büyük ve vücudun iki yanına bitişiktir. Kuyruğu az çok uzun olup, sırt yüzgeçleri birbirine yakındır. Sırtı lekeli ve çivilidir.
Vatozlar uzun kuyruklarını sadece avlanmak için kullanırlar. Kuyruklarında bulundurdukları elektrik onları köpek balıklarının saldırısından savunurlar. Her bir vatozun ayrı avlanma tekniği vardır, bazıları deniz tabanına gizlenir avlarını orada avlarlar bu vatozların renkleri genelde mavi ya da gri olur
Bazı vatozlar ise düşmanlardan korunmak için bedenlerinde ürettikleri elektriği kullanırlar elektiğin akımı 600 volta ulaşır. Avını pusu kurarak bekleyen vatoz elektrik şoku ile yakalar ve yer fakat sadece savunma amaçlı elektrik üretmezler, bu yeteneği yiyecek elde etmek için de aktif olarak kullanırlar.
Vatozların kanatlarının genişliği boylarından iki kat daha uzundur. Kanatlarıyla bir kelebek izlenimi yaratır. Diğer iğneli vatoslar ise aşırı yuvarlak olmakla birlikte neredeyse yuvarlak bir şekle sahiptir.
En küçük vatoz, yaklaşık 10 santimetre çapında ve yaklaşık 400 gram kütlesindeki kısa burunlu elektrik vatozudur. Okyanus manta vatozu, kanat genişliği 7 metreye kadar ulaşan en büyük vatozdur ve 2 tona kadar ulaşabilmektedir.
Başlarının üzerinde 2 adet gözleri bulunur. Fakat avlarını bulmak için bunları kullanmaz. Yaydıkları elektrik sayesinde bir görüş elde etmelerini sağlayan elektro-sensörlere sahiptirler. Ağızları vücutlarının alt kısmında bulunur.kum midyeleri, karidesler ve midyeleri yakaladıklarında, güçlü çenelerini kullanarak yerler.
Her yıl 2 ila 6 arasında yavru meydana getirirler.Yavrular tamamen gelişmiş halde dünyaya gelir, ebeveynlerinin minik birer kopyalarıdır. Vahşi doğada 15 ila 25 yıl arasında yaşayabilirler.
Köpek balıkları ve daha büyük balıklar tarafından avlanabilirler. Çoğu zaman, okyanus tabanı üzerinde gizlenirler. Vücutlarının şekli ve rengi, kumun altına kaymasına ve düşmanları için görünmez olmasına izin verir.
Elektrik içeren kuyrukları avlarını şoklamak için güçlü bir elektrik akımı ortaya çıkarabilir. Atlantik torpido gibi bazı büyük türler, 220 voltluk inanılmaz bir patlama üretebilir. Dalıcıların bunlara karşı mesafeli olması öğütlenir.
Derileri egzotik ayakkabılar, botlar, kemerler, cüzdanlar, ceketler ve cep telefonları kutuları yapmak için sıklıkla kullanılır. Japonya'da bazen Japon kılıcında alt katman olarak kullanılır, çünkü sert, kaba dokusu, üst katmanı kullanım sırasında kulp üzerinde kaymasını önler.
2008 yılında mavi benekli vatoz Hull akvaryumunda (İngiltere'nin en büyük akvaryumu) ikiz yavrular dünyaya getirdi. Bu gelişme Avrupa için bir ilk oldu.
Yalnız yaşamaktan hoşlanırlar. Sadece beslenme, üreme ve göç etmek için bir araya gelirler. Binlerce yıldır her yıl beslenme alanlarına göç etmekten vazgeçmiyorlar. Göç grupları 10 bin vatoza ulaşabilir.
150 milyon yıl öncesine ait dinozorlar döneminden fosillerine rastlanmıştır. Ne yazık ki son yıllarda vatoz sayısında ciddi bir azalış vardır. Bunun sebebi yaşam alanlarının tahribatı, iklim değişiklikleri etkilidir.
Özellikle geleneksel Çin tıbbında kullanılmak üzere solungaçları için avlanmaktadırlar. Nesli tükenme tehlikesi altına girmiş türleri mevcuttur.
