İngiltere Dışişleri Bakanlığının tarihi Lancaster House yerleşkesinde düzenlenen ve ana gündem maddesi Ukrayna'da kalıcı barış ve Avrupa güvenliği olan zirveye Ukrayna, Fransa, Almanya, Danimarka, İtalya, Hollanda, Norveç, Polonya, İspanya, Türkiye, Finlandiya, İsveç, Çekya ve Romanya'dan devlet liderleri ve bakanlar katıldı.
Katılımcılar arasında NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa dışından Kanada Başbakanı Justin Trudeau yer alırken Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı temsilen Dışişleri Bakanı Hakan Fidan iştirak etti.
ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasında 28 Şubat'ta Washington'da yaşanan tartışmanın ardından yapılan zirvede, toplantıya katılan bazı temsilcilerin yaptığı açıklamaya göre, ABD'nin Ukrayna'ya desteği ve bu ülkeye sağlanacak güvenlik garantilerinde üsteleneceği rol de masaya yatırıldı. Katılımcılar, gelecekteki Rus saldırılarına karşı caydırıcı olacak önlemleri de ele aldı. Von der Leyen, Avrupa'nın yeniden silahlanması konusunu da toplantı katılımcılarına açtığını ifade etti.
SİLAH ÜRETİMİ İÇİN KREDİ ANLAŞMASI
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, zirve öncesinde Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy ile ikili görüşme yaptı. Görüşmede iki ülke arasında bir kredi anlaşmasına imza atıldı. Zelenskiy, görüşmeye ilişkin sosyal medya paylaşımında, bu anlaşma kapsamındaki kaynağın Ukrayna'da silah üretimine yönlendirileceğini belirterek, şu değerlendirmede bulundu:
"SAVAŞI BAŞLATAN BEDELİNİ ÖDEMELİDİR"
"Bu kredi, Ukrayna'nın savunma yeteneklerini artıracak ve dondurulmuş Rus varlıklarından elde edilen gelirler kullanılarak geri ödenecek. Gerçek adalet budur. Savaşı başlatan, bedelini ödemelidir. İngiltere halkına ve hükümetine savaşın başından beri verdikleri muazzam destek için teşekkür ediyorum. Böyle bir stratejik ortağa sahip olduğumuz için ve güvenli bir geleceğin görünüşüyle ilgili aynı vizyonu paylaştığımız için mutluluk duyuyoruz."
"UKRAYNA'DA KALICI BARIŞA ODAKLANMAMIZ GEREKİYOR"
Starmer zirve öncesi BBC'ye verdiği röportajda, Trump ile Zelenskiy arasında yaşanan tartışmayı ofisinde izlediğini anlatarak, "Kimse bunu görmek istemez. O gün telefonla hemen Başkan Trump ve Başkan Zelenskiy'yi aradım. Çünkü bana göre Avrupa ve İngiltere'nin de güvenliği ve savunması için önemli olan Ukrayna'da kalıcı barışa odaklanmamız gerekiyor." diye konuştu. Starmer, ayrıca Fransa ve 1-2 ülkeyle birlikte savaşı bitirecek bir plan üzerinde çalışmak için Ukrayna'yla anlaştıklarını, bunun daha sonra ABD ile de görüşüleceğini ifade etti.
"EĞER AYRIŞIRSAK BU BİZİ ZAYIF HALE GETİRİR"
Zirve öncesinde Starmer, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile de ikili görüşme yaptı. Meloni, Ukrayna'da kalıcı barışın sağlanması konusunda, "Batı'nın bölünmesi riskini önlememizin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Bu noktada İngiltere ve İtalya birleştirici bir rol oynayabilir. Ben de ABD ile Avrupa liderleri arasında bir zirve teklif ettim. Eğer ayrışırsak bu, bizi daha zayıf hale getirecektir." ifadelerini kullandı.
"AVRUPA'YI ACİLEN SİLAHLANDIRMAMIZ GEREK"
Von der Leyen, bu güvenlik garantilerinin Ukrayna'yı hem güçlü pozisyona getirecek hem de gelecekte kendisini korumasını sağlayacak şekilde kapsayıcı olması gerektiğinin altını çizdi. Toplantıda Avrupa'da savunma alanında atılacak adımları masaya getirdiğini kaydeden von der Leyen, "Masaya getirdiğim diğer unsur, Avrupa'yı acilen yeniden silahlandırmamız gerektiğidir." dedi. Bu konuda bir planı Avrupalı liderlere 6 Mart'ta sunacağını söyleyen von der Leyen, "Savunma harcamalarımızı artırmalıyız. Gerçekten büyük bir adım atmalıyız." diye konuştu.
Von der Leyen, silahlanma konusunda Avrupa'nın ortak bir yaklaşıma ihtiyacı olduğunu da vurgulayarak, savunma alanının uzun süredir bütçelerde daha az yer tuttuğunu kaydetti. ABD'ye "Sizinle birlikte demokrasiyi savunmaya hazırız." ifadesini kullanan von der Leyen, hukukun üstünlüğünün korunması gerektiğini vurguladı. Von der Leyen, Londra'daki toplantıya Türkiye, Norveç ve Kanada gibi AB dışındaki ülkelerin de katıldığını hatırlatarak, "Daha geniş bir konseptte, ABD'li dostlarımızla da birlikte ortak çıkarlarımız için adım atıyoruz." değerlendirmesini yaptı.
UKRAYNA KONUSU GÜNDEMİN İLK SIRASINDA
Trump ile Zelenskiy arasında 28 Şubat'ta Oval Ofis'te yapılan görüşmede tartışma yaşanmış, bunun üzerine daha önceden planlanan ortak basın toplantısı iptal edilerek Zelenskiy, Beyaz Saray'dan ayrılmıştı. Tartışma sırasında Trump, Ukrayna liderinin tutumunu eleştirirken Zelenskiy de ülkesine yönelik destek beklentisini dile getirmişti. Tartışma üzerine, nadir toprak elementleri anlaşması da imzalanmamıştı. Başkan Trump, Oval Ofis'teki hararetli tartışmanın ardından Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, Zelenskiy'nin barışa henüz hazır olmadığını savunmuştu. Zelenskiy, Fox News'a verdiği mülakatta Trump'tan özür dileyip dilemeyeceği yönündeki soru üzerine özür dilemesini gerektirecek yanlış bir şey yapmadığı yanıtını vermişti. Çok sayıda Avrupalı lider tartışmanın ardından Ukrayna'ya destek paylaşımında bulunmuştu. Oval Ofis'teki tartışma sonrasında ABD'den ayrılan Zelenskiy, Londra'ya gelmişti. Beyaz Saray'daki tartışma sonrası Ukrayna konusu ve Londra'da yapılacak liderler zirvesi gündemin ilk sırasına yerleşmişti.
