Medeniyetin Taşı ve Midyat'ın Beyaz Altını: Katori Taşı

Mardin'in Midyat ilçesinde binlerce yıllardır ev, cami, kilise, manastır, işyeri dekorasyonları ve anıtlarda işlenerek kullanılan kalker taşı ve taş işleme sanatı büyük bloklar halinde taş ocaklarına getirildikten sonra işlenip siparişe göre Türkiye'nin 81 ili ve yurt dışına ihraç ediyor. Kaybolmaya ve unutulmaya yüz tutmuş taş işlemeciliği son zamanlarda turistlerin taş işleme konaklara olan ilgisi nedeniyle yeniden ihtişamları günlerinde olduğu gibi canlandı. Midyat'ın tarihi, kültürü, turizmi ve ekonomisi için büyük önem arz eden nahit katori taşı ve taş işleme sanatı daha önce küçük atölyelerde ustalar tarafından işlenirken zamanla işlenmiş Midyat taşına talebin artmasından dolayı artık fabrikalar açılıyor. Midyat'ta 3'ü fabrika olmak üzere toplamda 50 dev taş işleme atölyesinde yaklaşık bin kişi istihdam ediliyor.

KATORİ TAŞININ ÖZELLİKLERİ

Maden olarak sadece Midyat ve çevresinde dağlardan çıkarılan, işlemesi kolay ve genellikle yapıların iç ve dış cephe kaplamasında kullanılan katori taşı, yıllar geçtikçe oksitlenerek sertleşmesi, yazın serin, kışın ise sıcak tutması özelliğiyle de ısı yalıtım görevi görmesi gibi özellikleriyle insanların evlerinde sağlıklı yaşamasına katkı sağlıyor. Midyat taşı ocaktan çıktığında yumuşak olması; Güneşi ve suyu aldıkça sertleşme özelliği ile restorasyonda ve modern mimaride aranan ve kullanılan bir taştır.

BİR ÇOK ALANDA KULLANILIYOR

Bloklar halinde dağlık alandaki ocaklardan çıkarılarak işlenmesi için atölyelere getirilen taşlar kesim makineleriyle farklı ebatlara getirildikten sonra maharetli ustaların ellerinde nakış nakış işleniyor. Kolay biçimlenen katori taşı Midyat konaklarını ve dinsel yapılarının kapısı, pencere çevreleri, sütunlar ve kemerleri oya gibi işlenmiş farklı motifler örnekleriyle süslerken, çeşme, mezar taşı, minare ve cami, kilise, pencere kenarlıkları, balkon korkulukları, ihata duvarları gibi hemen hemen her yapının dış ve iç kaplamasında kullanılıyor.

"ÜLKEYE DÖVİZ GİRDİSİ OLUYOR"

Yurt dışına ihraç yapmalarından dolayı ülkeye döviz girdisi olduğuna işaret eden Midyatlı işadamı Harun Atuğ, " Biz bu Midyat taşını binlerce yıldır ev yapımında, minare yapımı, kilise yapımında, çeşme yapımında, gerek mezar taşı yapımda kullanıyoruz. atalarımızdan gelen bir gelenektir. Bu şekilde devam ettiriyoruz. ek olarak ta Avrupa'ya bunun ihracatını yapıyoruz. Avrupa'dan bize çok ciddi bir talep var. bunla ilgili de gerek şehrimiz, gerekse memleketimiz için ülkeye döviz getirisi, istihdam sağlıyoruz. bunla ilgili de çok mutluyuz. Ülke için çok önemli. şehrimiz için de Midyat taşını tüm ülkeye tanıtıyoruz. Avrupa'nın tüm ülkeleri, İngiltere, İsviçre, Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika'ya kadar bunu taşımasını yapıyoruz. kadim bir taştır. yazın serin tutar. kışın sıcak tutar. Dağdan ilk kesildiğinde beyaz bir renktir. yıllar geçtikçe üzerinden kırmızımsı bir renk alıyor." dedi.

"50 ATÖLYEDE 8 BİN KİŞİ ÇALIIYOR"

Taş Ustası ve fabrika sahibi Abdulvahap Arbağ da, "Biz burada Midyat taşı, Katori taşını üretiyoruz. Midyat taşı uygulama yerlerimiz kiliseler, çeşmeler, bu gördüğünüz Midyat'ın bütün evlerini Midyat taşından buradan el işçiliğimizden geliştirip onu uyguluyoruz. Biz şu anda bu taş ile tarihimizi ayakta tutuyoruz ve Midyat'ımız turizm bölgesi olduğu için bu turizme de katkımız bulunmaktadır. Çünkü binalarımızın şu anda onarımını yapıyoruz, restorasyonlarını yapıyoruz. yani ülkemize de ve ilçemize de her şekilde bir katkısı oluyor, İstihdam ihtiyacı gideriliyor, işçi çalıştırma konusunda yani bunlar her çalıştırdınız işçi evine ekmek götürüyor. Her türlü üretimin katkısı olur, devlete çok katkı olur, ekonomiye çok katkısı olur. Yaklaşık altı tane fabrika düzeyinde işletmemiz var, 40'a yakın da atölyemiz var. Yaklaşık şu anda fabrikada 30 kişi çalışıyor, dışarıda çalışanlarım 200'e yakın çalışanım var. Toplam Midyat'ta çalışan, istihdam, bu taştan ekmek kazanan yaklaşık 7-8 bin insanımız ekmek kazanıyor. Bu güzel bir yatırım, güzel bir değer. Biz buraya, bu taşa 'beyaz altın' diyoruz. Çünkü beyaz maden anlamına geliyor. gerçekten de bunun değerini biliyoruz. Daha dedelerimiz, atalarımız bu taşı elle keserek kullanmışlar ve bunu da şu anda uygulanan evlerde görüyoruz. Ve uzun dayanıklı doğaya karşı dayanıklı bir taştır. Onun için tercihte buradan geliyor. Dış montajında taş uzun ömürlü bir taş olduğu için doğaya karşı kendini koruduğu için tercih edilen bir taştır ve şu anda biz bu taşın ihracatını da yapıyoruz. tabi bunların testlerini yaparak, analizlerini yaparak müşterilerimize sunuyoruz. Tabi bunun analizlerini beğendikten sonra biz şu anda Avrupa'ya, Amerika'ya kadar çok soğuk bölgelerine da uygulama durumu var. Çünkü soğuğa karşı dayanıklı bir taştır." dedi.

"TURİSTLER DE YENİ YAPILARINDA YAŞADIKLARI YERDE BU TAŞTAN BÖYLE KONAKLAR YAPMAK İSTİYORLAR"

Turizmci Rıfat Direkçi, "Buradaki konaklarımız, kilise, cami ve diğer yapılarımız Midyat kayasından taşından yapılan yapılardır. Çok sağlam ve dayanıklı, binlerce yıldır ayakta kalabilen ve yurt içinden, yurtdışından insanların gelip ziyaret ettiği, gördüğü, hayranlıkla fotoğraf çektiği yapılardır. Buradaki ziyaretlerinde gördükleri yapıyı, yeni yapılarında onlar da yaşadıkları yerde böyle konaklar, bu taştan yapmak istiyorlar. Yurt içinde ve yurt dışından talepler vardır. Midyat'ta 50'ye yakın atölyemiz ve onlarda çalışan sanatkarlarımız vardır. Bu sanatın burada yaşaması ekonomimize çok önemli bir katkısı vardır. Çok önemli rağbet vardır. Çünkü binlerce yıl ayakta kalan bu yapılarımız, hanlarımız, cami, kiliselerimiz, konaklarımız buradaki taştan yapıldığını görebiliyoruz" dedi.

"YAPTIĞIM İŞLERİ GÖRDÜĞÜMDE MUTLU OLUYORUM"

Taş işleme ustası Ahmet Nayır da, "Babamızdan, dedemizden öğrendiğimiz için bu mesleği devam ettirmeye çalışıyorum. Yaptığım bu işi camide, kilisede, inşaatlarda gördüğümüz zaman duygulanıyorum, hoşuma gidiyor, mutlu oluyorum" dedi.