Açıktan vekil olarak atananlar aylıksız izin kullanabilir mi?

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları" başlıklı 86 ncı maddesinde, "Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir. Bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekalet asıldır. Ancak, ilkokul öğretmenliği (Yaz tatili hariç), tabiplik, diş tabipliği, eczacılık, köy ve beldelerdeki ebelik ve hemşirelik, mühendis ve mimarlık, veterinerlik, vaizlik, Kur'an kursu öğreticiliği, imam-hatiplik ve müezzin-kayyımlığa ait boş kadrolara Maliye Bakanlığının izni (mahallî idarelerde izin şartı aranmaz) ile, açıktan vekil atanabilir. Aynı kurumdan ayrılmalar dolayısiyle atanan vekil memurlara vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için, kurum dışından veya açıktan atananlarla kurum içinden ilkokul öğretmenliğine atanan öğretmenler ile veznedarlık görevine atananlara göreve başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı ödenir. Bu Kanuna tabi kurumlarda çalışan veteriner hekim veya hayvan sağlık memurları, veteriner hekim veya hayvan sağlık memuru bulunmayan belediyelerin veterinerlik veya hayvan sağlık memurluğu hizmetlerini ifa etmek üzere bu hizmetlerle ilgili kadrolara vekalet aylığı verilmek suretiyle atanabilirler. Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekaleten gördürülebilir. Bu Kanuna tabi kurumlarda, mali, nakdi ve ayni sorumluluğu bulunan saymanlık kadrolarının boşalması halinde bu kadrolara işe başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı verilmek suretiyle memurlar arasından atama yapılabilir. Açıktan vekil olarak atananlara, bir yılda yirmi günü geçmemek üzere çalıştıkları her ay için iki gün yıllık izin verilir. Bu iznin kullanımında, bir sonraki yıla devredilme hâli dışında Devlet memurları için öngörülen hükümler uygulanır." hükmü, "Aylıksız izin" başlıklı 108 inci maddesinde, "… E) Memura, yıllık izinde esas alınan süreler itibarıyla beş hizmet yılını tamamlamış olması ve isteği hâlinde memuriyeti boyunca ve en fazla iki defada kullanılmak üzere, toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebilir. Ancak, olağanüstü hâl veya genel hayata müessir afet hâli ilan edilen bölgelere 72 nci madde gereğince belli bir süre görev yapmak üzere zorunlu olarak sürekli görevle atananlar hakkında bu bölgelerdeki görev süreleri içinde bu fıkra hükmü uygulanmaz. …" hükmü, "Vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler" başlıklı 175 inci maddesinde, "Bir göreve vekaleten atanan memurlara vekalet edilen görevin kadro derecesinin birinci kademesinin üçte 2 biri, açıktan atananlara ise (Köy ve kasaba imamlığı kadrolarına atananlara 146 ncı maddede yazılı asgari ücret aylık tutarından aşağı olmamak üzere) üçte ikisi verilir. Bulundukları yerden başka bir yerdeki bir göreve vekalet suretiyle atananlara, Harcırah Kanununun geçici görevle başka yere gönderilenlere ilişkin hükümleri uygulanır. ... Açıktan vekil olarak atananlar bu Kanunla memurlara tanınan sosyal haklardan da yararlanırlar ve bunlara ödenecek vekalet aylığının hesabına memuriyet taban aylığı da dahil edilir." hükmü yer almaktadır. Diğer taraftan, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03.10.2024 tarihli ve E: 2024/52, K:2024/42 sayılı kararında, "Memurlara tanınan sosyal haklar, 657 sayılı Kanun'un "Sosyal Haklar ve Yardımlar" başlıklı VI. kısmında, 187 - 213. maddeleri arasında; emeklilik hakları, hastalık ve analık sigortası, yeniden işe alıştırma, memurların sosyal tesis ihtiyaçları, Devlet memurları için konut kredisi, Devlet memurları için konut, öğrenim bursları ve yurtları, aile yardımı ödeneği, ölüm yardımı ödeneği, tedavi yardımı, cenaze giderleri, giyecek ve yiyecek yardımı alt başlıklarında düzenlenmiş; "Genel Hükümler" başlıklı I. kısmının "Genel Haklar" başlıklı 3. bölümünde yer alan "İzin" başlıklı 23. maddesinde ise, Devlet memurlarının, bu Kanun'da gösterilen süre ve şartlarla izin hakkına sahip oldukları belirtilmiş ve 102. maddesinde yılık izin, 104. maddesinde mazeret izni (doğum öncesi ve sonrası izin vs.), 105. maddesinde hastalık izni, 108. maddesinde aylıksız izin ile ilgili düzenlemelere yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan Kanun hükümleri ile açıktan vekil olarak atananlara, bir yılda yirmi günü geçmemek üzere çalıştıkları her ay için iki gün yıllık izin verileceği, bu iznin kullanımında, bir sonraki yıla devredilme hali dışında Devlet memurları için öngörülen hükmün uygulanacağı belirtilerek, açıktan vekil olarak atananların izin haklarına ilişkin özel düzenleme yapıldığı, bunun dışında mazeret izni (doğum öncesi ve sonrası izin vs.), hastalık izni, aylıksız izin vs. kullanabilecekleri yönünde bir düzenlemeye yer verilmediği görülmektedir

Öte yandan, anılan Kanun'da vekil olarak açıktan atananların bu Kanunla memurlara tanınan sosyal haklardan yararlanabilecekleri düzenlenmiş ise de memurların izin hakkının sosyal haklar arasında düzenlenmediği görülmekte olup, bu hüküm açıktan vekil olarak atanan personelin doğum öncesi ve sonrası izin haklarına yönelik bir atıf niteliği taşımamaktadır. Bu durumda, 657 sayılı Kanun'da açıktan vekil olarak atanan personelin izin haklarının ayrıca özel olarak düzenlendiği, yapılan düzenlemede, açıkça veya atıf yoluyla doğum ve doğuma bağlı izinlere yer verilmediği görüldüğünden, anılan personelin bu haklardan yararlanmasına imkân bulunmadığı sonucuna varılmıştır." ifadesi yer almaktadır.

Bu itibarla, anılan kararda açıktan vekil olarak atananların 657 sayılı Kanunda düzenlenen sosyal haklardan yararlanabilecekleri kabul edilmekle birlikte, , söz konusu personelin aylıksız izin hakkının bulunmadığı değerlendirilmektedir.