657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; "Aile yardımı ödeneği" başlıklı 202 nci maddesinde, "Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir. Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir. Eşlerden birine iş akdi veya toplu sözleşme gereği çocukları için yapılan aile yardımı ödeneği daha düşük ise, yalnız aradaki fark ödenir. Bu fıkrada yer alan gösterge rakamlarını 3 katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. …" hükmü, "Aile yardımı ödeneğinin ödeme usulü" başlıklı 203 üncü maddesinde, "Aile yardımı ödeneği Devlet memurlarına her ay aylıklariyle birlikte ödenir. … Aile yardımı ödenekleri hiç bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenir ve borç için haczedilemez." hükmü, "Aile yardımı ödeneğine hak kazanma" başlıklı 204 üncü maddesinde, "Memur, eş için ödenen aile yardımı ödeneğine evlendiği; çocuk için ödenen yardıma da çocuğunun doğduğu tarihi takip eden ay başından itibaren hak kazanır." hükmü, "Aile yardımı ödeneği hakkını kaybetme" başlıklı 205 inci maddesinde, "Memur, eş için ödenen aile yardımı ödeneği hakkını eşinden boşanma veya eşinin ölümü, çocuk için ödenen yardım ödeneği hakkını da çocuğun ölümü veya 206 ncı maddedeki hallerin vukuunu takip eden ay başından itibaren kaybeder." hükmü yer almaktadır.
Diğer taraftan; 5510 sayılı Kanunun 50 nci maddesi, "İsteğe bağlı sigorta; kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun vadeli sigorta kollarına ve genel sağlık sigortasına tâbi olmalarını sağlayan sigortadır. İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için Türkiye'de ikamet edenler ile Türkiye'de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerdeki Türk vatandaşlarından; a) Bu Kanuna tâbi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak, b) Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak, c) 18 yaşını doldurmuş bulunmak, d) İsteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle Kuruma başvuruda bulunmak, şartları aranır." hükmünü içermektedir. İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için "sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak" veya "sigortalı çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışmak" yahut "sigortalı çalışmakla birlikle ay içerisinde tam gün çalışmamak" gerektiği belirtilmiştir. Bu doğrultuda, herhangi bir iş'te "çalışmayanlar" isteğe bağlı sigortalı olabildiği gibi, herhangi bir iş'te "çalışanlar" da belirli koşulların varlığında isteğe bağlı sigortalı olabilmektedir. Bu kapsamda, memurun isteğe bağlı sigortalı eşinin, menfaat karşılığı herhangi bir iş'te çalışmaması halinde aile yardımı ödeneğinden yararlanabilmesi mümkün olmakta, ancak menfaat karşılığı herhangi bir iş'te çalışması durumunda "çalıştığı aylar" için aile yardımı ödeneğinden yararlanabilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Ayrıca; Sayıştay Temyiz Kurulunun 07.05.2013 tarihli, 34559 dosya ve 37142 tutanak sayılı kararında; memurun eşinin Sosyal Güvenlik Kurumuna isteğe bağlı olarak prim ödemesinin, tek başına menfaat karşılığı çalışma olarak değerlendirilemeyeceği, hizmet dökümünde herhangi bir çalışma kaydı bulunmayan ve ücret veya gelir elde etmeyen eşin "çalışmayan eş" kapsamında kabul edilmesi gerektiği belirtilmiş; bu nedenle eşi isteğe bağlı sigortalı olan memura aile yardımı ödeneği verilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla; memurun isteğe bağlı sigortalı olan eşinin menfaat karşılığı herhangi bir iş'te çalışmaması durumunda, personele aile yardımı ödeneği verilmesinin mümkün olduğu; buna karşın, isteğe bağlı sigortalılığı devam ederken menfaat karşılığı bir iş'te çalışan eş için, çalışılan aylarda aile yardımı ödeneğinin verilmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.
Haber Girişi
Baki Sancak - Editör
