İşe iade davası nasıl açılır? İşten çıkarılanlar dikkat: Süreyi kaçıran işe iade hakkını kaybedebilir

İşe iade davası, iş güvencesi kapsamında bulunan bir çalışanın iş sözleşmesinin geçerli bir neden olmadan feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğinin tespitini ve işe iadesini talep ettiği hukuki süreçtir.

4857 sayılı İş Kanunu'nda iş güvencesine ilişkin düzenlemelere yer verilirken, işverenin iş sözleşmesini feshederken geçerli bir nedene dayanması gereken durumlar da düzenlenmiştir.

İşçi, iş sözleşmesinin geçerli bir neden olmadan sona erdirildiğini düşünüyorsa kanunda belirtilen şartlar çerçevesinde işe iade yoluna başvurabilir.

İŞE İADE DAVASI AÇMA ŞARTLARI NELERDİR?

İşe iade hakkından yararlanılabilmesi için bazı şartların birlikte bulunması gerekiyor. İş Kanunu kapsamında genel olarak işyerinde 30 veya daha fazla işçinin çalışması, işçinin en az 6 aylık kıdeminin bulunması ve iş sözleşmesinin belirsiz süreli olması gerekiyor.

Ancak yer altı işlerinde çalışan işçiler bakımından 6 aylık kıdem şartı aranmıyor.

İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunması halinde ise 30 işçi şartı, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirleniyor.

Bunun yanında işçinin, işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekillerinden olmaması da önem taşıyor.

Dolayısıyla yalnızca iş sözleşmesinin işveren tarafından sona erdirilmiş olması, tek başına işe iade hakkının doğması için yeterli olmuyor.

İŞVEREN İŞÇİYİ HANGİ DURUMLARDA İŞTEN ÇIKARABİLİR?

İş güvencesi kapsamındaki bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işverenin, feshi işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir nedene dayandırması gerekiyor.

İşveren tarafından ileri sürülen gerekçenin gerçekten geçerli olup olmadığı ise uyuşmazlık halinde yargısal denetime konu olabiliyor.

İŞE İADE DAVASINDA ARABULUCULUK ZORUNLU MU?

İşe iade talebinde doğrudan dava açılmasından önce zorunlu arabuluculuk sürecinin işletilmesi gerekiyor. İş sözleşmesi feshedilen işçinin, fesih bildiriminin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içerisinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurması gerekiyor. Bu nedenle işten çıkarılan çalışanlar açısından fesih bildiriminin ne zaman tebliğ edildiğinin dikkatle takip edilmesi önem taşıyor.

İŞE İADE DAVASI KAÇ GÜN İÇİNDE AÇILMALI?

Arabuluculuk görüşmeleri sonucunda tarafların anlaşamaması halinde işçi, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içerisinde iş mahkemesinde işe iade davası açabilir.Bu sürelerin geçirilmesi işe iade talebi bakımından hak kaybına yol açabileceğinden sürecin zamanında yürütülmesi gerekiyor.

İŞE İADE DAVASINDA İSPAT YÜKÜ KİMDE?

İşe iade uyuşmazlıklarının önemli noktalarından biri de ispat yüküdür. İş Kanunu'na göre feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. Ancak işçi, feshin işveren tarafından belirtilenden başka bir nedene dayandığını iddia ediyorsa bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür.

Bu nedenle fesih yazısında belirtilen gerekçe, işe iade sürecinde büyük önem taşıyor.

İŞE İADE DAVASINI KAZANAN İŞÇİNİN HAKLARI NELERDİR?

Mahkeme tarafından feshin geçersizliğine karar verilmesi halinde işçinin işe iadesi gündeme geliyor. Ancak kararın kesinleşmesinin ardından işçinin de kanunda belirtilen süre içerisinde işverene başvurması gerekiyor. İşçi süresi içerisinde işverene başvurduğu halde işveren tarafından bir ay içinde işe başlatılmazsa, işe başlatmama tazminatı söz konusu oluyor.Ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer haklarının ödenmesi gerekiyor.

İŞE İADE DAVASINI KAZANAN İŞÇİ İŞVERENE NE ZAMAN BAŞVURMALI?

İşçinin kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren 10 iş günü içerisinde işe başlamak üzere işverene başvurması gerekiyor. İşveren ise işçinin başvurusu üzerine işçiyi bir ay içerisinde işe başlatmakla yükümlü bulunuyor.İşçinin 10 iş günlük süre içerisinde işverene başvurmaması halinde işverence yapılmış olan fesih geçerli bir fesih sayılıyor ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarından sorumlu oluyor.

İŞE BAŞLATMAMA TAZMİNATI NE KADAR?

İşveren, işe iade kararı sonrasında süresi içerisinde başvuran işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü oluyor. Bunun yanında işçinin kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları da gündeme geliyor.

İŞE İADE DAVASINDA SÜRELER NEDEN ÖNEMLİ?

İşe iade sürecinde işçinin yalnızca feshin geçersiz olduğunu düşünmesi yeterli değil. İş güvencesi şartlarının bulunmasının yanı sıra arabuluculuk başvurusu, dava açılması ve kesinleşen karar sonrasında işverene yapılacak başvuru için öngörülen sürelere de uyulması gerekiyor. Bu nedenle iş sözleşmesi sona erdirilen çalışanların özellikle bir aylık arabuluculuk başvuru süresi, iki haftalık dava açma süresi ve işe iade kararından sonraki 10 iş günlük başvuru süresine dikkat etmeleri gerekiyor.