Çalışma hayatında en sık karşılaşılan sorunlardan biri, çalışanların işe başladıktan sonra sigortalarının yapılması ya da hiç yapılmamasıdır. Oysa sosyal güvenlik mevzuatı bu konuda son derece açıktır: İşveren, çalışanını işe başlamadan önce SGK'ya bildirmek zorundadır.
KANUN AÇIK: İŞE GİRMEDEN ÖNCE BİLDİRİM ŞART
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında hizmet akdine tabi sigortalı sayılanlar, çalışmaya, meslekî ve teknik eğitime, meslekî ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimine, staja veya bursiyer olarak göreve başladıkları tarihten en geç bir gün önce Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan "Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi" ile işverenleri tarafından SGK'ya bildirilirler. Bir başka ifade ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca; hizmet akdine tabi olarak çalışan sigortalılar, çalışmaya başladıkları tarihten en geç bir gün önce, işverenleri tarafından "Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi" ile Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilmek zorundadır.
Bu yükümlülük yalnızca kadrolu işçiler için değil; stajyerler, mesleki ve teknik eğitim görenler, alan eğitimi alanlar ve bursiyer olarak göreve başlayanlar için de geçerlidir.
İSTİSNAİ DURUM VAR MI?
Genel kural işe başlamadan bir gün önce bildirim olmakla birlikte, mevzuatta sınırlı istisnalar da düzenlenmiştir. Buna göre;
İnşaat, tarım ve balıkçılık işlerinde çalışan sigortalılar için işe giriş bildirgesi, çalışmaya başlanılan günün sonuna kadar SGK'ya verilebilir. Bu istisna yalnızca sayılan işler için geçerlidir.
"DENEME SÜRESİ VAR" SONRA YAPARIZ DİYENLER İÇİN NE YAPMALI?
Uygulamada sıkça karşılaşılan "önce deneyelim, sonra sigorta yaparız" yaklaşımı hukuken geçerli değildir. Deneme süresi de çalışma süresidir ve çalışan, ilk günden itibaren sigortalı olmak zorundadır.
SGK BİLDİRİMİ NASIL YAPILIR?
İşverenler, SGK'ya bildirimi e-SGK sistemi üzerinden "Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi" ile yapar. Bildirimin, genel kural olarak çalışanın fiilen işe başlamasından en geç bir gün önce tamamlanması gerekir.
GEÇ BİLDİRİMİN CEZASI VAR MI?
SGK'ya geç bildirilen ya da hiç bildirilmeyen çalışanlar nedeniyle işverenleri ciddi yaptırımlar bekler:
Özellikle sigortasız çalışan bir işçinin iş kazası geçirmesi durumunda, işveren açısından sonuçlar çok daha ağır olabilmektedir.
ÇALIŞANLAR SİGORTALARINI NASIL KONTROL EDEBİLİR?
Çalışanlar, e-Devlet üzerinden "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" sorgulaması yaparak sigorta girişlerinin yapılıp yapılmadığını kolayca öğrenebilir. Sigortasız çalıştırıldığını fark eden işçiler, ALO 170 hattı üzerinden veya doğrudan SGK'ya başvurarak şikâyette bulunabilir.
