Belediyede kimler aylık maktu fazla çalışma ücreti alabilir?

5393 sayılı Belediye Kanununun "Zabıtanın görev ve yetkileri" başlıklı 51 inci maddesinde, "... Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir." hükmü ile "İtfaiye" başlıklı 52 nci maddesinde, "... İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir." hükmü yer almaktadır.

ZABITA PERSONELİN ÇALIŞMA DÜZENİ

Öte yandan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin "Çalışma düzeni" başlıklı 9 uncu maddesinde, "(1) Belediye zabıta hizmetleri resmi tatil günleri de dâhil olmak üzere, günün 24 saati aksatılmadan sürdürülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde 657 sayılı Kanunun 101 inci maddesine göre belediye zabıta teşkilatı birim amirinin teklifi ve belediye başkanının onayı ile tespit olunur. Fazla çalışma ücretleri ile ilgili olarak 5393 sayılı Kanunda yer alan hükümler uygulanır. ..." hükmü ile "Geçici görevlendirme" başlıklı 41 inci maddesinde, "(1) Zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personel zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebilir. (2) Geçici görev süresi bir yıl içinde altı ayı geçemez." hükmü bulunmaktadır.

İTFAİYE PERSONELİ İÇİN HANGİ HÜKÜMLER UYGULANIYOR?

Diğer taraftan, Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin; "Çalışma düzeni" başlıklı 7 nci maddesinde, "(1) İtfaiye hizmetleri resmi tatil günleri de dâhil olmak üzere, 24 saat esasına göre yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde 24 saat iş 48 saat istirahat şeklindedir. Ancak zorunlu hallerde çalışma şekli belediye tarafından belirlenebilir. (2) Fazla çalışma ücretleri ile ilgili olarak 5393 sayılı Kanunda yer alan hükümler uygulanır. ..." hükmü, 2 "Kadro ve unvanlar" başlıklı 8 inci maddesinde, "(1) Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğe göre itfaiye personeli; itfaiye daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur." hükmü, "Diğer personel" başlıklı 14 üncü maddesinde, " İtfaiye hizmetlerinin yürütülmesinde, rızaları alınmak ve temel itfaiye eğitimi verilmek şartıyla 8 inci maddede sayılanlar dışında diğer personel itfaiye teşkilatında görevlendirilebilir.

2026 YILINDA MAKTU FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ NE KADAR?

Bununla birlikte; hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere itfaiye personeli dışında personel çalıştırılabilir." hükmü yer almaktadır. Öte yandan, 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu eki (K) Cetvelinde, "(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti: 1- Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir. Ancak, bunlara ödenecek aylık fazla çalışma ücreti en son yapılan resmi nüfus sayımına göre belediye nüfusu; - 10.000'e kadar olanlar için 2.184 Türk lirasını, - 10.001'den 50.000'e kadar olanlar için 2.336 Türk lirasını, - 50.001'den 100.000'e kadar olanlar için 2.580 Türk lirasını, - 100.001'den 250.000'e kadar olanlar için 2.915 Türk lirasını, - 250.001'den 1.000.000'a kadar olanlar için 3.480 Türk lirasını, - 1.000.001'den fazla olanlar için 4.045 Türk lirasını, - Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehir belediyeleri dışındaki diğer büyükşehirlerin belediye sınırları içerisindekiler için 4.045 Türk lirasını, - Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehirler belediye sınırları içerisindekiler için 5.371 Türk lirasını, geçemez.

2- Aylık maktu fazla çalışma ücreti alanlara, her ne ad altında olursa olsun ayrıca fazla çalışmaya yönelik olarak başkaca bir ödeme yapılmaz.

3- Yukarıdaki hükümlere göre ödenecek aylık maktu fazla çalışma ücretleri; a) Görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı yaralanma ve sakatlanma hallerinde tedavi süresince, b) Bir yılda toplamı 30 günü geçmeyen hastalık izni sürelerinde, c) İtfaiye hizmetlerinde çalışan personel için görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı hastalanma hallerinde tedavi süresince, ç) Yurt içinde yapılacak hizmet içi eğitime katılma ve geçici görevli olarak bulunma durumlarında, ödenmeye devam olunur. Diğer hallerde ise, fiilen çalışıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ödenir. ..." hükmü yer almaktadır.

SAYIŞTAY NE DİYOR?

Bu çerçevede; Sayıştay Temyiz Kurulunun 16.2.2022 tarihli ve D: 48319, T: 51062 sayılı kararında, "… Dolayısıyla gerek 5393 sayılı Belediye Kanununda gerekse ilgili yıl Bütçe Kanununda itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele maktu çalışma ücretinin ödeneceği belirtildiğinden; burada görev unvanına bağlı kalınmaksızın bizzat yangına müdahale eden, arama-kurtarma çalışmalarına katılan veya bu tür olaylara müdahale etmek amacıyla 24 saat esasına göre vardiya usulü nöbet tutan -mesai saatleri içinde büro işleri, temizlik gibi destek hizmeti yürütenler haricindeki- personelin söz konusu maktu ücreti almasında hukuken bir sakınca bulunmamaktadır. Bu nedenle somut olaya ilişkin olarak; Belediye itfaiye teşkilatında çalışan ve İlamda adı geçen tüm kişilerin, 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın yerine getirdiği 3 fiili hizmetlerini tevsik edici görevlendirme yazıları veya nöbet puantaj çizelgeleri gibi belgelerin incelenerek maktu mesai ücreti aldıkları aylarda fiilen itfaiye hizmetinde çalışıp çalışmadıklarının ortaya konulması ve kamu zararının buna göre yeniden hesaplanması gerekmektedir. Sonuç itibarıyla, itfaiye teşkilatı bünyesinde olup, görev unvanlarına bakılmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışanlara maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi Kanun hükümleri çerçevesinde mümkün görüldüğünden; sorumluların ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesindeki iddiaların kısmen kabulüyle 236 sayılı İlamın 8. maddesiyle verilen … TL'nin tazminine ilişkin hükmün BOZULMASINA," açıklaması bulunmaktadır.

Bununla birlikte;Sayıştay 3. Dairesinin 11.2.2025 tarihli ve (Karar No: 524) 69 ilam sayılı kararında, "... Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Belediyelerin itfaiye hizmetlerinin, yalnızca itfaiye teşkilatındaki daire başkanı, şube müdürü, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadrolarında bulunan personel tarafından yürütüleceği şeklinde bir sınırlamaya yer verilmediği, Yukarıda sayılan personel dışında diğer memur kadrolarında bulunan personelin de rızaları alınmak ve temel itfaiye eğitimi verilmek şartıyla itfaiye teşkilatında görevlendirilebileceği, yapılan görevlendirme sonucunda ilgililerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerini fiilen yürütmeleri halinde, bu personele de maktu mesai ücreti ödenebileceği, Ancak, Yönetmelik'in 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, itfaiye biriminde yardımcı ve destek personeli olarak çalıştırılan memurlara ise itfaiye hizmetlerini fiili olarak yerine getirmediklerinden dolayı maktu mesai ücreti ödenmesinin mümkün olmadığı, Anlaşılmaktadır." denilmiştir.

TOPLU SÖZLEŞMEDE HÜKÜM VAR

Bunun dışında Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2026 ve 2027 Yıllarını Kapsayan 8. Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin "İtfaiye ve zabıta personelinin fazla çalışma ücreti" başlıklı 23 üncü maddesi, "(1) Merkezi yönetim bütçe kanununa bağlı (K) Cetveli uyarınca destek hizmeti yürüten personel hariç zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödenmekte olan maktu fazla çalışma ücretinden, söz konusu hizmetlerde fiilen destek hizmeti yürüten itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdür yardımcısı, itfaiye grup amiri, itfaiye amiri, itfaiye başçavuşu, itfaiye çavuşu, itfaiye onbaşısı, itfaiye eri ve itfaiye şoförü ile zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta müdür yardımcısı, zabıta amiri, zabıta amir 4 yardımcısı, zabıta başkomiseri, zabıta komiseri, zabıta komiser yardımcısı ve zabıta memuru kadrolarında bulunan personel de aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlanır." hükmünü içermektedir.

SONUÇ OLARAK

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri,

1-İtfaiye Müdürlüğünde fiilen görev yapan itfaiye unvanlı personele; personel ve yazı işleri, ikmal ve ambar, bakım ve onarım ile satın alma işlerinde görev yapanlar ve 112 Acil Çağrı Merkezleri Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği çerçevesinde itfaiye çağrı yönlendiricisi olarak görevlendirilenler gibi destek hizmetlerini yürüten itfaiye unvanlı personel de dâhil olmak üzere aylık maktu fazla çalışma ücretinin ödenebileceği,
2- İtfaiye hizmetlerinin yürütülmesinde, rızaları alınmak ve temel itfaiye eğitimi verilmek kaydıyla fiilen itfaiye hizmetlerinde görevlendirilen diğer memurlara da aylık maktu fazla çalışma ücretinin ödenebileceği, -
3- Diğer memur kadrolarında bulunan personelin, zorunlu hâllerde Zabıta Müdürlüğünde yalnızca büro hizmetlerinde ve bir yıl içinde altı ayı geçmemek üzere görevlendirilebileceği; ancak zabıta unvanlı kadrolarda bulunmamaları nedeniyle bu personele aylık maktu fazla çalışma ücretinin ödenemeyeceği
değerlendirilmektedir.