Kuruluşu bir asır öncesine dayanan, tarihe ışık tutan TBMM Kütüphanesi, Cumhuriyetin hafızası niteliğinde... Meclis Kütüphanesini ve yerin dört kat altına uzanan arşivleri, TBMM Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Başkanı Azmi Güler ile gezdik. Sabah Gazetesinin 40 yıllık arşivini de inceledik. Kütüphanede, İstiklal Mahkemesi tutanakları ile 1908'de II. Meşrutiyet'in ilanı sonrasında kurulan Meclis-i Mebûsan'dan bugüne uzanan Meclis tutanakları, 1831'de yayımlanan ilk Osmanlı Türk resmî gazetesi Takvim-i Vekayi'den günümüzdeki süreli yayınlara varıncaya kadar tüm gazeteler, Demokrat Parti Meclis Grubu Müzakere Zabıtları okunabiliyor. El yazması birçok eserin yer aldığı kütüphaneden, araştırmacılar da özel izinle istedikleri kitapları temin edebiliyor. Dünyada eşine az rastlanan arşivi bünyesinde barındıran kütüphane, Cumhuriyetin, Osmanlının ve milli iradenin hafızası olan belgelere ev sahipliği yapıyor. Bilimsel literatüre tek tuşla internetten ücretsiz erişiliyor.
Güler, "Cumhuriyet'in adeta hafızası sayılabilecek tutanakların yer aldığı, dünyanın sayılı parlamento kütüphanelerinden olan kütüphanemizin süreli yayınlar arşivi tamamen dijital ortama aktarılarak internet erişimine açılacak. Ayrıca halkın TBMM Açık Erişim Sistemi'nden kullanacağı 12 bin dijital kitap çok yakında devreye alınacak. Kütüphanemiz yıllık ortalama 12 bin kişiye hizmet veriyor. Açık erişim sistemimizi de ortalama 5 milyon kişi kullanıyor. Arşivimizde yaklaşık 30 milyon belge bulunuyor. Arşiv depoları 11 adet ve 2 bin metrekare alana sahip. Eserlerin korunması için özel sistemler mevcut. Kitaplar kapalı raf sistemlerinde, yıpranmaların önüne geçmek için uygun sıcaklık ile nem koşullarında saklanıyor" dedi.
BİR İLK GERÇEKLEŞTİ
Yoğun çalışma süreci yürüten TBMM Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Başkanlığı her geçen gün Osmanlı Devleti'ne ve Cumhuriyet dönemine ışık tutan yeni belgeleri erişime açıyor. Güler, "Meclis kütüphanesi, 1920-1927 arasındaki İstiklal Mahkemesi tutanakları, iddianameleri, savunmaları dahil Milli Mücadele ve erken devir Cumhuriyet dönemindeki tam yargılamaları da içeren arşiv çalışmasını tamamladı. Uzun süren çalışmalar sonucu İstiklal Mahkemesi tutanakları kitap haline getirilip ciltlendi, şimdi özel güvenlikli alanda muhafaza ediliyor" dedi.
TARİHE IŞIK TUTAN ESERLER
Kütüphanede Milli Mücadele ve TBMM Birinci Dönem, Naima Tarihi, Düstur, Türk Parlamento Tarihi, Divan-ı Muhibbi (Kanuni Sultan Süleyman el yazması), Şakayık-ı Numaniye Tercümesi, Mukaddime-i Celal-Osmanlı Tarihi ile Mizanu'l-Hak fi İhtiyari'l-Ehakk gibi tarihe ışık tutan eserler yer alıyor. Güler'in verdiği bilgiye göre, sistemdeki eserler arasında 1915-1918 yıllarında Sibirya Krasnoyarsk Tutsaklar Kampı'nda Türk esirler tarafından tek çizgili deftere yazılan 'Vaveyla' isimli Türkçede çığlık anlamına gelen el yazması dergi ile Buhara Müslümanları tarafından TBMM'ye hediye edilen el yazması Kur'an-ı Kerim de bulunuyor.
YAPAY ZEKA KULLANILIYOR
Kurum bünyesinde geliştirilen sistemler ile dijitalleşmeye büyük önem verdiklerini belirten Güler, "Optik karakter tanıma ve yapay zeka kullanıyoruz. Görüntüden metin kopyalanabiliyor. Böylelikle tez yazan öğrenciler çalışmalarını kolayca sürdürüyor" dedi.
