İnsan çoğu zaman gücünü dinlenerek toplamaz. Bazen asıl ihtiyacı, neden yorulduğunu bilmektir. Sabah sizi yataktan kaldıran bir nedeniniz varsa, günün yükünü taşıyacak bir dayanağınız da vardır. Hayatın anlamı tam burada başlar: Yaşadığınız günle, önem verdiğiniz şey arasında kurduğunuz bağda. 2023 yılında Journal of Research in Personality dergisinde yayımlanan bir çalışma, bu bağın önemini ortaya koydu. Jiangxi Normal Üniversitesi ve Colorado State Üniversitesi'nden araştırmacılar, dokuz farklı coğrafi bölgeden 76.892 katılımcıyı kapsayan 108 araştırmayı bir araya getirdi. Sonuç açıktı: Hayatını anlamlı bulan kişilerde depresyon ve intihar düşüncesinde gibi problemler çok düşüktü. Bulgular, farklı ülkelerde başka kültürlerde de benzer bir tablo çiziyordu. "Hayat amacı" denince gözünüzün önüne dünyayı değiştiren insanlar gelmesin. Amaç, herkesin adınızı bilmesi değildir. Neye emek verdiğinizi bilmektir. Bir çocuğu güvenle büyütmek, bir hastayı dikkatle dinlemek, toprağa bir fidan dikmek, bildiğini paylaşmak... Bunların hiçbiri küçük değildir. Bir hayatın değerini, kaç kişinin gördüğü değil, neye hizmet ettiği belirler.
AMACINIZA YAKLAŞTIRAN BEŞ ADIM
1 SİZE İYİ HİSSETTİREN ANLARI YAZIN
Bir hafta boyunca her akşam şunu yazın: "Bugün hangi davranışım bana iyi ki yaptım dedirtti?" Haftanın sonunda tekrar eden noktalara bakın. Amacınızın izleri, dikkatinizi tekrar tekrar verdiğiniz yerde belirir.
2 KİMİN HAYATINA KATKI SUNDUĞUNUZU GÖRÜN
Bugün sizin varlığınızla kimin günü biraz kolaylaştı? Bazen bir telefon, bazen sabırla dinlenen bir cümle yeter. Katkınızı fark edin; kendi ihtiyaçlarınızı da bu resmin içinde tutun.
3 VERDİĞİNİZ ANLAMI GÖZDEN GEÇİRİN.
DAT Sistemi'nde anlattığım üç halka şudur: Durum, Anlam, Tepki... Olanları her zaman seçemezsiniz. Ama ilk yorumunuzu sorgulayabilirsiniz. "Bu yaşanan benim yetersiz olduğumu kanıtlıyor" demekle, "Burada desteğe ve yeni bir yola ihtiyacım var" demek, farklı adımlara kapı açar.
4 HEDEFLERİN ARKASINDAKİ DEĞERİ BULUN
Bir hedefe ulaşırsınız; bir değeri yaşatırsınız. Başarı istiyorsanız, onun sizin için neyi temsil ettiğini sorun: Özgürlük mü, güven mi, fayda sunmak mı? Ardından şu soruya geçin: "Bu değeri bugün hangi davranışımla yaşatabilirim?"
5 CEVABI BEKLERKEN YAŞAMAYI ERTELEMEYİN
Bütün yolu görmeniz gerekmiyor. Merak ettiğiniz bir işe başlayın, önemsediğiniz birine zaman ayırın, yarım bıraktığınız bir üretime dönün. Anlam, düşünürken olduğu kadar yaşarken de şekillenir.
KENDİNİZİ EKSİK SANMAYIN
Aynı araştırmada, anlam arayışı ile psikolojik sıkıntı arasında pozitif bir ilişki de bulundu. Bazen sıkıntı bizi arayışa iter; bazen dert bize yol gösterir. Bu yüzden henüz cevabınızı bulamadıysanız kendinizi eksik saymayın. Hayat amacı, bir kez bulunup ömür boyu değişmeden duran bir cümle olmak zorunda değildir. Önemli olan, bugün sizin için değerli olanı görebilmektir.
ACININ İÇİNDE BİR YÖN BULMAK
Aynı serviste çalışan iki hemşireyi düşünün. Biri yalnızca vardiyanın bitmesini beklerken diğeri yaptığı işte bir insanın acısını hafifletmenin değerini de görebilir. İş aynı olsa bile, işle kurulan bağ farklıdır. Bu bağ, ağır çalışma koşullarını ortadan kaldırmaz; fakat emeğin neden verildiğini hatırlatır. Bazen devam etme gücü tam da bu hatırlayıştan doğar. Mevlânâ'nın ney anlatısında, kamışlıktan koparılmış bir ses duyarız. O sesin içinde ayrılık kadar özlem de vardır. Özlem ise bir yön gösterir: Nereye ait olduğumuzu, neyi aradığımızı, neye dönmek istediğimizi. Hayatımızdaki anlam da böyle bir yön olabilir. Acıyı silmez; acının bütün hayatımızı tarif etmesine karşı bize bir dayanak sunar. Üzüntünün yanında sevgiyi, kaybın yanında bağlılığı, belirsizliğin yanında sorumluluğu da taşımamıza yer açar. Anlam, her şeyin iyi olduğuna inanmak değildir. Her şey iyi değilken de değer verdiğiniz bir şey için adım atabilmektir.
SİZE AİT OLMAYANLARI BIRAKIN
Bazen insanın yönünü bulabilmesi için önce hangi yöne gitmek istemediğini kabul etmesi gerekir. Ailenizin sizin için kurduğu hayal, çevrenizin başarı ölçüsü, başkalarının takdir ettiği bir hayat... Hiçbiri tek başına sizin cevabınız değildir. Kendinize sorun: "Bu yolu gerçekten önemsediğim için mi yürüyorum, yoksa durursam birilerini hayal kırıklığına uğratmaktan mı korkuyorum?" Bazen hayatınıza yeni bir sorumluluk eklemek yerine, artık size ait olmayan bir beklentiyi bırakırsınız. Kendinize yaklaşmak, her zaman daha fazlasını yapmak değildir. Neye evet dediğinizi bilmek kadar, neye hayır diyeceğinizi seçmektir.
ANLAMI ALIŞKANLIĞA DÖNÜŞTÜRÜN
Bir değeri önemsemekle ona hayatınızda yer açmak arasında fark vardır. Yakınlık sizin için değerliyse, sevdiğiniz insanlara takviminizde yer ayırın. Öğrenmek size canlılık veriyorsa, merakınızı sürekli ertelemeyin. Üretmek istiyorsanız, ilhamı beklemek yerine küçük bir başlangıç yapın. Her hafta şu soruyu kendinize sorun: "Zamanımı verdiğim şeylerle değer verdiğim şeyler birbirine ne kadar benziyor?" Bu mesafeyi kapatan her adım, hayatınıza daha belirgin bir yön kazandırır, yaşamınızı anlamlı kılar.
SON OLARAK...
Kimsenin sizi alkışlamayacağını bilseniz, hangi işi yine de özenle yapardınız? Bu soru, başkalarının beklentileriyle kendi değerleriniz arasındaki farkı görünür kılar. Cevabınızı büyük sözlerle açıklamanız gerekmiyor. Seçtiğiniz bir davranışla gösterin. Birine kulak verin, başladığınız işi özenle bitirin, inandığınız bir değere zaman ayırın. Amaç, günlük seçimlerinizde yer buldukça hayatınızın bir parçası olur. Hayat amacınız, değer verdiğiniz şeylere emek verdikçe belirginleşir. Neden yaşadığınızın cevabı, nasıl yaşadığınızda saklıdır.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
